Караліна Алівія Відэрстром (швед. Karolina Olivia Widerström; 10 снежня 1856 — 4 сакавіка 1949) — шведскі ўрач і гінеколаг. Яна была першай жанчынай-урачом з універсітэцкай адукацыяй, якую атрымала ў сваёй краіне. Яна таксама была феміністкай і палітыкам, займалася пытаннямі сэксуальнай адукацыі і выбарчага права жанчын. Яна была старшынёй Нацыянальнай асацыяцыі выбарчага права жанчын і членам гарадской рады Стакгольма.

Караліна Відэрстром
шведск.: Karolina Widerström[1][2]
Widerström, Karolina ur Cederschöld; En banbryterska (1913).jpg
Дата нараджэння 10 снежня 1856(1856-12-10)[3][4][…]
Месца нараджэння
Дата смерці 4 сакавіка 1949(1949-03-04)[8][4][9] (92 гады)
Месца смерці
Месца пахавання
Грамадзянства
Бацька Otto Fredrik Widerström[d][5][11]
Маці Olivia Erika Widerström[d][5][11]
Род дзейнасці урач, гінеколаг, суфражыстка, палітык, суфражыстка
Навуковая сфера Women's suffrage in Sweden[d][1][2]
Месца працы
Альма-матар
Член у
Узнагароды
Commons-logo.svg Караліна Відэрстром на Вікісховішчы

БіяграфіяПравіць

 
Караліна Відэрстром

Караліна Відэрстром была дачкой настаўніка гімнастыкі і ветэрынара Ота Фрэдрыка Відэрстрома і Алівіі Эрыкі Дылен. Сям’я пераехала ў Стакгольм у 1873 годзе.

АдукацыяПравіць

Жанчыны былі афіцыйна прыняты ва універсітэты Швецыі ў 1870 годзе. Бацька пажадаў, каб яна стала такой, як ён, настаўніцай гімнастыкі. У 1873—1875 гадах Караліна Відэрстром была студэнткай Каралеўскага цэнтральнага гімнастычнага інстытута, а ў 1875—1877 гадах — асістэнтам прафесара Брантынга. Яна таксама актыўна займалася медыцынскай гімнасткай. У 1879 годзе яна здала экзамен у Валінскай школе, а ў 1880 годзе — экзамен па медыцынскай філасофіі ва Упсальскім ўніверсітэце. У маі 1884 года яна здала медыцынскі экзамен у Каралінскім інстытуце ў Стакгольме.

Медыцынская кар’ераПравіць

Відэрстром хацела, каб жанчыны і дзяўчаты ведалі больш пра ўласнае цела, апраналіся больш здарова і атрымлівалі тыя ж правы і магчымасці, што і мужчыны. Асабліва актыўна ўдзельнічала ў гінекалогіі і ахове здароўя жанчын. Яе найбольш вядомай працай у гэтай галіне была Kvinnohygien («Гігіена жанчын»), якая ўпершыню была апублікавана ў 1899 годзе і перавыдавалася ў сямі выданнях да 1932 года.

АктывізмПравіць

Занепакоеная здароўем жанчын, яна была рашучай прыхільніцай Шведскай асацыяцыі рэформы адзення і гучнай сілай у напісанні медыцынскіх артыкулаў, у якіх яна выступала супраць шчыльна зашнураваных гарсэтаў, што на той момант было сур’ёзнай праблемай для здароўя[12].

Прыблізна з 1900 года Відэрстром актыўна змагалася за адмену так званай рэгламентацыі прастытутак, гэта значыць прымусовай рэгістрацыі і рэгулярнага абследавання венерычных захворванняў прастытутак — сістэмы, якая ў той час актыўна абмяркоўвалася сярод актывістак правоў жанчын у Svenska Federationen, каб супрацьстаяць гэтаму.

Палітычная актыўнасцьПравіць

Караліна Відэрстром была абрана ў гарадскую раду Стакгольма ў 1912 годзе ад лібералаў, дзе працавала да 1915 года. Яна была абрана старшынёй Шведскага таварыства выбарчых правоў для жанчын у 1918 годзе, за год да таго, як у 1919 годзе ў Швецыі было прадастаўлена выбарчае права жанчынам, і стала яго апошняй старшынёй, калі пакінула пасаду пасля таго, як арганізацыя была распушчана ў 1921 годзе, калі мэта арганізацыі была выканана, і абодва пола рэалізавалі выбарчае права на выбарах 1921 года.

Гл. таксамаПравіць

  • Эмі Рапе — першая адукаваная шведская медсястра
  • Хеда Андэрсан — другая жанчына-урач, якая атрымала адукацыю ў шведскім універсітэце
  • Шарлота Ілен — першая жанчына-шведскі ўрач, якая скончыла універсітэт (праўда, за мяжой)

Зноскі

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Årsberättelser för landsföreningen och lokalföreningarna för kvinnans politiska rösträtt 1917Стакгольм: 1918.
  2. 2,0 2,1 http://www2.ub.gu.se/kvinndata/portaler/rostratt/pdf/rostrattsfragan.pdf
  3. http://runeberg.org/hvar8dag/8/0178.html — 1907. — Т. 8. — С. 162. Праверана 23 снежня 2017.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 18561210-002 Widerström, Olivia Karolina // Swedish death index Праверана 11 красавіка 2018.
  5. 5,0 5,1 5,2 Helsingborgs stadsförsamlings (Maria) kyrkoarkiv, Födelse- och dopböcker, SE/LLA/13171/C I/9 (1847-1861), bildid: C0073729_00269, sida 484 Праверана 25 жніўня 2019.
  6. Karolina Widerström : Sveriges första kvinnliga läkare // Hvar 8 Dag — 1907. — Т. 8. — С. 162. Праверана 23 снежня 2017.
  7. Widerström, Karolina Olivia, f. 1856 i Helsingborg, Med. Lic. // Swedish Census 1890Riksarkivet. Праверана 15 сакавіка 2018.
  8. Karolinska institutet: Karolina Widerström (1856-1949) Праверана 23 снежня 2017.
  9. 9,0 9,1 9,2 9,3 9,4 9,5 9,6 Karolina Olivia Widerström 1856-12-10 — 1949-03-04 Läkare, folkbildare Праверана 11 жніўня 2020.
  10. Olivia Karolina WiderströmFinnGraven.se. Праверана 16 сакавіка 2017.
  11. 11,0 11,1 Carolina Olivia, f. 1856 i Hälsingborg Malmöhus länRiksarkivet. Праверана 3 кастрычніка 2020.
  12. Bagerius, Henric.. Korsettkriget : modeslaveri och kvinnokamp vid förra sekelskiftet (Första utgåvan, första tryckningen). ISBN 978-91-27-15169-7. OCLC 1112090542

КрыніцыПравіць

  • Лена Хамарберг, Караліна Відэрстром — сэксуальны рэфарматар і асацыяцыя жанчын
  • Ny svensk historia: Oscar II och hans tid, 1872—1907, Erik Lindorm 1936 s.231
  • Sveriges befolkning 1890, (CD-ROM) Riksarkivet 2003
  • Рэстрат, біяграфіст
  • Лундберг, Ганна (2008). Läkarnas blanka vapen: svensk smittskyddslagstiftning i historiskt perspektiv. Läkarnas blanka vapen: svensk smittskyddslagstiftning i historiskt perspektiv. Сід. 85.ISBN 978-91-85509-08-9ISBN 978-91-85509-08-9