Эсваціні

краіна ў Паўднёвай Афрыцы
(Пасля перасылкі з Свазіленд)

Эсваціні, Каралеўства Эсваціні (свазі: Umbuso we Swatini, англ.: Kingdom of Eswatini) — невялікая краіна ў паўднёвай Афрыцы. Мяжуе з Паўднёва-Афрыканскай Рэспублікай і Мазамбікам. Выхаду да мора не мае.

Эсваціні
Kingdom of Eswatini
Umbuso weSwatini
Герб Эсваціні
Сцяг Эсваціні Герб Эсваціні
Дэвіз: «Мы — крэпасць
(сваці Siyinqaba
Гімн: «Nkulunkulu Mnikati wetibusiso temaSwati»
Дата незалежнасці 6 верасня 1968 (ад Вялікабрытаніі)
Афіцыйныя мовы англійская і сваці[d]
Сталіца Мбабанэ (афіцыйная), Лабамба (каралеўская і парламенцкая)
Форма кіравання Абсалютная манархія
Кароль Эсваціні
Прэм’ер-міністр
Мсваці III
Барнабас Сібусіса Дламіні
Плошча
• Усяго
• % воднай паверхні
153-я ў свеце
17 363 км²
0,9
Насельніцтва
• Ацэнка (2009)
Шчыльнасць

1 185 000[1] чал. (154-я)
68.2 чал./км²
ІРЧП  0,536[2] (сярэдні) (140-ы)
Валюта лілангені
Інтэрнэт-дамен .sz
Код ISO (Alpha-2) SZ
Код ISO (Alpha-3) SWZ
Код МАК SWZ
Тэлефонны код +268
Часавыя паясы +2

Сталіца — горад Мбабанэ (месцазнаходжанне ўрада); рэзідэнцыя караля і месцазнаходжанне парламента — горад Лабамба.

Ранейшая назва дзяржавы — Каралеўства Свазіленд.

19 красавіка 2018 года кароль Мсваці III афіцыйна перайменаваў краіну ў Каралеўства Эсваціні, што ў перакладзе з мясцовай мовы сваці азначае «Зямля свазі»[4].

Геаграфія Эсваціні

правіць
 
Карта

У Эсваціні ёсць вялікая разнастайнасць прыродных ландшафтаў, ад горных тэрыторый уздоўж мяжы з Мазамбікам да саван на ўсходзе і вільготных лясоў на паўночным захадзе.

Ландшафт ўяўляе сабой плато: Высокі Вельд на захадзе (вышыня 1050—1850 м), Сярэдні Вельд (450—600 м) і Нізкі Вельд (150—300 м). Нізкі Вельд абрамлены на ўсходзе гарамі Лебомбо вышынёй 450—825 м з вяршыняй Эмлембе (1862 м).

Густая сетка рэк, што цякуць у Індыйскі акіян: Komati, Usutu, Ngwavuma, Mbuluzi і інш.

Гісторыя

правіць
  • Дзяржава, названая Свазіленд, была ўтворана ў 1968 годзе.
  • У 1894 годзе Свазіленд захапілі буры (Рэспубліка Трансвааль, Афрыка).
  • Пасля англа-бурскай вайны 1899—1902 гадоў Свазіленд аб’явілі брытанскім пратэктарам.
  • У 1968 годзе Свазіленд атрымаў незалежнасць.
  • У 1973 годзе кароль Собхуза II зацвердзіў адзінаўладдзе.
  • Пасля смерці караля Сабхуза II у 1982 годзе уладу атрымалі каралевы-рэгенты Дзелівэ да 1984 года, потым Нтфомбі.
  • З 1986 года краінай кіруе Кароль Мсваці III[5].

Дзяржаўны лад і палітыка

правіць

Эсваціні — унітарная дзяржава. Форма праўлення — абсалютная манархія.

Кіраўнік дзяржавы — кароль. Яму належыць уся паўната заканадаўчай, выканаўчай і судовай улады.

Заканадаўчую ўладу кароль ажыццяўляе з дапамогай парламента, які фактычна ёсць кансультатыўны орган пры ім. Парламент складаецца з Палаты сходу (70 дэпутатаў; 59 абіраюцца прамым галасаваннем у аднамандатных акругах абсалютнай большасцю галасоў, 10 прызначаюцца манархам, генеральны пракурор Эсваціні становіцца членам палаты сходу па пасадзе) і Сената (30 месцаў; 20 членаў прызначаюцца манархам, 10 выбараў большасцю галасоў з дапамогай ускосных выбараў). Тэрмін паўнамоцтваў парламента — 5 гадоў.

Выканаўчую ўладу кароль ажыццяўляе непасрэдна альбо з дапамогай урада (Кабінет міністраў) або Прэм’ер-міністра.

Палітычныя партыі ў Эсваціні забаронены[6].

Адукацыя

правіць

У Эсваціні дзейнічае Паўднёваафрыканскі каледж міжнароднай супольнасці.

Зноскі

  1. Department of Economic and Social Affairs Population Division (2009). "World Population Prospects, Table A.1" (PDF). 2008 revision. United Nations. Праверана 2009-03-12. {{cite journal}}: Шаблон цытавання journal патрабуе |journal= (даведка)
  2. Human Development Report 2013(недаступная спасылка). United Nations Development Programme (14 сакавіка 2013). Архівавана з першакрыніцы 8 ліпеня 2014. Праверана 14 сакавіка 2013.
  3. https://data.iana.org/time-zones/tzdb-2021e/africa
  4. blr.belta.by
  5. Свази­ленд — краткая история (руск.)
  6. Вялікая расійская энцыклапедыя (руск.)

Літаратура

правіць

Спасылкі

правіць