Анры́ Філі́п Петэ́н (фр.: Henri Philippe Pétain; 24 красавіка 1856 — 23 ліпеня 1951) — французскі ваенны і палітычны дзеяч. Кіраўнік калабарацыянісцкага ўрада Вішы падчас Другой сусветнай вайны.

Анры Філіп Петэн
фр.: Henri Philippe Pétain
фр.: Philippe Pétain
Pétain - portrait photographique.jpg
 
Партыя
Адукацыя
Дзейнасць палітык, дыпламат, афіцэр
Член у
Веравызнанне каталіцтва
Нараджэнне 24 красавіка 1856(1856-04-24)[1][2][…]
Смерць 23 ліпеня 1951(1951-07-23)[4][2][…] (95 гадоў)
Пахаванне
Бацька Omer-Venant Pétain[d]
Маці Clotilde Legrand[d]
Жонка Annie Pétain[d]
 
Ваенная служба
Род войскаў French Armed Forces[d]
Званне divisional general[d][1], brigadier general[d][1], colonel[d][1], Lieutenant-colonel[d][1], Battalion Chief[d][1], capitaine[d][1], lieutenant[d][1], second lieutenant[d][1] і маршал Францыі[d]
Камандаваў Вердэнская аперацыя, Rif War[d], 118th Infantry Regiment (France)[d], 33rd Infantry Regiment (France)[d], Q2818137?, Q2816218?, 2-я армія і Army Group Centre (France)[d]
Бітвы
 
Аўтограф Signature Philippe Pétain.svg
 
Узнагароды

Другая сусветная вайна і супрацоўніцтва з ГерманіяйПравіць

 
Маршал Анры Філіп Петэн вітае Адольфа Гітлера у Монтуар-сюр-ле-Луар 24 кастрычніка 1940.

17 мая 1940 года, праз тыдзень пасля пачатку нямецкага наступу на Захадзе, Петэн быў прызначаны намеснікам старшыні ва ўрадзе Поля Рэйно. У чэрвені 1940 пасля разгрому Францыі ў Другой сусветнай вайне Петэн, якому тады было ўжо 84 гады, ўзначаліў як прэм'ер-міністр калябарацыянісцкі ўрад (рэжым Вішы). Маршал асабіста сустрэўся з Гітлерам 24 кастрычніка 1940, забяспечыў яму поўную падтрымку і з таго часу кіраваў паўднёвай часткай Францыі (паўночная была акупаваная немцамі). Сам тэрмін «калабарацынізм» (літар. Супрацоўніцтва) належыць Петэну, які заклікаў нацыю, у радыёзвароце 30 кастрычніка 1940, супрацоўнічаць (фр.: collaborer) з акупантамі. Урад Петэна кантраляваў таксама калоніі, хоць паступова калоніі Францыі адмовіліся яму падпарадкоўвацца (1940 — Французская Экватарыяльная Афрыка і ціхаакіянскія тэрыторыі; 1941 — Сірыя і Ліван; 1942 — Мадагаскар) і прызналі лонданскі ўрад генерала дэ Голя.

Маршал Петэн быў абвешчаны нацыянальным сходам у горадзе Вішы 10 ліпеня 1940 «кіраўніком Французскай дзяржавы» (фр.: Chef d'État Français) і надзелены дыктатарскімі паўнамоцтвамі: яму былі перададзеныя правы ўсіх галін улады скасаванай Трэцяй Рэспублікі. У далейшым ён выдаваў указы з гэтым тытулам, да якога быў далучаны маршальскі. Акрамя таго, ён, як французскія прэзідэнты, традыцыйна быў са-князем Андоры. Урад Петэна быў прызнана большасцю дзяржаў, у тым ліку ЗША і СССР. Першапачаткова ён узначальваў урад сам, але потым у 1942 прызначыў прэм'ер-міністрам П'ера Лаваля. Пасля таго, як у лістападзе 1942 германскія войскі акупавалі ўсю Францыю, вішысцкі ўрад працягваў існаваць, але ўлада яго стала амаль чыста намінальнай.

Зноскі

  1. 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 1,11 1,12 1,13 1,14 1,15 1,16 Léonore databaseministère de la Culture.
  2. 2,0 2,1 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr: платформа адкрытых дадзеных — 2011. Праверана 10 кастрычніка 2015.
  3. 3,0 3,1 Philippe Petain // Encyclopædia Britannica Праверана 9 кастрычніка 2017.
  4. Петен Анри Филипп // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969. Праверана 28 верасня 2015.
  5. http://www.lavie.fr/archives/1995/07/13/leur-foi-guidait-leur-combat-mgr-rodhain-l-evangile-par-la-charite,1808703.php Праверана 17 кастрычніка 2018.
  6. https://www.francetvinfo.fr/societe/guerre-de-14-18/11-novembre/il-y-en-a-meme-qui-viennent-defequer-dessus-sur-l-ile-d-yeu-l-encombrante-tombe-du-marechal-petain_3431283.html Праверана 8 мая 2019.