Удзельнік:Odri Tiffani/Чарнавік

Рыцар Янка і каралеўна Мілана. Таямнічае каралеўства
Жанр Фэнтэзі
Аўтар Алег Грушэцкі
Мова арыгінала беларуская
Дата першай публікацыі 2021
Выдавецтва Чатыры чвэрці
Колькасць старонак 224[1]
Ілюстратар Віктар Козел
Электронная версія
ISBN 978-985-581-420-8

«Рыцар Янка і каралеўна Мілана. Таямнічае каралеўства» — фэнтэзі на падставе беларускай міфалогіі[2], першая частка прыгодніцкіх гісторый юнакоў у іншасвеце. Аўтар кнігі — Алег Грушэцкі. Рэдактар — Аксана Спрынчан, ілюстратар — Віктар Козел. Выдавецтва «Чатыры чвэрці», 2021 год. Для дзяцей малодшага і сярэдняга школьнага ўзросту[3].

СюжэтПравіць

  Вонкавыя відэафайлы
  Буктрэйлер да кнігі «Рыцар Янка і каралеўна Мілана. Таямнічае каралеўства»

Юныя брат і сястра, Янка і Мілана, прыязджаюць на летнія вакацыі ў вёску і выпадкова знаходзяць у дзедавай каморы загадкавае старажытнае люстэрка, упрыгожанае шляхецкім гербам, праз якое трапляюць у таямнічае каралеўства Сварга, якое нагадвае беларускае Сярэднявечча і адначасова казачны свет, дзе ўсё жывое размаўляе чалавечай мовай, дзе ёсць рыцары, Цмок, міфічныя істоты з беларускіх паданняў: волат Вярнігара, вужалкі, гарцукі і злыдні, ваўкалакі, лясун, багнік Кадук…[4]. Але тое, калісьці шчаслівае ды славутае каралеўства, падманам і падступствам захапіў злы чараўнік Волх, які ўтрымліваецца на троне пры дапамозе чарадзейства і бязлітасных чорных ваўкалакаў, ды трымае ўсіх мірных жыхароў каралеўства ў спалоху[5].

Згодна са старажытнай легендай, якая захавалася ў мудрага Пугача, менавіта гэтым юнакам належыць выратаваць каралеўства[6]. Яны бяруцца за справу і выпраўляюцца ў небяспечнае падарожжа – праз страшны Чорны Лес і праз топкае балота брыдкага багніка Кадука. Юныя героі аб’яднаюць вакол сябе просты люд, парэшткі ваяроў і рыцараў, а яшчэ мужных баявых мядзведзяў і дужых бясстрашных зуброў. Нават сапраўднага Цмока перавабліваюць на свой бок. У барацьбе ім дапаможа дух еднасці, гатоўнасць ахвяраваць сабою за іншага, дабрыня і арыентаванасць у бок святла[5].

Юнакоў чакаюць неверагодныя прыгоды, рыцарскія бітвы, таямніцы, складаныя загадкі-галаваломкі, барацьба за волю і вызваленне краю ад злога чарадзея і ненавісных чорных ваўкалакаў. Але прыгоды і бітвы, пераадоленне ўласных страхаў і перашкод толькі гартуюць, і зробяць са звычайных хлопчыка і дзяўчынкі сапраўдных герояў[2][7].

ГісторыяПравіць

 
Пісьменнік Алег Грушэцкі з кнігай

У першапачатковым варыянце раман быў напісаны 10 лістапада 2012 года[8]. За восем гадоў кніга каля пяці разоў перапісвалася, праводзіліся кансультацыі з рэдактарамі, сябрамі-пісьменнікамі і гісторыкамі для паляпшэння твора. Былі пэўныя праблемы і з публікацыяй — доўгі час аўтар шукаў выдавецтва, якое пагадзілася б надрукаваць кнігу[8].

У красавіку 2021 года кніга выйшла ў выдавецтве «Чатыры чвэрці». Рэдактарам кнігі стала адна з лепшых рэдактараў Беларусі дзіцячая пісьменніца Аксана Спрынчан. Аформіў кнігу таленавіты мастак Віктар Козел, выкладчык па маляванню ў Крупіцкай школе мастацтваў[3].

Упершыню кніга была прадстаўлена на юбілейнай творчай вечарыне святкавання 15-годзя Паэтычнага тэатра «Арт.С» 23 красавіка 2021 года, амаль адразу пасля выхаду з друку[9].

КрытыкаПравіць

Кніга з'яўляецца ўнікальнай тым, што яе можна назваць сапраўдным беларускім фэнтэзі[3]. У маі 2021 года ў Нацыянальнай акадэміі навук прайшоў II Міжнародны форум даследчыкаў беларускай казкі, на якім, сярод іншых, быў прадстаўлены даклад «Ідэйна-вобразныя пошукі ў кнізе казак Алега Грушэцкага "Рыцар Янка і каралеўна Мілана. Таямнічае каралеўства"», аўтар даклада — літаратуразнаўца і навуковы супрацоўнік аддзела ўзаемасувязей літаратур «Цэнтра даследаванняў беларускай культуры, мовы і літаратуры НАН Беларусі» Таццяна Барысюк[10]. Літаратуразнаўцы, якія таксама прымалі ўдзел у навуковай канферэнцыі, пагадзіліся, што твор з'яўляецца высокамастацкім, сімволіка-алегарычным, і базуецца на беларускім фальклоры. А сама Таццяна Барысюк лічыць, што ён нават варты экранізацыі або інсцэніроўкі[11].

Навуковы супрацоўнік Дзяржаўнага літаратурнага музея імя Максіма Багдановіча літаратурны крытык газеты «Літаратура і мастацтва» Яна Будовіч кажа, што пачатак апавядання пачынаецца, здаецца, і не з самага арыгінальнага хода, бо завязка пабудаваная па класічнай схеме, але арыгінальнасць твора выяўляеццацца далей па сюжэце. У сцэне з гарцукамі, пачварнымі чорнымі чалавечкамі з чорнымі лютымі тварамі, якія, ледзь кранаючыся травы, скачуць па наваколлі на невялічкіх карузлікавых конях і пры гэтым злосна смяюцца дзіцячымі пранізлівымі галасамі, Будовіч бачыць алюзію, адсыл на «Дзікае паляванне караля Стаха». Галоўных герояў кнігі, юных Янку і Мілану, аўтару атрымалася надзяліць нестандартным мысленнем, што, па словах крытыка, ярка выяўляецца ў тым, як яны распрацоўвалі стратэгічныя планы бітваў. Майстэрству тых малалетніх стратэгаў пазайздросцілі б праслаўленыя палкаводцы, тут ёсць чаму павучыцца, лічыць Таццяна Будовіч. Юным героям кнігі прысутны еднасць, дабрыня, ахвярнасць, велікадушнасць і арыентаванасць у бок святла. Усё гэта спрыяе здзяйсненню самых смелых дзіцячых памкненняў. Ёсць у дзіцячай казцы і алюзіі на шэраг дарослых праблем. Асэнсоўваючы твор, крытык філасафічна заўважае: «няма казак лепшых ад тых, што складаюцца самім жыццём». На думку Яны Будовіч кніга будзе цікавай не толькі дзецям, але і дарослым, бо «яна вучыць непрамалінейна мысліць, знаходзіць выйсце там, дзе яго, здавалася б, няма і быць не можа, думаць і клапаціцца найперш пра тых, хто побач: калі ёсць адчуванне еднасці, пераадолець магчыма ўсё»[5].

ЛітаратураПравіць

СпасылкіПравіць

  «Сямейная праграма» з Алегам Грушэцкім. Інтэрв'ю пра кнігу «Рыцар Янка і каралеўна Мілана» (Першы Нацыянальны канал Белрадыё, 15 мая 2021)

Зноскі

  1. Рыцар Янка і каралеўна Мілана. Таямнічае каралеўства. Чатыры чвэрці (26 ліпеня 2021). Праверана 21 чэрвеня 2021.
  2. 2,0 2,1 Выйшла новая кніга Алега Грушэцкага. Гэта фэнтэзі на аснове беларускага фальклору. Новы Час (4 мая 2021). Архівавана з першакрыніцы 31 мая 2021. Праверана 31 мая 2021.
  3. 3,0 3,1 3,2 „Рыцар Янка і каралеўна Мілана. Таямнічае каралеўства”. Беларускае Радыё Рацыя (8 чэрвеня 2021). Архівавана з першакрыніцы 8 чэрвеня 2021. Праверана 8 чэрвеня 2021.
  4. Фэнтэзі па-беларуску. Пабачыла свет новая кніга Алега Грушэцкага «Рыцар Янка і каралеўна Мілана. Таямнічае каралеўства». Народная Воля (14 мая 2021). Архівавана з першакрыніцы 22 чэрвеня 2021. Праверана 22 чэрвеня 2021.
  5. 5,0 5,1 5,2 Яна Будовіч Дабрыня супраць злых чараў // Літаратура і мастацтва : газета. — Мн.: 18 чэрвеня. — № 24. — С. 6. Архівавана з першакрыніцы 22 чэрвеня 2021.
  6. Фэнтэзі па-беларуску. Прыгоды паводле беларускіх паданняў. Наша Ніва (12 мая 2021). Архівавана з першакрыніцы 22 чэрвеня 2021. Праверана 22 чэрвеня 2021.
  7. Юры Тамковіч Скаўтынг у сэрцы, казкі ў душы. mocny.by (21 лютага 2020). Архівавана з першакрыніцы 24 лютага 2020. Праверана 24 лютага 2020.
  8. 8,0 8,1 «Сямейная праграма» з Алегам Грушэцкім на YouTube«Сямейная праграма» // 1 Нацыянальны канал Белрадыё, 15 мая 2021
  9. Алег Грушэцкі Паэтычнаму тэатру «Арт.С» — 15!. Новы Час (24 красавіка 2021). Архівавана з першакрыніцы 12 мая 2021. Праверана 12 мая 2021.
  10. II Міжнародны форум даследчыкаў беларускай казкі. — Мн.: НАН РБЦДБКМЛ, 2021. — С. 15, 17. — 20 с.
  11. Таццяны Барысюк Сёння выступіла на II Міжнародным форуме даследчыкаў беларускай казкі. Facebook (27 мая 2021). Архівавана з першакрыніцы 22 чэрвеня 2021. Праверана 22 чэрвеня 2021.

Катэгорыя:Літаратурныя творы Беларусі