Гема Фрызіус (нідэрл.: Gemma Frisius; 8 снежня 1508, Докюм, Фрысландыя — 25 мая 1555, Лёвен) — нідэрландскі матэматык, урач, картограф, філосаф, гравёр, майстар астранамічных інструментаў, педагог.

Гема Фрызіус
Reinerus Frisius Gemma, by Maarten van Heemskerck.jpg
Дата нараджэння 8 снежня 1508[1][2][3], 1508[4][5][…] ці 18 кастрычніка 1508(1508-10-18)[7]
Месца нараджэння
Дата смерці 25 мая 1555[1][8][…]
Месца смерці
Грамадзянства
Дзеці Карнеліус Гема[d]
Род дзейнасці матэматык, урач, картограф, прафесар, выкладчык універсітэта, стваральнік інструментаў, філосаф, фізік, астраном
Месца працы
  • Лёвенскі ўніверсітэт[d]
Навуковая ступень доктар медыцынскіх навук
Альма-матар
Commons-logo.svg Гема Фрызіус на Вікісховішчы

Стварыў ў 1536 годзе адзін з найстарэйшы глобусаў, палепшыў шэраг інструментаў свайго часу, якія выкарыстоўваюцца ў прыкладной матэматыцы, геадэзіі і навігацыі.

БіяграфіяПравіць

Нарадзіўся ў беднай сям’і. З юнацтва быў кульгавы. Пасля смерці бацькоў пераехаў у Гронінген, з 1525 года навучаўся ў Лёвенскім каталіцкім універсітэце, у спісе дысцыплін якога былі матэматыка і астраномія. У 1536 годзе атрымаў вучоную ступень доктара медыцыны. Быў пакінуты на медыцынскім факультэце ўніверсітэта ў Лёвене, дзе працаваў да сваёй смерці.

Падчас вучобы заняўся вырабам глобусаў і матэматычных інструментаў. Дзякуючы якасці і дакладнасці прылад атрымаў шырокую вядомасць у навуковым свеце, атрымаў высокую ацэнку ад Ціха Брагэ.

У 1533 годзе ўпершыню апісаў метад трыянгуляцыі, які выкарыстоўваюць у картаграфіі і геадэзіі па гэты дзень. У 1530 (або 1533) годзе быў першым, хто апісаў спосаб вызначэння геаграфічнай даўгаты з дапамогай дакладнага гадзінніка.

У 1544 годзе з дапамогай камеры-абскуры Гема Фрызіус назіраў сонечнае зацьменне. Займаючыся астраноміяй і картаграфіяй вёў перапіску з М. Капернікам. Быў адным з першых прыхільнікаў геліяцэнтрычнай сістэмы свету.

Зноскі

  1. 1,0 1,1 MacTutor History of Mathematics archive Праверана 22 жніўня 2017.
  2. 2,0 2,1 Frisius Gemma // Biografisch Portaal — 2009. Праверана 9 кастрычніка 2017.
  3. Нямецкая нацыянальная бібліятэка, Берлінская дзяржаўная бібліятэка, Баварская дзяржаўная бібліятэка і інш. Record #111548993 // Агульны нарматыўны кантроль — 2012—2016.
  4. Gemma Frisius // The Stuttgart Database of Scientific Illustrators 1450–1950 Праверана 9 кастрычніка 2017.
  5. Gemma Frisius // Early Modern Letters Online
  6. Frisius Gemma // Нацыянальная бібліятэка Іспаніі — 1711.
  7. Czech National Authority Database Праверана 23 лістапада 2019.
  8. Gemma Frisius // SNAC — 2010. Праверана 9 кастрычніка 2017.
  9. Mathematics Genealogy Project — 1997.