Адкрыць галоўнае меню

Герцагства Варшаўскае (польск.: Księstwo Warszawskie, фр.: Duché de Varsovie}) — дзяржава, утвораная ў 1807 паводле Тыльзіцкага міру з польскіх тэрыторый, якія адышлі падчас Другога і Трэцяга падзелаў Рэчы Паспалітыя да Прусіі і Аўстрыйскай імперыі. Герцагства Варшаўскае з'яўлялася пратэктаратам напалеонаўскай Францыі пад эгідай саксонскага караля і праіснавала да 1813, калі яно было заваявана войскамі Шостай кааліцыі. Паводле рашэнняў Венскага кангрэса большая частка герцагства была далучана да Расійскай імперыі як аўтаномнае Царства Польскае.

Герцагства Варшаўскае
Księstwo Warszawskie

сатэліт Першай імперыі
у асабістай уніі з Каралеўствам Саксонія
Flag of the Kingdom of Prussia (1803-1892).svg
 
Flag of the Kingdom of Prussia (1803-1892).svg
 
Flag of the Kingdom of Prussia (1803-1892).svg
 
Flag of Galicia and Lodomeria (1849-1890).png
1807 — 1815


Military ensign of Vistula Flotilla of Congress Poland.svg
 
Flag of Vienna.svg
 
Flagge Preußen - Provinz Westpreußen.svg
 
Flag of Krakow.svg
Flag of the Duchy of Warsaw.svg Grand Coat of Arms of Duchy of Warsaw.svg


Сцяг Герб
Duchy of Warsaw and Republic of Danzig.JPG
Герцагства Варшаўскае ў 1809
Сталіца Варшава
Мова(ы) польская, нямецкая, французская
Плошча 157 194 km²
Насельніцтва 4 334 000
Форма кіравання Канстытуцыйная манархія
Дынастыя Ветыны
Герцаг
 - 1807 – 1815 Фрыдрых Аўгуст І Саксонскі
Прэм'ер-міністр
 - 1807 Станіслаў Малахоўскі
 - 1807 - 1808 Людвік Сымон Гутакоўскі
 - 1808 - 1809 Юзаф Антоні Панятоўскі
 - 1809 – 1813 Станіслаў Костка Патоцкі

ГеаграфіяПравіць

Тэрыторыя герцагства была (1807) 103 тыс. км², колькасць жыхароў — 2,6 млн. чал. Пасля перамогі ў вайне Варшаўскага герцагства з Аўстрыяй да яго былі далучаны аўстрыйскія тэрыторыі, згубленыя падчас Трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай, з Кракавам, Люблінам, Радамам, Сандамірам — 52 тыс. км² и 1,7 млн. чал. Сталіцай герцагства была Варшава.

ПалітыкаПравіць

Канстытуцыю герцагства зацвердзіў Напалеон 22 ліпеня 1807 у Дрэздэне. Герцагам быў прызначаны кароль Саксоніі Фрыдрых Аўгуст I. Канстытуцыя зацвярджала таксама ўрад, Дзяржаўны савет, двухпалатны парламент з палаты дэпутатаў і сената, і, акрамя таго, незалежныя суды. Ужыванне слоў Польшча, польскі ў палітычным сэнсе не дапушчалася.

Герцагства падзялялася на 6 дэпартаментаў і 10 паветаў у кожным дэпартаменце.

1 мая 1808 у краіне быў уведзены Кодэкс Напалеона, у сувязі з чым з'явілася эпіграма: "Княства Варшаўскае, кароль саксонскі, армія польская, манета пруская, кодэкс французскі".

Вайна з АўстрыяйПравіць

У 1809 годзе была здабыта перамога ў вайне з Аўстрыяй. Варшаўскае герцагства павялічылася, створана 4 новых дэпартамента.

Вайна з РасіяйПравіць

26 мая 1812 герцаг Варшаўскі перадаў свае паўнамоцтвы ўраду герцагства. 28 чэрвеня па рашэнні сойма было абвешчана пра аднаўленне Каралеўства Польскага, якое стала самым верным з саюзнікаў Напалеона і выставіла статысячную армію, якая змагалася з першага да апошняга дня вайны.

3 мая 1815 Венскі кангрэс зацвердзіў новы падзел Польшчы. Кракаў стаў Вольным горадам; Аўстрыя атрымала Вялічку (і солевыя шахты), да Прусіі адышла Вялікая Польшча, якая атрымала назву вялікае герцагства Пазнаньскае, а большая тэрыторыя былога Варшаўскага герцагства была перададзена Расіі і ўтварыла аўтаномнае Царства Польскае.

У складзе Расійскай імперыіПравіць

З-за росту польскага нацыяналізму ў 1830—1860-х гг., які імкнуўся да аднаўлення Рэчы Паспалітая ў ранейшых межах, аўтаномія «Кангрэсаўскай Польшчы» была паступова падрэзана расійскімі імператарамі на працягу XIX стагоддзі. Пасля 1867 г. яе статус быў паніжаны, і яна атрымала неафіцыйную назву Прывіслінскі край. Гл. таксама Русіфікацыя Польшчы.