Вольны незалежны і строга нейтральны горад Кракаў з акругай (польск.: Wolne Miasto Kraków) альбо Кра́каўская рэспу́бліка (польск.: Rzeczpospolita Krakowska) — створаная паводле ўмоў Венскага кангрэсу горад-дзяржава пад кантролем трох суседзяў: Расійскай імперыі, Прусіі і Аўстрыі. Была ўтвораная 18 кастрычніка 1815 з паўднёвай часткі Варшаўскага княства і напачатку мела абмежаваную ўнутраную аўтаномію.

Гістарычная дзяржава
Вольны горад Кракаў
(Кракаўская рэспубліка)
Wolne, Niepodległe i Ściśle Neutralne Miasto Kraków z Okręgiem
Сцяг Герб
Сцяг Герб
Rzeczpospolita Krakowska 1815.png
Тэрыторыя Вольнага горада Кракава на стыку Прусіі, Расіі і Аўстрыі
< Flag of the Duchy of Warsaw.svg
Flag grand duchy of krakow.jpg >
1815 — 1846

Сталіца Кракаў
Найбуйнейшыя гарады Кракаў, Хжануў, Тжэбіня, Нова Гура
Мова(ы) польская мова
Афіцыйная мова польская
Рэлігія Рымска-каталіцкая царква
Грашовая адзінка Польскі злоты
Плошча 1,164 кв.км (1815 год)
Насельніцтва 95 000 чал (1815)
146 000 (1843)
Форма кіравання Рэспубліка
Гісторыя
 • 3 мая1815 Венскі кангрэс
 • 29 лістапада1830 Паўстанне 1830—1831 гадоў
 • 16 лістапада1846 Кракаўскае паўстанне
Commons-logo.svg Вольны горад Кракаў на Вікісховішчы
Сцяг Польшчы Гісторыя Польшчы
Герб Польшчы
Дагістарычная Польшча (да 877)
Гнезненская Польшча (877—1025)
Каралеўства Польскае (1025—1385)
Кракаўская Польшча (1320—1569)
Рэч Паспалітая (1569—1795)
Падзелы Рэчы Паспалітай (1772—1795)
Варшаўскае герцагства (1807—1815)
Царства Польскае (1815—1915)
Кракаўская рэспубліка (1815—1846)
Вялікае Княства Пазнанскае (1815—1919)
Рэгенцкае каралеўства Польшча (1916—1918)
Польская Рэспубліка (1918—1939)
Генерал-губернатарства (1939—1945)
Польская Народная Рэспубліка (1944—1989)
Рэспубліка Польшча (з 1989)

Партал «Польшча»

У 1833 годзе дзяржавы-апякункі навязалі Кракаву новую канстытуцыю, якая фактычна пераўтварыла яго ў пратэктарат. У 18361846 Вольны горад Кракаў быў акупаваны аўстрыйскімі войскамі. Па здушэнні Кракаўскага паўстання тэрыторыя Кракаўскай рэспублікі была анэксаваная Аўстрыйскай імперыяй.

Гл. таксамаПравіць

ЛітаратураПравіць

  • Кракаўская рэспубліка // БЭ ў 18 тамах. Т.8, Мн., 1999, С.445
  • Janina Bieniarzówna, Jan M. Małecki i Józef Mitkowski (red.) Dzieje Krakowa, t.3 (Kraków w latach 1796—1918), Kraków 1979.
  • W. Tokarz, Wolne Miasto Kraków, w: Polska, jej dzieje i kultura. Od czasów najdawniejszych do chwili obecnej, Warszawa 1927.
  • A. Lewak, Rzeczpospolita Krakowska, w: Polska, jej dzieje i kultura. Od czasów najdawniejszych do chwili obecnej, Warszawa 1927.
  • A. Chwalba, Historia Polski 1795—1918, Kraków 2000.
  • A. Jakimyszyn, Żydzi krakowscy w dobie Rzeczypospolitej Krakowskiej, Kraków-Budapeszt 2008.
  • Ziemia chrzanowska i Jaworzno, Kraków 1969.

СпасылкіПравіць