Адкрыць галоўнае меню

Узурпацыя, або ўзурпацыя ўлады (ад лац.: usurpatio — авалоданне) — захоп улады гвалтоўным шляхам, здзейснены з парушэннем закона, або незаконнае прысваенне ўладных паўнамоцтваў. Здзяйсняецца адной асобай або групай асоб.

Да ўзурпацыі адносяць таксама выбары, праведзеныя з грубымі парушэннямі і фальсіфікацыя іх вынікаў. Прыватным выпадкам узурпацыі з'яўляецца злоўжыванне ўладнымі паўнамоцтвамі. Узурпацыю адной галіной улады ўладных паўнамоцтваў іншых галін улады заклікана прадухіляць рэалізацыя канцэпцыі падзелу ўлады.

Асобу, якая здзейсніла ўзурпацыю ўлады, называюць узурпатарам. У гістарыяграфіі з даўніх пор існуе падзел імператараў старажытнага Рыма і Візантыі на законных імператараў і ўзурпатараў. Гэты падзел, як і падзел Рымскіх Папаў на законных Папаў і антыпапаў, — хутчэй даніна традыцыі, чым указанне на спосаб атрымання ўлады, бо многія імператары, класіфікавальныя як «законныя», захапілі ўладу ў выніку забойства папярэдніка, або перавароту, або грамадзянскай вайны. Паводле гэтай класіфікацыі, калі адначасова існавала некалькі варагуючых імператараў, то звычайна пераможца лічылася «законным імператарам», а астатнія — «узурпатарамі». Але ёсць і выключэнні, напрыклад, Флавій Іаан у 423—425 гг. кіраваў усёй Заходняй Рымскай імперыяй аднаасобна, тым не менш ён лічыцца ўзурпатарам.

Вядомыя ўзурпатарыПравіць

Тлумачэнне: у дужках паказаны гады жыцця ўзурпатараў.

Гл. таксамаПравіць

ЛітаратураПравіць

  • Алексеев С. С., Архипов С. И., Корельский В. М. и др. Теория государства и права. Учебник / Под ред. С. С. Алексеева. — М., 1998.