Эшнуна (араб. إشنونة‎‎), у нашы дні Тэль-Асмар (араб. لتل أسمر‎‎) — помнік археалогіі на месцы старажытнага шумера-акадскага горада ў 30 км на паўночны ўсход ад Багдада, сталіцы Ірака.

Галава статуі з Тэль-Асмар, сярэдзіна 2 тысячагоддзя да н. э.

У першай трэці 2 тысячагоддзя да н. э. Эшнуна з'яўлялася палітычным цэнтрам самастойнай дзяржавы, якая супернічала з Вавілонам. Разбурана пасля 1762 г. да н. э. вавілонскім валадаром Хамурапі.

ГісторыяПравіць

Шумерскае паселішча Эшнуна на ўсход ад ракі Дыяла ўзнікла ў пачатку 3 тысячагоддзя да н. э. У канцы 3 тысячагоддзя да н. э. яно было далучана да дзяржавы трэцяй дынастыі Ура, дзе стала цэнтрам правінцыі, тут дзейнічаў храм урскага валадара Шу-Суэна. Аднак каля 2026 г. да н. э. спадчынны намеснік энсі Іль-Шуілія выкарыстаў цяжкае становішча цэнтральных уладаў і абвясціў сябе валадаром с тытулам лугаль краіны вакол рэчышча Дыялы. Рэшткі яго палаца — адзін з рэдкіх прыкладаў захаванай свецкай архітэктуры той эпохі.

Характэрнай асаблівасцю Эшнуны было тое, што яна межавала з Субарту і Эламам, краінамі традыцыйна варожымі ў адносінах да Шумера і Акада. Вядома, што пасля смерці Іль-Шуіліі каля 2010 г. да н. э. валадар Нур-Ахум шукаў падтрымку Ісіна для спынення наступу амарэяў, а яго пераемнікі мелі эламскія імёны. У пачатку 2 тысячагоддзя да н. э. адзіная дзяржава вакол Дыялы распалася.

Тытул лугаль зноў быў прыняты толькі валадаром Ібалпіелям II (17801765 гг. да н. э.), які канчаткова ўзнавіў уладу Эшнуны над суседнімі гарадамі. Яго сын Сілі-Суэн імкнуўся да саюзу з Мары. Аднак вайна супраць Вавілона прывяла да паразы. Каля 1762 г. да н. э. вавілонскі валадар Хамурапі захапіў і разрабаваў Эшнуну, яе землі былі далучаны да Вавілоніі. Праз 2 гады горад моцна пацярпеў ад паводкі.

Апошняя ўзгадка пра Эшнуну ўтрымлівалася ў паведамленні пра падтрымку паўстанцаў з Ларсы ў 1736 г. да н. э. Ані, кіраўнік паўстання ў Эшнуне, быў вывезены ў Вавілон і задушаны.

ДаследаваннеПравіць

Упершыню пагорак Тэль-Асмар атаесаміў з месцазнаходжаннем старажытнай Эшнуны французскі даследчык Анры Паньён у канцы XIX ст. Археалагічныя даследаванні былі арганізаваны Чыкагскім універсітэтам у 19301936 гг. Паўторныя раскопкі праводзіліся іракскімі археолагамі ў 1990-х гг. Вынікам вывучэння Тэль-Асмар сталі выяўленне рэштак старажытных будынкаў, прадметаў мастацтва, у тым ліку статуэтак, каля 1500 клінапісных таблетак.

СлавутасціПравіць

Месца ракопак Тэль-Асмар займае плошчу каля 100 га. Да нашых дзён найлепей захаваліся наступныя будынкі:

СпасылкіПравіць