Спроба дзяржаўнага перавароту ў Судане (2021)

21 верасня 2021 года ў Судане прыхільнікамі экс-прэзідэнта Амара аль-Башыра была арганізавана няўдалая спроба дзяржаўнага перавароту[2][3].

Спроба дзяржаўнага перавароту ў Судане
Дата 21 верасня 2021
Месца Судан Судан
Прычына
  • • жорсткія эканамічныя рэформы
  • • супрацьстаянне ісламісцкіх і свецкіх сіл
Вынік правал змоўшчыкаў
Праціўнікі
Урад аль-Бурхана Прыхільнікі аль-Башыра
пры падтрымцы:
Браты-мусульмане (паводле «Аль-Арабія»[1])
Камандуючыя
Абдэль Фатах аль-Бурхан Абд аль-Бакі Бакраві
Сілы бакоў
невядома байцы бранятанкавага, паветрана-дэсантных карпусоў і інжынерных войск, былыя службовыя асобы
Страты
няма 60 арыштаваных

ПерадгісторыяПравіць

19 снежня 2018 года ў Судане ўспыхнулі пратэсты з-за рэзкага росту кошту жыцця і пагаршэння эканамічнага стану[4]. У студзені 2019 года ўвага пратэстуючых пераключылася з эканамічных пытанняў на заклікі да адстаўкі прэзідэнта краіны Амара аль-Башыра, які знаходзіўся ва ўладзе амаль 30 гадоў[5][6].

На гэтым фоне 11 красавіка адбыўся дзяржаўны пераварот, і да ўлады ў краіне прыйшлі вайскоўцы. Новым кіраўніком дзяржавы стаў Абдэль Фатах аль-Бурхан, узначаліўшы Пераходны суверэнны савет. У яго склад увайшлі як грамадзянскія асобы, так і вайскоўцы. За два гады дадзены орган так і не змог прымірыць бакі з глыбокімі палітычнымі рознагалоссямі, што існавалі яшчэ ў часы аль-Башыра. Больш за тое, Савет пачаў праводзіць жорсткія эканамічныя рэформы, каб прэтэндаваць на пазыкі Міжнароднага валютнага фонду, аднак такое рашэнне выклікала супраціў сярод насельніцтва[7].

Ход падзейПравіць

У верасні 2021 года на ўсходзе краіны пачаліся беспарадкі[8]. У гэты час урад Судана даведаўся пра тое, што рыхтуецца ваенны пераварот, але вырашыў чакаць прадпрыняцце путчыстамі першых крокаў[9][10][11]. Газета «Sudan Tribune» са спасылкай на крыніцы ў вайсковых колах паведамляла, што да перавароту датычныя афіцэры-ісламісты, звязаныя з экс-прэзідэнтам. Як паказвае выданне, лідар змоўшчыкаў Абд аль-Бакі Бакраві некалькі месяцаў знаходзіўся ў Каіре (Егіпет), дзе планаваў аперацыю па захопу ўлады з суданскімі ісламістамі, якія там пражывалі. Саудаўскі тэлеканал «Аль-Арабія» і зусім адкрыта заявіў аб прыналежнасці змоўшчыкаў да руху «Браты-мусульмане»[1].

21 верасня ў 3 гадзіны ночы па мясцовым часе[10] пачалася стральба недалёка ад ваеннай базы ў горадзе Амдурман[12]. Мэтамі путчыстаў былі захоп урадавых будынкаў[13], дзяржаўных СМІ[10][8] і ваенных камандаванняў[14], а таксама арышт членаў Суверэннага савета[10][8]. Путчысты паспрабавалі захапіць будынак дзяржаўнага ТБ[7]. Да бунту далучыліся вайскоўцы парашутна-дэсантнага корпуса і падраздзяленняў інжынерных войск. У сталіцы краіны Хартуме вайскоўцы паспрабавалі ўзяць пад кантроль захапіць радыёстанцыю і заблакаваць дарогі блізу суданскага парламента, але іх прадпрыемствы правалілася[1]. Некалькі афіцэраў на чале з генерал-маёрам Абд аль-Бакі Бакраві ўзялі пад свой кантроль бранятанкавы корпус суданскай арміі, перакрыўшы дарогу да моста побач з суданскім парламентам[15]. На вуліцах горада з’явіліся танкі, а па дзяржканалах пачалі трансляваць патрыятычныя песні і кліпы[16].

У гэты час дзейныя ўлады заблакавалі мост, які злучае Амдурман са сталічным Хартумам[17].

Вельмі хутка ўладам удалося нармалізаваць сітуацыю і прадухіліць пераварот[16]. Паводле інфармацыі тэлеканала Sky News Arabia, за спробу дзяржаўнага перавароту арыштаваны 40 афіцэраў, 18 салдат і двое грамадзянскіх асоб. Разам з тым тэлеканал Al Arabiya паведамляў, што путч атрымалася здушыць без адзінага стрэлу. Звестак аб загінулых і пацярпелых няма. Усе затрыманыя пераведзены ў штаб ваеннай разведкі, дзе былі дапытаны[18]. Падзеі 21 верасня значна не паўплывалі на становішча ў краіне, і грамадзяне працягвалі жыць сваім звычайным жыццём. Усе гарадскія службы працавалі ў штатным рэжыме. Узмацнення ўладамі мер бяспекі не адбылося[15].

Заявы ўладаўПравіць

Камандаванне Узброеных сіл і Суверэнны савет заклікалі народ «устаць на абарону краіны і абараніць пераходны перыяд»[19].

Прэм’ер-міністр Абдала Хамдок пасля прадухілення путчу заявіў[17]:

  Спроба дзяржаўнага перавароту ў Судане была арганізаваны элементамі ўнутры і па-за ваеннага ведамства краіны, што прывяло да першых арыштаў асоб, якія ўдзельнічаюць у змове. Няўдалай спробе путчу папярэднічалі планы змоўшчыкаў пасеяць нестабільнасць, асабліва на ўсходзе Судана, але яны не змаглі падарваць дэмакратычны пераход у краіны  

Іншы прадстаўнік урада сказаў, што ў лік змоўшчыкаў уваходзяць «рэшткі былога рэжыму»[20], а менавіта службовыя асобы ўрада экс-прэзідэнта Амара аль-Башыра і байцы бранятанкавага корпуса[21].

Міжнародная рэакцыяПравіць

  •   Генеральны сакратар ААН Антоніу Гутэрыш раскрытыкаваў спробу перавароту і заклікаў усе бакі засяродзіцца на забеспячэнні палітычнай стабільнасці[22].
  •   Дзяржаўны дэпартамент ЗША выпусціць заяву, у якой асудзіў путчыстаў. Амерыканскія ўлады заклікалі прыцягнуць усіх датычных да адказнасці. Спроба дзяржаўнага перавароту яны назвалі «антыдэмакратычнымі дзеяннямі», якія «падрываюць імкненне суданскага народа да свабоды і справядлівасці і ставяць пад пагрозу міжнародную падтрымку Судана, уключаючы двухбаковыя адносіны са Злучанымі Штатамі». У заяве таксама адзначалася, што ЗША працягнуць падтрымку Судана і будуць пашыраць яе па меры таго, як краіна будзе дамагацца далейшага прагрэсу ў пераходным працэсе[23].
  •   Са слоў загадчыка консульскага аддзела пасольства Расіі ў Судане Георгія Амбарцумяна, у сувязі са спробай перавароту дыпмісія ўзмацніла меры бяспекі[15].

Наступныя падзеіПравіць

25 кастрычніка, у выніку канфлікту паміж вайсковымі і грамадзянскімі прадстаўнікамі ўлады, генерал Абдэль Бурхан здзейсніў дзяржаўны пераварот, усталяваўшы поўнае панаванне арміі ва ўрадзе. Быў арыштаваны прэм'ер-міністр Абдала Хамдок.

Гл. таксамаПравіць

ЗноскіПравіць

  1. 1,0 1,1 1,2 Марианна Беленькая. Судан недоперевернули // "Коммерсантъ" от 21.09.2021
  2. Sudan failed coup: Government blames pro-Bashir elements(нявызн.) , BBC News (21 верасня 2021).
  3. Sudanese officials say coup attempt has failed (англ.) . Al Jazeera.
  4. Several killed in Sudan as protests over rising prices continue
  5. Sudanese police fire on protesters demanding president step down
  6. 'It’s more than bread': Why are protests in Sudan happening?
  7. 7,0 7,1 В Судане произошла попытка переворота, задержали 40 военных - СМИ // Белорусский партизан, 21 сентября 2021
  8. 8,0 8,1 8,2 محاولة انقلاب شرق السودان.. والفكي "هبوا للدفاع عن بلدكم" (ар.) . العربية (21 верасня 2021).
  9. Названы причины военного путча в Судане: арестованы десятки офицеров (руск.) . www.mk.ru.
  10. 10,0 10,1 10,2 10,3 СМИ: за попыткой переворота в Судане стоят офицеры из числа сторонников экс-президента. ТАСС.
  11. Армия Судана заявила о предотвращении попытки переворота (руск.) . РИА Новости (21 верасня 2021).
  12. Sudan failed coup: Government blames pro-Bashir elements, BBC News (21 верасня 2021). Праверана 21 верасня 2021.
  13. В Судане предотвращена попытка переворота (руск.) . Радио Свобода.
  14. Названы причины военного путча в Судане: арестованы десятки офицеров (руск.) . www.mk.ru.
  15. 15,0 15,1 15,2 В посольстве РФ рассказали об обстановке в Судане после попытки госпереворота // Известия, 21 сентября 2021
  16. 16,0 16,1 Георгий Тадтаев. В Судане военные попытались совершить переворот // РБК, 21 сентября 2021
  17. 17,0 17,1 Омдурман устоял: власти указали на заговорщиков внутри и вне армии Судана // EADaily, 21 сентября 2021
  18. За попытку переворота в Судане задержаны 40 офицеров, 18 солдат и двое гражданских // СБ. Беларусь Сегодня, 21 сентября 2021
  19. Al Arabiya: в Судане совершена неудачная попытка госпереворота // RT, 21 сентября 2021
  20. تصفية اخر جيوب الانقلاب واعتقال عسكريين ومدنيين (ар.) . Suna-News.
  21. Sudanese officials say coup attempt failed, army in control (англ.) . AP NEWS (21 верасня 2021).
  22. Condemning Attempted Coup d’État in Sudan, Secretary-General Calls for Continuing Commitment to Transition, Realization of People’s Aspirations..
  23. США осудили попытку перехвата власти у переходного правительства Судана // Интерфакс, 22 сентября 2021