Бітва за Трыпалі (араб. معركة طرابلس ‎‎ maʼarikat Ṭarābulus) — ваеннае супрацьстаянне, якое працягваецца ў выніку грамадзянскай вайны ў Лівіі, паміж прыхільнікамі лівійскага лідара Муамара Кадафі і яго праціўнікамі, у ліку якіх называюць акрамя прыхільнікаў Нацыянальнага пераходнага савета спецпрызн з Катара, ААЭ, ЗША, Вялікабрытанію і Францыю[11]. Бітва пачалася 20 жніўня 2011 года з наступлення паўстанцкіх сіл звонку горада[12].

Бітва за Трыпалі
Асноўны канфлікт: Грамадзянская вайна ў Лівіі
Battle of Tripoli.svg
Карта прасоўвання сіл Пераходнага Савета па Трыпалі.
Дата 20 жніўня 201128 жніўня 2011
Месца Трыпалі, Лівія
Вынік Перамога паўстанцаў і заходняй кааліцыі
Праціўнікі
Flag of Libya (1977–2011).svg Прыхільнікі Муамара Кадафі

Замежная падтрымка:

Flag of Libya.svg Нацыянальны пераходны савет Лівіі
Камандуючыя
Flag of Libya (1977–2011).svg Муамар Кадафі Flag of Libya.svg Мустафа аль-Джаліль
Сілы бакоў
Каля 10000 байцоў рэгулярнай арміі і апалчэнцаў.[4] 10000 — 15000 чалавек.
Страты
Армiя Кадафi:
128 забіты, 700 паранены, 600 палонных
Замежныя сiлы:
30 палонных[5][6][7]
Армiя ПНС:
1700 забіты, 6000 паранены (Па сцвярджэнню ўрада Муамара Кадафі) [8]

400 забіты, больш 2000 паранены (Па сцвярджэнню Нацыянальнага пераходнага савета Лівіі)[9]
Замежныя сiлы:
некалькi параненых i забiтых[10]

Агульныя страты
108 грамадзянскіх загінулі, 167 грамадзянскіх параненыя
 
Грамадзянская вайна ў Лівіі
Першы этап: Бенгазі (1) Трыпалі (1) Эз-Завія (1) Місурата Нафус Брэга (1) Рас-Лануф Бін-Джавад (1) Брэга (2) Адждабія Бенгазі (2) Вазін Брэга (3) Эз-Завія (2) Брэга (4) Гар’ян Эз-Завія (3) Бін-Джавад (2) Трыпалі (2) Бені-Валід (1) Сірт (1) Себха (1) Гадамес
Першая інтэрвенцыя: Харматан Эламі Світанак адысеі Мабайл Саюзны абаронца
Другі этап: Бені-Валід (2)
Трэці этап: Бенгазі (3)Аэрапорт ТрыпаліАэрапорт БенінаУбарыДэрна (1) Бенгазі (4)Сірт (2) Другая інтэрвенцыя Місурата (2)Сірт (3) Дэрна (2) Трыпалі (3) ТраганСебха (2) Трыпалі (4) ТаджураТурэцкая інтэрвенцыяУсходняя Трыпалітанія

Прычыны Рэзалюцыя 1973 НаймітыЗабойства Муамара КадафіНаступствыСаміт па Лівіі ў Берліне

Анты- і пра-ўрадавыя сілы вакол Трыпалі напярэдадні бою

Паўстанцы назвалі аперацыю «Аперацыя „Світанак русалкі“» (араб. عملية فجر عروسة البحر‎‎ ʼamaliyyat fajr 'arūsat el-baḥr). Пад «русалкай» у гэтай аперацыі маецца на ўвазе «свабода» (араб. عروسة البحر‎‎ ʼarūsat el-baḥr) (lit: «bride of the sea»).[13]

Ход бітвыПравіць

 
Анты- і пра-ўрадавыя сілы ў Трыпалі на 22 жніўня 2011

20 жніўня паўстанцы бяруць раён Таджура на ўсходнix ускраiнах Трыпалi, а 21 жніўня шлi баі ў Джанзуре i Таджуры. Таксама прайшла высадка дэсанту з паўстанцамі з Місураты ў порце Трыпалі.

У ноч на 22 жніўня ўзялі пад кантроль Зялёную плошчу ў цэнтры Трыпалі. Асобныя вайсковыя падразьдзяленні і асабістая гвардыя Кадафі, склалі зброю. Тым часам праціўнікам Кадафі атрымалася ўварвацца ў цэнтр лівійскай сталіцы і стварыць уражанне, што горад знаходзіцца пад іх кантролем [14]. Тым не менш, апорай кадафістаў застаўся квартал Баб-аль-Азізія, дзе размяшчалася рэзідэнцыя лівійскага лідара[15]. Па інфармацыі Мусы Ібрагіма ў бітве за Трыпалі загінула звыш тысячы чалавек[16]. З'явіліся звесткі пра выпадкі марадзёрства ў ахопленай баямі сталіцы[17].

У ноч з 22-га на 23-га атрад з 17 байцоў брытанскага SAS сутыкнуўся з элітнай 32-й брыгадай лівійскай арміі. Як паведамлялася, інтэрвенты, якія збіраліся ажыццявіць дыверсію ў тыле праціўніка, разам з мясцовым правадыром і нейкімі арабскімі наёмнікамі трапілі ў засаду прыхільнікаў Кадафі і іх саюзнікаў, у выніку чаго загінула некалькі брытанскіх спецназаўцаў, а прав жыхар сталіцы, што дапамагаў групе, трапіў у палон[10].

23 жніўня праціўнікаў Кадафі атрымалася выбіць з Трыпалі[18]. Тэлеканал «Аль-Джазіра» паведамляе, што паўстанцы знаходзіліся ў 500 метрах ад урадавай рэзідэнцыі Баб-эль-Азізія[19]. Наступу паўстанцаў спрыяў налёт авіяцыі НАТА[20]. Да вечара з'явілася інфармацыя, што паўстанцам атрымалася пракрасціся ўнутр рэзідэнцыі Кадафі, аднак лівійскага лідара яны там не выявілі[21]. Кадафі назваў адступ «тактычным ходам»[22]. Тым часам авіяцыя НАТА ажыццявіла наймагутнае бамбаванне Баб-эль-Азіза, уразіўшы як мінімум 40 мэтаў.

24 жніўня па жылых раёнах горада было выпушчана 7 ракет Град, а ў раёне аэрапорта Мiтыга часам чутны мінамётных агонь. Урад адкрыў артылерыйскі агонь, працавалі таксама снайперы. Баі ішлі і на поўдні горада.

25 жніўня актыўныя баявыя дзеянні праходзілі па перыметры захопленай напярэдадні сіламі рэвалюцыянераў Баб-эль-Азіза, а таксама ў суседнім раёне Абу-Салім. 26 жніўня працягнулася наступленне сіл мяцежнікаў на поўдні Трыпалі, у раёнах Абу-Салім і Хатба Шаркія, якія заставаліся галоўнымі агменямі супраціву сіл Кадафі ў сталіцы. Разам з тым войскі Кадафі здзейснілі напад на аэрапорт Трыпалі Мітыга.

27 жніўня супраціў з цэнтральнай частцы горада канчаткова перамясціўся на яго паўднёвыя ўскраіны. Баі вяліся ў раёне Паўднёвага аэрапорта , які, па некаторых дадзеных, ужо захапілі паўстанцы. Пад кантроль ПНС перайшлі раёны Каср ібн Гашыр і Абу Салім. 28 жніўня было абвешчана аб поўным захопе горада сiламi ПНС.

Замежны ўдзелПравіць

Пасля захопу Трыпалі паўстанцамі з'явілася інфармацыя, што іх ударнай сілай быў спецпрызн Катара і ААЭ[23]. Па версіі прыхільнікаў Кадафі ў штурме Трыпалі бралі ўдзел тры дыверсійных падраздзяленні: брытанскі SAS, французскі Замежны легіён і GIGN. Пры гэтым штурм адбываўся не з боку Бенгазі, дзе знаходзіцца штаб-кватэра паўстанцаў, а з процілеглага боку, пераважна з мора[3]. Пры гэтым паведамляюцца падрабязнасці, што колькасць брытанскага атрада складала каля 17 чалавек і большасць дыверсантаў была арабскай нацыянальнасці[10]. Колькасць французскіх дэсантных падраздзяленняў была на парадак вышэй[24] Больш таго, інфармацыя пра вядучую ролю 22-га палка SAS у штурме Трыпалі была афіцыйна пацверджана Мінабароны Вялікабрытаніі(англ.) бел..[25]

На баку ўрада Муамара Кадафі ў баях за сталіцу краіны прымалі ўдзелу найміты і добраахвотнікі з Сербiі[6] і Украiны[26]. Таксама паведамлялася пра беларускіх снайпераў i ваенных саветнiкаў, меркавана, з былога 334-га асобнага атрада 5-й брыгады спецпрызну, якія змагалiся на баку лаялістаў[1]. Аднак МЗС Беларусi афiцына адмаўляе дадзенную iнфармацыю[27]. Паводле інфармацыі ад НПС, замежныя камбатанты патрапілі ў раён Трыпалі з туніскага партовага горада Нуфейда[2]. Парадку 30 замежнікаў былі арыштаваныя па падазрэнні ў супрацоўніцтве з урадам Кадафі. Сярод іх былі дзевятнаццаць украінцаў, пяць сербаў, чацвёра беларусаў і двое расіян[5][6][7].

Адзін з захопленых, беларус Вячаслаў Качура, быў раней камандзірам 334-га асобнага атрада спецпрызначэння. Ён прыбыў у краіну з міжнароднай групай спецыялістаў з Расіі, Беларусі і Украiны. Па яго словах, яны не займаліся армейскімі справамі. Аднак у верасні падчас спробы уцёкаў з сталіцы, Качуру схапілі і абвінавацілі ў працы з ваенным абсталяваннем лаялістаў. У лютым 2018 года беларускія ўлады пры падтрымцы ўрада Чачні змаглі вызваліць Качура з палону, які стаў апошнім грамадзянінам рэспублікі, утрымоўваны ў лівійскім зняволенні. Раней, у 2014, былі вызвалены трое іншых — Валерый Гардзіенка, Ігар Едзімічаў і Фёдар Труфанаў, якія былі захоплены перш Качуры, яшчэ ў жніўні[7][1].

ЗноскіПравіць

  1. 1,0 1,1 1,2 Источник: освобожденный из плена в Ливии белорусский военный прибыл в Минск
  2. 2,0 2,1 Белорусские снайперы защищали Каддафи в Ливии?
  3. 3,0 3,1 Трыпалі штурмаваў спецпрызн НАТF і наёмнікі
  4. .[1]
  5. 5,0 5,1 Суд над русскими «наемниками» в Ливии возмутил Москву // RT, 5 июня 2012
  6. 6,0 6,1 6,2 Пятерых сербов в Ливии повстанцы объявили снайперами-наемниками
  7. 7,0 7,1 7,2 В Минск вернулся белорус, который провел в ливийском плену больше шести лет // Комсомольская правда, 2 февраля 2018
  8. BBC News - Scenes of joy as Libya rebels enter central Tripoli
  9. Libya — Aug 24, 2011 — 02:00 | Al Jazeera Blogs
  10. 10,0 10,1 10,2 Па даных з Трыпалі, сур'ёзныя страты панесла тут група брытанскага спецпрызна
  11. Інтэрфакс: Сцяг паўстанцаў над рэзідэнцыяй Кадафі
  12. «Gunfire, Blasts Intensify in Tripoli — Reuters Witness». Reuters. Retrieved 21 August 2011.
  13. Libyan Rebels in 'Final Push' for Capital. Al Jazeera English. Праверана 21 жніўня 2020.
  14. Трыпалі апынуўся ў руках паўстанцаў
  15. У Трыпалі пачаліся баі за рэзідэнцыю Кадафі
  16. Пры штурме Трыпалі забіты 1300 чалавек
  17. Жыхары Трыпалі жаліцца на марадзёраў з ліку паўстанцаў
  18. Паўстанцы сышлі з Трыпалі
  19. Tuesday, August 23, 2011 — 11:05 GMT+3 — Libya
  20. Авіяцыя НАТА зноў бамбіць рэзідэнцыю Кадафі
  21. СМІ: Паўстанцы ўварваліся ў дом Кадафі, але яго там не знайшлі
  22. Кадафі назваў свой адступ тактычным ходам
  23. У баях за Трыпалі прыняў удзел замежны спецпрызн
  24. Другі штурм Трыпалі — уначы высаджаны французскі дэсант. Вялікая частка горада захоплена
  25. Весці.Ru: Галоўную ролю ў штурме Трыпалі адыграў брытанскі спецпрызн
  26. В Триполи задержаны 19 якобы украинских снайперов Каддафи
  27. Белорусских снайперов в Ливии не было, заявил МИД