Франсуа дэ Гіз

Франсуа I Латарынгскі (фр.: François I le Balafré de Lorraine, duc de Guise; 17 лютага 1519, Бар-ле-Дзюк — 24 лютага 1563, Арлеан) — 2-і герцаг дэ Гіз (1550—1563), граф, затым герцаг Амальскі і Пэр Францыі, маркіз дэ Маен, барон, затым прынц дэ Жуанвіль, вялікі камергер і вялікі лоўчы Францыі. Французскі ваенны і дзяржаўны дзеяч часоў Рэлігійных войнаў у Францыі, старэйшы сын Клода I (20 кастрычнка 1496 — 12 красавіка 1550), герцага дэ Гіза, і Антуанеты дэ Бурбон-Вандом (1493—1583).

Франсуа дэ Гіз
фр.: François de Guise
Francois-duc-de-guise.jpg
Франсуа I Латарынгскі, герцаг дэ Гіз.
Armoiries ducs de Guise.svg
2-і герцаг дэ Гіз
12 красавіка 1550 — 24 лютага 1563
Папярэднік Клод I дэ Гіз
Пераемнік Генрых I дэ Гіз
Нараджэнне 17 лютага 1519(1519-02-17)[1][2] ці 24 лютага 1519[3]
Смерць 24 лютага 1563(1563-02-24)[1][5][…] (44 гады)
Месца пахавання
Род Гізы[d][4]
Бацька Клод дэ Гіз[4]
Маці Антуанета дэ Бурбон-Вандом[4]
Жонка Anna of Este[d][4][6]
Дзеці Henry I of Lorraine, duke of Guise[d][7], Charles of Lorraine, duke of Mayenne[d][7], Louis II of Lorraine, cardinal of Guise[d][7], Katherine Mary of Lorraine[d][7], Antoine de Guise[d][8], François de Guise[d][8] і Max de Guise[d][8]
Дзейнасць палітык, ваенны
Званне Colonel General[d]
Commons-logo.svg Франсуа дэ Гіз на Вікісховішчы

Сям’я Франсуа ГізаПравіць

Жонка: (з 29 красавіка 1548[9]) Ганна д'Эстэ (15311607), графіня дэ Жызор, дачка Эркале II д'Эстэ, герцага Ферары, Мадэны і Рэджыё і Рэнэ Французскай, дачцы караля Людовіка XII. Мелі 7 дзяцей:

БіяграфіяПравіць

Франсуа ўславіўся ў 1552 годзе абаронай Меца супраць 60000 арміі імператара Карла V, выратаваў гонар французскай зброі ў бітве пры Рэнці (1554), ваяваў у 1556—1557 гг. у Італіі, адняў у 1558 г. у англічан Кале пасля двухсотгадовага валадарства і ўзяў Тыянвіль.

Пры слабым каралю Францыску II, жанатым на яго пляменніцы, Марыі Сцюарт, Гіз, разам з братам, Шарлем Гізам, кардыналам Латарынгскім, забраў у свае рукі ўсю ўладу ў Францыі. З фанатычнай лютасцю Гіз пераследваў пратэстантаў і знішчыў амбуазскую змову, прычым узяў у палон прынца Кандэ.

Пасля смерці Францыска II, якая настала ў 1560 годзе, Гіз утварыў трыумвірат з канетаблем Манмарансі і маршалам Сент-Андрэ, да якога затым далучыўся Антуан, кароль Наварскі. У сакавіку 1562 года Гіз уладкаваў масавае вынішчэнне пратэстантаў у Васі. З прычыны гэтай разні пачалася Першая гугеноцкая вайна, у якой спачатку поспех Гізу спрыяў: ён узяў Руан, разбіў гугенотаў пры Дро ў 1562 годзе, але пры аблозе Арлеана быў здрадліва застрэлены гугенотам Пальтро дэ Меры. Пасля яго сын, Генрых I, адзін з арганізатараў Варфаламееўскай ночы, адпомсціў за забойства бацькі, знішчыўшы главу гугенотаў, Гаспара дэ Каліньі.

ЛітаратураПравіць

  • Brisset, «François de G.» (1840);
  • Valincour, «Vie de François duc de G.» (1881);
  • Cauvin, «Vie de François de Lorraine» (1885).

Зноскі

  1. 1,0 1,1 Czech National Authority Database Праверана 23 лістапада 2019.
  2. 2,0 2,1 Bibliothèque nationale de France François de Lorraine Guise // data.bnf.fr: платформа адкрытых даных — 2011.
  3. https://www.britannica.com/biography/Francois-de-Lorraine-2e-duc-de-Guise
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 http://genealogy.euweb.cz/lorraine/lorraine6.html Праверана 11 студзеня 2016.
  5. Frans av Guise // Store norske leksikon — 1978. — ISSN 2464-1480
  6. (unspecified title) Праверана 7 жніўня 2020.
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 http://genealogy.euweb.cz/lorraine/lorraine6.html Праверана 15 студзеня 2016.
  8. 8,0 8,1 8,2 Lundy D. R. The Peerage
  9. па іншых даных — 4 снежня 1548