Берн

сталіца Швейцарыі

Берн (ням.: Bern, фр.: Berne, італ.: Berna, рэтарам.: Berna) — федэральны горад і фактычная сталіца Швейцарыі, таксама кантона Берн, на рацэ Аарэ. Насельніцтва 122.925 чал. (2008).

Горад
Берн
ням.: Bern
фр.: Berne
італ.: Berna
рэтарам.: Berna
Герб Сцяг[d]
Герб Сцяг[d]
Краіна
Каардынаты
Кіраўнік
Заснаваны
1191
Плошча
51,6 км²
Вышыня цэнтра
542 м
Водныя аб’екты
Насельніцтва
122.925 чалавек (2008)
Часавы пояс
Тэлефонны код
031
Паштовыя індэксы
3000, 3001, 3003, 3004, 3005, 3006, 3007, 3008, 3010, 3011, 3012, 3013, 3014, 3015, 3018, 3019, 3020[1], 3024[1], 3027[1], 3029[1] і 3030[1]
Аўтамабільны код
BE
Афіцыйны сайт
bern.ch
(ням.)(англ.)(італ.)(фр.)
Берн на карце Швейцарыі
Берн (Швейцарыя)
Берн
Берн (Швейцарыя)
Берн

Гісторыя

правіць
 
План Берна ў 1638 годзе

Заснаваны ў 1191 годзе герцагам Берхтольдам V з Цэрынгаў. Існуе шмат як навуковых, так і народнаэтымалагічных версій паходжання назвы горада. Па адной з апошніх версій горад названы ў гонар мадзведзя (па-нямецку Bär), які быў першай жывёлай злоўленай у гэтых мясцінах падчас палявання заснавальнікам горада Берхтольдам фон Цэрынгенам. Таксама існуе версія аб пераносе з Італіі назвы Верона (Verona) з пераапрацоўкай яе ў Берн; перанос матывуюць існаваннем роднасных сувязей мясцовых феадалаў з веронскімі.

Найбольш верагоднай у гэты час лічыцца паходжанне назвы Берн ад кельцкага bren 'гара' ці brena 'шчыліна'.

Першапачаткова горад быў пабудаваны з дубовага лесу, але ў 1405 годзе пажар знішчыў драўляныя будынкі, было знішчана каля 550 дамоў, загінула каля 100 чалавек. Пасля ў горадзе будуць будаваць каменныя будынкі, самыя старыя з іх датуюцца XVI—XVII стагоддзямі. Горад хутка пераўтварыўся ў буйны гандлёвы цэнтр, захапіў многія тэрыторыі. Быў адным з удзельнікаў Швейцарскай Канфедэрацыі. У 1848 годзе стаў сталіцай Швейцарыі.

Геаграфія

правіць

Берн ляжыць на Швейцарскім плато ў кантоне Берн, на захад ад цэнтра Швейцарыі і за 20 км на поўнач ад Бернскіх Альпаў. Сельская мясцовасць вакол Берна сфарміравалася ледавікамі падчас апошняга ледавіковага перыяду. Сам жа горад быў пабудаваны на пагорыстым участку на беразе ракі Аарэ, але перарос натуральныя межы ў XIX стагоддзі.

Насельніцтва

правіць

Адукацыя і культура

правіць

Бернскі ўніверсітэт прыкладных навук

Вядомыя асобы

правіць

Гарады-пабрацімы

правіць

Зноскі

правіць
  1. а б в г д https://www.post.ch/de/pages/plz-suche
  2. а б в г д е ё ж з і к л Historische Lexikon der Schweiz, Dictionnaire historique de la Suisse, Dizionario storico della SvizzeraBern: 1998. Праверана 26 ліпеня 2017.
  3. Берн // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969. — Т. 3. — С. 249.
  4. а б в г д е ё ж з і к л м н о п р с т у ф х ц ч ш э ю я аа аб ав аг ад ае аё аж аз https://www.pxweb.bfs.admin.ch/pxweb/de/Federal Statistical Office. Праверана 15 чэрвеня 2020.
  5. http://www.pxweb.bfs.admin.ch/Dialog/varval.asp?ma=px-d-01-2A00&ti=St%E4ndige+und+nichtst%E4ndige+Wohnbev%F6lkerung+nach+institutionellen+Gliederungen%2C+Geschlecht%2C+Zivilstand+und+Geburtsort&path=../Database/German_01%20-%20Bev%F6lkerung/01.2%20-%20Bev%F6lkerungsstand%20und%20-bewegung/&lang=1&prod=01&openChild=true&secprod=2 Праверана 4 чэрвеня 2014.
  6. https://www.bfs.admin.ch/asset/de/px-x-0102010000_101Federal Statistical Office.
  7. а б https://www.bfs.admin.ch/asset/de/px-x-0102010000_101Federal Statistical Office. Праверана 18 лістапада 2022.
  8. https://www.pxweb.bfs.admin.ch/pxweb/en/px-x-0102020000_201/-/px-x-0102020000_201.px/table/tableViewLayout2/Federal Statistical Office.
  9. http://www.stadt-salzburg.at/internet/service/aktuell/aussendungen/2007/euro08_partnerschaftsprojekt_salzburg_be_213227.htm
  10. https://kyivcity.gov.ua/kyiv_ta_miska_vlada/pro_kyiv/mista-pobratimi_z_yakimi_kiyevom_pidpisani_dokumenti_pro_poridnennya_druzhbu_spivrobitnitstvo_partnerstvo/

Гл. таксама

правіць