Адкрыць галоўнае меню

Інды́йскае пісьмо́ — група пісьменнасцей Паўднёвай і Паўднёва-Усходняй Азіі, якія звязаны агульнасцю паходжання і адзіным (фанетычным) прынцыпам пабудовы алфавіта. Акрамя Індыі, Бангладэша, Пакістана, Непала і Шры-Ланкі пашырана і ў суседніх раёнах.

Пранікненне індыйскага пісьма ў сумежныя з Індыяй краіны адбылося ў 1-м тыс. да н.э. і было ў многім звязана з пашырэннем там будызму і будыйскай літаратуры.

Індыйскае пісьмо мае некалькі дзясяткаў разнавіднасцей.

ГісторыяПравіць

У самой Індыі пісьменнасць існуе больш за 5 тыс. гадоў. Самыя старажытныя варыянты індыйскага пісьма не дэшыфраваны.

Найбольш раннія прачытаныя пісьмовыя помнікі (3 ст. да н.э.) заснаваны на складовым пісьме брахмі, якое з'яўляецца родапачынальнікам уласна індыйскага пісьменства. На яго аснове склаліся 3 асноўныя галіны індыйскага пісьма:

Агульная характарыстыкаПравіць

Агульнаіндыйскае пісьмо — складовае, адпавядае фанетычнай сістэме індыйскіх моў. Кожная літара абазначае склад з аднаго галоснага ці зычнага з галосным «а». Астатнія галосныя абазначаюцца дадатковымі знакамі, ужываецца поліфункцыянальны значок «вірама» beru.

У алфавітах асобных моў знакі індыйскага пісьма істотна вар'іруюцца. Алфавіт хіндзі, ці санскрыту, лічыцца фанематычным, у іншых мовах суадносіны паміж фанемай і графемай парушаны.

Параўнальныя табліцыПравіць

Ніжэй прадстаўлены табліцы знакаў з некаторых асноўных індыйскіх пісьменнасцей. Вымаўленне выкладзена ў транскрыпцыі Нацыянальнай бібліятэкі ў Калькуце і ў МФА. Вымаўленне прыведзена, дзе магчыма, для санскрыту; у іншых выпадках — для адпаведнай мовы. Некаторыя знакі ў табліцах не прадстаўлены.

ЗычныяПравіць

NLAC МФА дэванагары бенгальскае гурмукхі гуджарацкае орыя тамільскае тэлугу канада малаялам сінгальскае тыбецкае
k k
kh
g ɡ
gh ɡʱ -
ŋ
c c
ch
j ɟ
jh ɟʱ
ñ ɲ
ʈ
ṭh ʈʰ
ɖ
ḍh ɖʱ -
ɳ
t
th t̺ʰ
d
dh d̺ʰ -
n n
n -
p p
ph
b b
bh -
m m
y j
r r র/ৰ
r -
l l
ɭ ਲ਼ -
ɻ -
v ʋ
ś ɕ ਸ਼
ʂ
s s
h h

ГалосныяПравіць

У кожным слупку злева прадстаўлены самастойныя знакі для галосных, справа — у спалучэнні з зычным «k» (гэта значыць ku, ko і г.д.).

NLAC МФА дэванагары бенгальскае гурмукхі гуджарацкае орыя тамільскае тэлугу канада малаялам сінгальскае тыбецкае
a ə -
ā ɑː का কা ਕਾ કા କା கா కా ಕಾ കാ කා -
i i कि কি ਕਿ કિ କି கி కి ಕಿ കി කි ཨི ཀི
ī की কী ਕੀ કી କୀ கீ కీ ಕೀ കീ කී -
u u कु কু ਕੁ કુ କୁ கு కు ಕು കു කුු ཨུ ཀུ
ū कू কূ ਕੂ કૂ କୂ கூ కూ ಕೂ കൂ කූූ -
e e कॆ கெ కె ಕೆ കെ ෙක -
ē के কে ਕੇ કે କେ கே కే ಕೇ കേ ෙක් ཨེ ཀེ
ai ai कै কৈ ਕੈ કૈ କୈ கை కై ಕೈ കൈ ෙෙක -
o o कॊ கொ కొ ಕೊ കൊ ෙකා -
ō को কো ਕੋ કો କୋ கோ కో ಕೋ കോ ෙකා් ཨོ ཀོ
au au कौ কৌ ਕੌ કૌ କୌ கௌ కౌ ಕೌ കൗ ෙකෟ -
ɻ̣ कृ কৃ કૃ କୃ కృ ಕೃ കൃ කෘ -
ɻ̣ː कॄ কৄ කෘ‌ෘ -
ɭ̣ कॢ কৢ કૄ కౄ (ඏ)[1] -
ɭ̣ː कॣ কৣ - (ඐ) -

Абазначэнні лічбаўПравіць

Лічбы дэванагары бенгальскае гурмукхі гуджарацкае тамільскае тэлугу канада малаялам тыбецкае
0
1
2
3
4
5
6
7
8
9

Гл. таксамаПравіць

ЛітаратураПравіць

СпасылкіПравіць

  1. Толькі ў старасінгальскім.