Помнік Свабоды (Русэ)

(Пасля перасылкі з Помнік Свабоды, Русэ)

Помнік Свабодзе (балг.: Паметникът на Свободата) — балгарскі помнік у горадзе Русэ, спраектаваны ў пачатку 20 стагоддзя італьянцам Арнольда Дзокі і балгарынам Георгіям Кіселінчэвым[1]. Помнік з'яўляецца сімвалам горада Русэ і намаляваны на яго гербе.

Помнік
Помнік Свабоды
балг.: Паметник на свободата
Паметникът на свободата в град Русе.jpg
43°50′55,30″ пн. ш. 25°57′12,50″ у. д.HGЯO
Краіна
Горад Русэ
Скульптар Арнольда Дзокі
Архітэктар Арнольда Дзокі
Дата заснавання 11 жніўня 1909
Будаўніцтва 19061909 гады
Вышыня 17,8 м
Стан дзейнічае

АпісаннеПравіць

Кампазіцыя пірамідальнай формы. Статуя наверсе прадстаўляе жаночую фігуру, якая трымае меч і паказвае рукой туды, адкуль прышлі рускія войскі ў 1877 годзе. Адзін з двух бронзавых львоў разрывае кайданы, што сімвалізуюць турэцкую няволю, а другі трымае меч і шчыт Свабоды. На п'едэстале паказаныя рэльефы са сцэнамі ўдзелу апалчэнцаў у баях. На пастаменце напісана: «Барацьбітам і апалчэнцам, што ўдзельнічалі ў Вызваленні Балгарыі ў 1876 — 1877 гадах». Ззаду ў аснавання ўсталяваны дзве гарматы.

Праектаванне і адкрыццёПравіць

Дата адкрыцця помніка дакладна невядома — называюць 1906, 1908 і 1909 гады на падставе розных крыніц (у тым ліку і Энцыклапедыі выяўленчых мастацтваў Балгарыі). Вядомы толькі дзень — 11 жніўня. Кніга «Помнік рэвалюцыянерам у Русэ» ўказвае на 1909 год. Дакладна вядома, што першы камень быў закладзены ў 1890 годзе ў Парке моладзі ў прысутнасці мітрапаліта Рыгора і князя Фердынанда I. Стойча Райчаў Кефсізаў, мясцовы прадпрымальнік і рэвалюцыянер, заключыў у 1895 годзе кантракт на ўсталяванне помніка за 65 тысяч леваў. Але неўзабавае кошт помніка ўзрос да 150 тысяч леваў, і пагэтаму яму прыйшлося прыцягваць ахвяраванні на розных дабрачынных балях. Браты Іван і Стэфан Сімяонавы далі яшчэ 50 000 леваў.

Згодна з першапачатковым праектам, помнік павінен быў мець на вяршыні выяву рускага цара Аляксандра II, а таксама дзве статуі балгарскіх рэвалюцыянераў са стрэльбамі каля аснавання. Але ў 1907 годзе ўлады Русэ вырашылі паказаць жанчыну як сімвал свабоды, паколькі помнік Аляксандру II ужо стаяў у Сафіі і быў адкрыты ў тым жа годзе (прычым яго аўтарам таксама быў Арнольда Дзокі). Дату адкрыцця павінен быў абраць Фердынанад I, які стаў царом пасля Аб'яднання Балгарыі але ён не даў ніякага адказа, і ўлады абралі для адкрыцця помніка 11 жніўня — гадавіну бітвы за Шыпку(руск.) бел.. Цырымонія пачалася трымя днямі раней, на ёй прысутнічала мноства ўдзельнікаў вайны супраць Турцыі (у тым ліку Райна Георгіева(руск.) бел.) і афіцыйных асоб (прэм'ер-міністр Аляксандр Малінаў(руск.) бел., міністры юстыціі і замежных спраў, военачальнікі, вышэйшыя саны Балгарскай праваслаўнай царквы і рускі консул). Фердынанд I адправіў толькі свайго прадстаўніка ў сувязі з цяжкімі адносінамі з Расіяй.

Неўзабаве гарадскія ўлады і ветэранская арганізацыя вырашылі перанесці помнік у гарадскі сад, які меў жалезную агароджу і закрываўся на ноч — а менавіта на плошчу князя Барыса, дзе раней былі турэцкія могілкі (цяпер яна носіць назву Плошча Свабоды).

Зноскі

  1. Тзавелла, Христофор. «Дневник на костурския войвода Лазар Киселинчев», София, 2003, стр. 187

ЛітаратураПравіць

  • Лебикян, Хачик (2002). Archaik Bulgarian: О пълченския памятникъ въ Руссе. ISBN 978-954-9906-48-6.

СпасылкіПравіць