Уільям Генры Гарысан (Ха́рысан; англ.: William Henry Harrison, 9 лютага 1773, акруга Чарльз Сіці, штат Віргінія — 4 красавіка 1841) — амерыканскі ваеначальнік, палітык і дзевяты прэзідэнт Злучаных Штатаў (з 4 сакавіка па 4 красавіку 1841 г.). Гарысан знаходзіўся на пасадзе самы непрацяглы час з усіх прэзідэнтаў ЗША: захварэў падчас інаўгурацыйнай прамовы, памёр роўна праз месяц пасля прыняцця прысягі.

Уільям Генры Гарысан
William Henry Harrison
Уільям Генры Гарысан
Coat of Arms of William Henry Harrison and Benjamin Harrison.svg
сцяг
9-ы прэзідэнт ЗША
сцяг
4 сакавіка 1841 — 4 красавіка 1841
Віцэ-прэзідэнт Джон Тайлер
Папярэднік Марцін Ван Бюрэн
Пераемнік Джон Тайлер
сцяг
Пасол ЗША ў Калумбіі
сцяг
24 мая 1828 — 26 верасня 1829
Прэзідэнт Джон Куінсі Адамс
Папярэднік Б'юфарт Уотс
Пераемнік Томас Патрык Мур
сцяг
Сенатар ад штата Агая
сцяг
4 сакавіка 1825 — 20 мая 1828
Папярэднік Этан Браўн
Пераемнік Джэйкаб Барнет
сцяг
Член Палаты прадстаўнікоў ад 1-й выбарчай акругі Агая
сцяг
8 кастрычніка 1816 — 3 сакавіка 1819
Папярэднік Джон Мак-Лін
Пераемнік Томас Рос
сцяг
1-ы губернатар тэрыторыі Індыяна
сцяг
10 студзеня 1801 — 28 снежня 1812
Прэзідэнт Джон Адамс
Томас Джэферсан
Джэймс Мэдысан
Папярэднік пасада заснавана
Пераемнік Томас Посі
сцяг
Член Палаты прадстаўнікоў ад аб'яднанай выбарчай акругі Паўночна-Заходняй тэрыторыі
сцяг
4 сакавіка 1799 — 14 мая 1800
Папярэднік пасада заснавана
Пераемнік Пол Фірынг
сцяг
Сакратар Паўночна-Заходняй тэрыторыі
сцяг
28 чэрвеня 1798 — 1 кастрычніка 1799
Губернатар Артур Сен-Клер
Чарльз Бэрд
Папярэднік Уінтарп Саргент
Пераемнік Чарльз Бэрд
 
Партыя Партыя Вігаў ЗША
Адукацыя
Дзейнасць палітык, афіцэр, дзяржаўны дзеяч
Веравызнанне епіскапал
Нараджэнне 9 лютага 1773(1773-02-09)
Смерць 4 красавіка 1841(1841-04-04) (68 гадоў)
Пахаванне
Бацька Бенджамін Гарысан Пяты
Маці Элізабет Басет
Жонка Ганна Гарысан
Дзеці Джон Скот Гарысан[d], Carter Bassett Harrison[d], Elizabeth Bassett Harrison[d], John Cleves Symmes Harrison[d], Lucy Singleton Harrison[d], William Henry Harrison[d], Benjamin Harrison[d], Mary Symmes Harrison[d], Anna Tuthill Harrison[d] і James Findlay Harrison[d]
 
Ваенная служба
Род войскаў Армія ЗША
Званне генерал
Бітвы
 
Аўтограф William Henry Harrison signature.png
 
Узнагароды

Гарысан быў апошнім прэзідэнтам, які нарадзіўся да Вайны за незалежнасць і быў ў вялікабрытанскім падданстве.

БіяграфіяПравіць

Бацька Гарысана быў віргінскім плантатарам, актыўна ўдзельнічаў у амерыканскай палітыцы, у прыватнасці, падпісаў Дэкларацыю незалежнасці ў 1776 годзе, а ў 1781—1784 гадах быў губернатарам свайго штата.

Сам Уільям Генры з 1791 служыў у арміі, ваяваў на мяжы з індзейцамі і быў ад’ютантам у генерала Уэйна. Удзельнічаў у вайне за Агаё ў 1795 годзе. У 1798 годзе выйшаў у адстаўку і заняўся палітыкай. Быў першым губернатарам Індыяны (тады яшчэ не штата, а тэрыторыі, 1800—1813). На гэтай пасадзе займаўся пашырэннем паселішчаў англа-амерыканцаў і пакупкай зямель у індзейцаў, гэта выклікала пратэст апошніх і антыамерыканскі вайсковы выступ на чале з правадыром Тэкумсе.

Гарысан праславіўся як нацыянальны герой ў 1811 годзе, разграміўшы індзейцаў ў бітве пры Тыпекану, за што быў сам празваны «Тыпекану» або «Стары Тыпекану». У 1812 годзе ён камандаваў усімі сіламі дзяржавы супраць канфедэрацыі Тэкумсе (якога падтрымлівалі англічане падчас англа-амерыканскай вайны 1812—1814 гадоў) і разбіў яго на рэчцы Тэмзе на тэрыторыі Канады; Тэкумсе загінуў у гэтай бітве.

Зноскі

Папярэднік:
Марцін Ван Бюрэн
Прэзідэнт ЗША
4 сакавіка4 красавіка 1841
Пераемнік:
Джон Тайлер