Адкрыць галоўнае меню
Вялікая Багіня са змеямі, Археалагічны музей Іракліяна

Багіні са змеямі — вотыўныя керамічныя статуэткі багінь або жрыц са змеямі, культ якіх, відаць, меў шырокае распаўсюджанне, датаваныя прыкладна 1600 да н. э. Адносяцца да крыта-мінойскай цывілізацыі і знойдзеныя ў тайніку Новага Палаца ў Кносе. Усяго вядома два прадметы: так званыя вялікая і малая Багіні са змеямі. Фігуры маладых жанчын падкрэслена вытанчаныя, пяшчотныя. Яны пышнагрудыя, у іх тонкія таліі, плаўныя згібы рук і торсаў, мудрагелістыя, высокія галаўныя ўборы.

Змест

АпісаннеПравіць

 
Малая Багіня са змеямі, Археалагічны музей Іракліяна

Статуэткі паказваюць жанчын у пышнай вопратцы, з шырокай спадніцай і аголенымі грудзьмі, якія трымаюць у руках змей. Меншая з гэтых фігурак мае вышыню 29,5 см, яна трымае змей у паднятых руках. Яе галаўны ўбор увенчаны выявай нейкай жывёлы з сямейства каціных. Яна была разбіта (галаўны ўбор і левая рука былі знойдзеныя як асобныя фрагменты) і рэстаўраваная Эвансам. Уласна галава і шыя з’яўляюцца рэканструкцыяй на аснове другой статуэткі. Прыналежнасць галаўнога ўбору менавіта гэтай статуэтцы таксама была вырашана Эвансам аднаасобна.

Другая фігурка вышынёй 34,2 см — у высокім галаўным уборы, адна змяя аплятае яе рукі і спіну, іншая змяя вузлом абплятае яе талію і грудзі, трэцяя сядзіць на галаўным уборы. Гэтая фігурка таксама прыйшла не ў ідэальным стане: англійскі археолаг рэканструяваў яе на падставе захаванага торсу, правай рукі, галавы і шапкі, і карыстаючыся параўнаннем з першай статуэткай.

Адзенне жанчын адпавядае прыдворным дамам малюнкаў на фрэсках Кноскага палаца. Прадметамі спецыяльнай культавай вопраткі з’яўляюцца толькі кароткія верхнія спадніцы-фартухі і галаўныя ўборы.

Гісторыя знаходкіПравіць

Абедзве статуэткі былі знойдзеныя сэрам Артурам Эвансам падчас яго раскопак на Крыце 1903 года. Яны выраблены з фаянса і пакрытыя шкляной глазурай, афарбаваныя яркімі пігментамі ў чырванавата-карычневыя і жаўтлява-зялёныя колеры, пазней падвергліся абпалу, набыўшы шклянога бляску. Сёння статуэткі экспануюцца ў Археалагічным музеі Іракліяна.

Багіні са змеямі былі знойдзеныя ў памяшканні побач з палацавым свяцілішчам, у спецыяльна абсталяваных схованках (каменных скрынях) разам з іншымі прадметамі цалкам рэлігійнага характару: вотыўнымі выявамі жаночага адзення, ракавінак, лятучых рыб, мармуровага крыжа. Існуе яшчэ адна крыцкая статуэтка, вырабленая са слановай косці, якая таксама, верагодна, была змяінай багіняй (Бостанскі музей).

ІдэнтыфікацыяПравіць

Невядома, выявай якога менавіта бажаства былі гэтыя статуэткі. Змеі ў руках з’яўляюцца знакам сувязі з мінойскім правячым домам, таму мяркуюць, што гэта можа быць выява хатняга бога. Тым не менш, сапраўдная функцыя гэтага ідала застаецца неўсталяванай. Падкрэслена вялікія грудзі жанчыны даюць падставу выказаць здагадку, што яна можа быць бажаством урадлівасці, вярхоўнай Багіняй-Маці. Мяркуюць, што на Крыце таго перыяду, як і ў Старой Еўропе ў цэлым, мог панаваць матрыярхат.

Змеі таксама часта звязаныя з ідэяй працягу жыцця, паколькі яны скідаюць скуру і абнаўляюцца, таму яны асацыююцца з мужчынскай рэпрадуктыўнай здольнасцю. Калі гэта вобраз бажаства, то яны адзіныя ў крыцкім мастацтве гэтага перыяду. Магчыма, што гэта вотыўны малюнак невядомай багіні, ад, напрыклад, членаў царскай сям’і, якія выконвалі жрэцкія функцыі.

Іншыя змяіны багініПравіць

Зноскі

ЛітаратураПравіць

  • Лазука, Б. Гісторыя сусветнага мастацтва. Ад старажытных часоў па XVI стагоддзе / Б. А. Лазука. — Мн.: Беларусь, 2010. ISBN 978-985-01-0894-4