Адкрыць галоўнае меню

Іларыён Мяфодзьевіч Ігнаценка

Іларыён Мяфодзьевіч Ігнаценка (28 снежня 1919 — 3 лютага 2002) — беларускі гісторык, акадэмік АН Беларусі (1974), доктар гістарычных навук (1965), прафесар (1966).

Іларыён Мяфодзьевіч Ігнаценка
Дата нараджэння 28 снежня 1919(1919-12-28)
Месца нараджэння
Дата смерці 3 лютага 2002(2002-02-03) (82 гады)
Месца смерці
Грамадзянства
Род дзейнасці вучоны, палітык
Месца працы
Навуковая ступень доктар гістарычных навук
Альма-матар
Вядомыя вучні Міхаіл Паўлавіч Касцюк
Узнагароды і прэміі
ордэн Айчыннай вайны II ступені медаль «За абарону Каўказа»

Біяграфічныя звесткіПравіць

Скончыў пракурорскія курсы ў Ленінградзе, Гомельскі педагагічны інстытут. У 19391947 служыў у ВМФ СССР. У 1948—1950 пракурор г. Гомеля, у 19531955, 19561966 у БДУ, у 19581960 сакратар Мінскага гаркама КПБ. У 19661969, 19751980 дырэктар Інстытута гісторыі партыі пры ЦК КПБ. У 19691975 дырэктар, з 1980 загадчык аддзела, а з 1991 галоўны навуковы супрацоўнік Інстытута гісторыі АН Беларусі.

Член ЦК КПБ у 1976—1981. Дэпутат ВС БССР у 1975—1986.

Навуковая дзейнасцьПравіць

Аўтар прац, прысвечаных праблемам Лютаўскай і Кастрычніцкай рэвалюцый (1917), грамадзянскай вайны і ваеннай інтэрвенцыі 1918—20 на Беларусі, беларускаму нацыянальна-вызваленчаму руху, станаўлення беларускай дзяржаўнасці. Манаграфія «Бяднейшае сялянства — саюзнік пралетарыяту ў барацьбе за перамогу Кастрычніцкай рэвалюцыі на Беларусі (1917 — 1918 гг.)» (1962) вызначаецца змястоўнасцю характарыстык пралетарыяту і сялянства, пазіцый бальшавікоў і іх саюзнікаў. Упершыню пасля 1920—30-х г. у кнізе характарызуюцца платформа і ўплыў на сялянства беларускіх нацыянальных партый. Адкрыццём новай тэмы ў беларускай гістарыяграфіі стаў аналіз саставу і рашэнняў Усебеларускага з'езда (снежань 1917, Мінск). У манаграфіі «Лютаўская буржуазна-дэмакратычная рэвалюцыя на Беларусі».(1986) разглядаюцца сацыяльна-эканамічныя перадумовы рэвалюцыі, яе ход у гарадах і вёсках, на Заходнім фронце, дынаміка расстаноўкі палітычных сіл, узаемаадносіны паміж Саветамі і органамі Часовага ўрада, месца і роля беларускага нацыянальнаг руху. На думку аўтара, сама па сабе ўзятая лакальна сітуацыя на Беларусі не з'яўлялася рэвалюцыйнай. Аднак у агульнарасійскім кантэксце, пры рэзкім пагаршэнні ўмоў жыцця і пад уздзеяннем імпульсаў звонку, яна магла перарасці ў рэвалюцыйную, што і адбылося: у мяккіх формах — у лютым, у вострых — у кастрычніку 1917. Пры гэтым вырашальным фактарам выступіў Заходні фронт, ператварэнню якога ў трэці (пасля Петраграда і Масквы) рэвалюцыйны цэнтр у Расійскай імперыі даследчык аддае асаблівую ўвагу. Манаграфія «Кастрычніцкая рэвалюцыя і самавызначэнне Беларусі» (1992) — спроба раскрыць у сукупнасці ўсіх бакоў працэс станаўлення беларускай дзяржаўнасці: у варыянтах БНР і БССР.

Дзейнасць I. Ігнаценкі як арганізатара гістарычнай навукі і даследчыка ацэньваецца неадназначна. Яго працы нясуць на сабе адбітак часу. Факты, аб'ектыўнае асвятленне працэсаў бяруць верх над сімпатыямі і антыпатыямі.

У артыкулах 1990-х г. I. Ігнаценка абгрунтоўвае канцэпцыю Лютаўскай і Кастрычніцкай рэвалюцый як дзвюх фаз, двух этапаў адной буржуазна-дэмакратычнай рэвалюцыі. Кастрычнік 1917 разглядаецца як складаная з'ява, выкліканая да жыцця абставінамі вайны, няздольнасцю Часовага ўрада зрабіць неабходныя пераўтварэнні.

I. Ігнаценка адзін з кіраўнікоў і аўтараў калектыўных прац «Нарысы гісторыі Камуністычнай партыі Беларусі» (ч. 2, 1967), «Гісторыі Беларускай ССР» (т. 1—5, 1972—75). Ен здолеў надаць развіццю гістарычнай навукі ў БССР творчы імпульс.

Зноскі

ЛітаратураПравіць

  • Касцюк М. Іларыён Ігнаценка — гісторык і чалавек // Беларускі гістарычны часопіс. 1994. №3.
  • Кароль А. Ігнаценка // ЭГБ у 6 т. Т. 3. Мн., 1996.
  • Белазаровіч В. А. Гістарыяграфія гісторыі Беларусі: вучэб. дапаможнік; Установа Адукацыі «Гродзенскі Дзярж. Ун-т імя Я.Купалы». — Гродна : ГрДУ, 2006. — 345 с. ISBN 985-417-858-7.

СпасылкіПравіць