Но́ва Во́ля (польск.: Nowa Wola), трыдыцыйная беларуская назва — Но́вая Во́ля (на мясцовай беларускай гаворцы: Но́ва Во́ля[2]) — вёска ў Беластоцкім павеце Падляскага ваяводства Польшчы. Знаходзіцца ў гміне Міхалова.

Вёска
Новая Воля
польск.: Nowa Wola
Podlaskie - Michałowo - Nowa Wola - WSW - droga - v-ENE.JPG
Краіна
Ваяводства
Павет
Гміна
Каардынаты
Насельніцтва
328 чалавек[1] (2013)
Часавы пояс
Тэлефонны код
+48 (+48) 85
Паштовы індэкс
16-050
Аўтамабільны код
BIA
Новая Воля на карце Польшчы ±
Нова Воля (Польшча)
Нова Воля
Нова Воля (Падляскае ваяводства)
Нова Воля

Праз вёску праходзіць ваяводская дарога W686.

Царква Нараджэння Яна Хрысціцеля (1908 г.).

НасельніцтваПравіць

Большасць насельніцтва вёскі складаюць этнічныя беларусы, пераважна праваслаўныя (прыход Нараджэння Яна Хрысціцеля ў вёсцы[3]). Невялікую частку насельніцтва вёскі складаюць каталікі (парафія Божага Провіду ў Міхалове[4]), пераважна з польскай нацыянальнай ідэнтыфікацыяй.

ГісторыяПравіць

Новая Воля была заснавана на пачатку 18 ст. у межах заблудаўскіх маёмасцей Радзівілаў, тутэйшыя мужыкі працавалі ў фальварку ў Геранімове. У 1743 г. Ганна Кацярына Радзівіл фундавала тут уніяцкую царкву ў гонар Нараджэння Божай Маці[2]. Вёска добра развівалася і ў 1763 г. налічвала 125 хатаў. У 1771 г. непадалёк Новай Волі адбылася бітва паміж барскімі канфедэратамі і расійскім войскам, у выніку чаго вёска была часткова знішчаная (у 1789 г. было тут 112 хат)[5]. Верагодна ў канцы 18 ст. ва ўрочышчы Камянны Брод была пабудавана царква Узнясення Гасподняга[6].

Пасля бунту тутэйшых мужыкоў у 1815 г. Міхал Геранім Радзівіл памер паншчыны для Новай Волі быў зменшаны. У 1845 г. царква з Каменнага Брода была перанесена на могілкі. Чарговы пратэст адбыўся ў 1846 г., калі пад кіраўніцтвам Рыгора Серады мужыкі адмовіліся працавць у лесе на прыказ уладальніка маёнтку ў Геранімове ген. Казіміра Дзяконскага(польск.) бел.. 38 мужыкоў было арыштаваных царскімі ўладамі і прымушанымі да прыняцця прысягі на вернасць царскаму ўраду і ген. К. Дзяконскаму. Калі ў Новую Волю прыбылі 4 роты царскага войска, пасля катавання нававольцы прынямі пад прымусам прысягу. У 1859 г. стараннямі а. Яна Раздзялоўскага была тут адчыненая першая школа. Нававольскія мужыкі атрымалі асабістую свабоду і надзелы зямлі ў 1866 г.. Вёска пачала хутка развівацца і ў 1806 годзе пачалася пабудова новай царквы ў гонар Нараджэння Яна Хрысціцеля. Была асвячона епіскапам беластоцкім Уладзімірам.

У час Першай сусветнай вайны большасць нававольцаў падалося ў бежанства ў глыб Расіі, а большая частка вёскі (са старой царвой) была спалена ў выніку нямецка-расійскіх змаганняў. Вяртанне з бежанства працягалася ажно да 1922 г.[5].

 
Хатні хоспіс у будынку былой школы.

У міжваенны перыяд Новая Воля прыналежала да гміны Міхалова Беластоцкага павета Беластоцкага ваяводства. Паводле польскага перапісу насельніцтва 1921 г. пражывала тут 224 жыхароў (8 каталікоў і 216 праваслаўных, 9 палякаў і 215 беларусаў)[7].

У 19391944 гг. уваходзіла ў склад Беластоцкай вобласці БССР.

З 17 да 22 ліпеня 1944 г. немцы абараняліся тут ад савецкага наступлення, што стала прычынай вялікіх пажараў у вёсцы — згарэла 75 хатаў. Вёска хутка адбудавалася, але ўжо ў 50. гадах пачаўся працэс адплыву маладзёжы і з гэтага часу Новая Воля пастаянна зменшаецца[5]. З 2012 г. у будынку былой школы дзейнічае Падляскі анкалагічны хоспіс[8].

Зноскі

  1. Główny Urząd Statystyczny. Bank Danych Lokalnych. (польск.) . Праверана 16 чэрвеня 2015.
  2. 2,0 2,1 Atlas gwar wschodniosłowiańskich Białostocczyzny, red. S. Glinka, A. Obrębska-Jabłonowska, J. Siatkowski, t. 1, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk 1980, s. 49 (16 чэрвеня 2015).
  3. Parafia Narodzenia Świętego Jana Chrzciciela w Nowej Woli (польск.)  (16 чэрвеня 2015).
  4. Parafia Opatrzności Bożej, Michałowo (польск.) . Parafie. Archidiecezja Białostocka (16 чэрвеня 2015).
  5. 5,0 5,1 5,2 Leszek Nos Monografia Gminy Michałowo (польск.) . Towarzystwo Przyjaciół Ziemi Michałowskiej (16 чэрвеня 2015). — Białystok 1996.
  6. Nowa Wola II (польск.) . Kościoły drewniane w Polsce (16 чэрвеня 2015).
  7. Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej : opracowany na podstawie wyników pierwszego powszechnego spisu ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych. T. 5. Województwo białostockie, с. 16 (польск.)  (16 чэрвеня 2015).
  8. Хоспіс у Новай Волі (16 чэрвеня 2015).

СпасылкіПравіць