Геранім Батвінка

Геранім Батвінка (руск.: Героним (Иероним, Герасим) Осипович (Иосифович) Ботвинко, польск.: Hieronim Botwinko; 1779 — 29 жніўня 1875) — расійскі дзяржаўны дзеяч.

Геранім Батвінка
Геранім Батвінка.jpg
POL COA Starykoń.svg
Віленскі губернскі пракурор[d]
1817 — 1831
Гродзенскі губернскі пракурор[d]
1816 — 1817
Нараджэнне 1779
Смерць 1826[1] ці 29 жніўня 1875(1875-08-29)
Род род Батвінкаў[d]
Дзейнасць пракурор
Чын
Узнагароды
ордэн Святой Ганны 2 ступені Медаль «У памяць Айчыннай вайны 1812 года» Décoration du Lys

БіяграфіяПравіць

Ураджэнец Магілёўскага намесніцтва[2]. Паходзіў са шляхецкага роду Бутвілоўскіх-Батвінкаў герба «Старыконь», які спрадвеку пражываў у Вількамірскім павеце, а пасля перабраўся на Магілёўшчыну. Нарадзіўся ў сям’і Юзафа (Язэпа), відаць, млынара. Меў малодшага брата Трафіма (1782 — пасля 1814)[3].

Паступіў на дзяржаўную службу ў 1795 годзе. У 1807 годзе «за адмысловую і дасканалую службу» яму быў прысвоены чын тытулярнага саветніка. У 1809 стаў сакратаром магілёўскага грамадзянскага губернатара, а ў 1813 годзе памочнікам палявога пошт-дырэктара[ru][3]. З ліпеня па лістапад 1812 г. выканаў шэраг разведвальных заданняў генералаў Баграціёна, Канаўніцына, Кутузава[4], за выкананне тайных загадаў і за асаблівы давер, ён заслужыў найвышэйшую падзяку: за панесеныя страты і нягоды пры наступленні варожых войскаў, ён быў узнагароджаны гадавым дараваннем, а за дбайную службу і старанную справу ордэнам Св. Уладзіміра[3]. Удзельнік замежных паходаў 1813—1814 гг[4]. За заслугі ў шпіёнскай службе атрымаў павышэнне да чына 7-га класа, ордэн Святой Ганны, медаль у памяць 1812 года, французскі ордэн Ліліі[ru], нарэшце залічаны ў 1814 годзе да ганаровага дваранства Пецярбурга[3].

 
Замалёўка Станіслава Мараўскага з выявамі пракурора Гераніма Батвінкі, Ігната Анацэвіча, Мікалая Навасільцава і Вацлава Пелікана

Па пратэкцыі Ксаверыя Любецкага, тагачаснага гродзенскага грамадзянскага губернатара, за старанны праслед кантрабанды[3] Батвінка быў прызначаны ў 1816 годзе гродзенскім губернскім пракурорам[5], у 1817, таксама па хадатайніцтве Любецкага, пераведзены ў Вільню, атрымаў тытул надворнага саветніка і брыльянтавыя адзнакі ордэна Св. Ганны[3]. У 1817—1831 гг. Віленскі губернскі пракурор, калежскі саветнік з 1824 г. Прымаў актыўны ўдзел у расследаванні шэрагу палітычных спраў 1823—1825 гг. у Віленскай губерні[6]. Разглядаў справу філаматаў, браў грошы з багатых абвінавачваемых, якіх за гэта вызваляў з вязніцы[2].

Знаток Статута ВКЛ і расійскага права[2]. У 1818 годзе яму было даручана праца над кадыфікацыяй законаў у Літве[3]. Пры падтрымцы Навасільцава накапіў значны стан і ў 1819 годзе набыў вялікі радзівілаўскі маёнтак Клабіны[lt][3][5] у Вількамірскім павеце, разам з каштоўным архівам, бібліятэкай і збраёўняй[3].

Батвінка заўсёды падкрэсліваў, што ён рускі[3].

Памёр 29 жніўня 1875 года. Пахаваны на Ефрасіннеўскіх могілках[7][8].

У культурыПравіць

Выведзены Ф. В. Булгарыным у рамане «Іван Выжыгін» пад імем пракурора Скацінка[6].

Геранім Батвінка згадваецца ў паэме Адама Міцкевіча «Дзяды» (частка III: «Hej, posłać po Botwinkę! Zatrzymać tu klechę!»), ва ўспамінах Станіслава Мараўскага «Некалькі гадоў маёй маладосці ў Вільні» (Kilka lat mojej młodości w Wilnie. Вільня, 1994, с. 232)[5].

Сям’яПравіць

Дзеці:

і інш.

Зноскі

  1. Hieronim Botwinko // http://thesaurus.cerl.org/record/cnp02120032
  2. 2,0 2,1 2,2 Габрусевіч С. А., Марозава С. В. Прафесар Ігнат Анацэвіч. Жыццё. Спадчына / С. А. Габрусевіч, С. В. Марозава. — Гродна: ГрДУ, 2005. — 216 с. ISBN 985—417
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 3,7 3,8 3,9 Polski slownik biograficzny (Том 2), Polska Akademia Umiejętności, ISBN 8386301015
  4. 4,0 4,1 В. Безотосный. Разведка и планы сторон в 1812 году. 2005
  5. 5,0 5,1 5,2 Rytas TAMAŠAUSKAS. Knygnešys ir daraktorius Povilas Panava-Apanavičius
  6. 6,0 6,1 Вильна 1823—1824: Перекрестки памяти / Сост. Федута А. И.; вступ. ст., коммент. Лав­ри­нец П. М., Рейтблат А. И., Федута А. И. — Минск: Ли­ма­риус, 2008. — 244 с. ISBN 978-985-6740-82-7.
  7. Ботвинко Іеронимъ Іосифовичъ // Виленский православный некрополь. Вильна. 1892 г.
  8. У кнізе «Віленскі праваслаўны некропаль» гаворыцца, што на момант смерці яму было 63 гады, што немагчыма, уличваючы пачатак службы.

ЛітаратураПравіць