Русэ (балг.: Русе, турэцк.: Rusçuk — Рушчук) — пяты па велічыні горад Балгарыі. Насельніцтва 166 056 жыхароў. Адзін з асноўных прамысловых і транспартных цэнтраў краіны, галоўны яе порт на Дунаі; паміж Русэ і Джурджу (Румынія) пракладзены чыгуначны і аўтадарожны мост.

Русэ
балг.: Русе
Сцяг Герб
Сцяг Герб
Collage-ruse.png
Краіна
Каардынаты
Кіраўнік
Плошча
  • 127,124 км²
Вышыня цэнтра
45 ± 1 м
Водныя аб’екты
Насельніцтва
Часавы пояс
Тэлефонны код
082
Паштовыя індэксы
7000
Афіцыйны сайт
Русэ на карце Балгарыі
Русэ (Балгарыя)
Русэ

ГісторыяПравіць

 
Сексагінта Прыста — рымскі надпіс

У I ст. н.э. пры імператары Веспасіяне тут былі пабудаваны рымскае ўмацаванае паселішча і прыстань[3] (у далейшым — крэпасць і порт Сексагінта Прыста). Крэпасць знаходзілася на галоўнай дарозе з Сінгідунума да дэльты Дуная і Чорнага мора. У 250 годзе готы разбурылі яе, але ў канцы III стагоддзя рымляне яе аднавілі. У IV стагоддзі яна была разбурана зноў (гэтым разам гетамі — варварскімі фракійскімі плямёнамі, якія надыходзілі з поўначы). У IXX стст. на руінах балгары ўзвялі крэпасць і назвалі яе Русэ. У XIIIXIV стст. горад таксама называўся Гюргава (Ёргава) ў гонар Святога Георгія Пераможца.

1388—1878Правіць

Пасля асманскага заваявання ў 1388 годзе, у XV стагоддзі паселішча, якое ў гэты час атрымала назву Рушчук, становіцца ваенна-адміністрацыйным і гандлёвым цэнтрам Асманскай імперыі. У далейшым тут была пабудавана адна са стратэгічных турэцкіх крэпасцей і Рушчук (разам з Сілістрай, Варнай і Шумлай) утварыў так званы «чатырохвугольнік» крэпасцей, якія раз’ядноўвалі землі заходняй і ўсходняй Балгарыі і фланкіравалі аперацыйныя кірункі ад Дуная да Балканаў[3].

У час руска-турэцкай вайны 1806—1812 гг. рускія войскі пасля няўдалага штурму 22 ліпеня 1810 года і аблогі ў верасні 1810 гады прымусілі турэцкі гарнізон крэпасці Рушчук да капітуляцыі[3].

22 чэрвеня 1811 года за 4 км на поўдзень ад горада адбылася бітва паміж рускай арміяй пад камандаваннем генерала М. І. Кутузава і турэцкімі войскамі везіра Ахмет-пашы, рускія войскі артылерыйскім агнём і контратакамі адбілі атакі туркаў і вымусілі іх да адыходу[3].

НасельніцтваПравіць

Насельніцтва
Год 1880 1887 1910 1934 1940 1946 1999 2001 2004 2006 2008 2010
Насельніцтва 26 163[4] 27 194[5] 36 255[5] 41 447[5] 51 000[4] 57 509[5] 202 793 190 798 179 514 177 104 175 374 173 672

КліматПравіць

Клімат Русе
Паказчык Сту Лют Сак Кра Май Чэр Ліп Жні Вер Кас Ліс Сне Год
Абсалютны максімум, °C 22 25 33 34 37 42,4 44,7 44,2 40,2 39 28 22 44,7
Сярэдні максімум, °C 4 7 14 20 26 30 32 32 27 19 12 5 19,0
Сярэдняя тэмпература, °C 0,3 2,3 8,4 14,1 20,1 23,5 25,8 25,2 20,4 13,8 8,1 1,6 13,7
Сярэдні мінімум, °C −3 −2 3 8 14 18 20 19 15 9 4 −2 8,5
Абсалютны мінімум, °C −28 −26 −18 −4 3 7 9 8 1 −5 −14 −21 −28
Норма ападкаў, мм 66 39 45 31 72 62 71 60 58 50 31 61 646
Крыніца: MSN Weather, http://www.weatherbase.com і http://www.weatherbase.com

СлавутасціПравіць

Вядомыя асобыПравіць

  • Тодар Мінкаў (1830—1906) — балгарскі грамадска-палітычны дзеяч, настаўнік.

Зноскі

  1. 1,0 1,1 https://ruse-bg.eu/en/pages/85/index.html
  2. https://www.grao.bg/tna/t41nm-15-06-2020_2.txt
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 Русе // Большая Советская Энциклопедия. / под ред. А. М. Прохорова. 3-е изд. том 22. М., «Советская энциклопедия», 1975. стр.398
  4. 4,0 4,1 [1] Museum of Ruse
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 Bulgarian academy of sciences-geographical institute. Архівавана з першакрыніцы 6 ліпеня 2011.

СпасылкіПравіць