Гней Пампей Вялікі

Пампей — Гней Пампей «Магн» («Вялікі»); сын Гнея Пампея Страбона (лац.: Gnaeus Pompeius Magnus; 106 — 48 да н.э.): рымскі ваенны і палітычны дзеяч перыяду грамадзянскіх войн, у выніку якіх была знішчана рэспубліка і ўстаноўлены прынцыпат.

Гней Пампей Магн
лац.: Gnaeus Pompeius Magnus
Партрэт
Род дзейнасці Военачальнік, неаднаразовы консул Рымскай рэспублікі
Дата нараджэння не раней за 29 верасня 106 да н.э. і не пазней за 30 верасня 106 да н.э. ці 106 да н.э.[1]
Месца нараджэння
Дата смерці 28 верасня 48 да н.э. ці 48 да н.э.[5]
Месца смерці
Бацька Pompeius Strabo[d]
Маці Луцылія (?)
Жонка Mucia Tertia[d], Julia[d], Cornelia Metella[d], Aemilia Scaura[d] і Antistia[d]
Дзеці Gnaeus Pompeius[d], Sextus Pompey[d], Pompeia Magna[d] і Pompeius/Pompeia[d]
Партыя
Commons-logo.svg Гней Пампей Магн на Вікісховішчы

Быў асобай палітычна няўстойлівай і беспрынцыпнай. Будучы буйным землеўладальнікам і рабаўладальнікам, Гней Пампей вылучыўся ў барацьбе ў 80-я да н.э., калі далучыўся да Сулы і абараняў устаноўлены ім рэжым, пазней удзельнічаў у падаўленні паўстання Спартака. У 67 да н.э. атрымаў надзвычайныя паўнамоцтвы на тры гады для барацьбы з піратамі ў Міжземным моры. Камандаваў рымскім войскам у Трэцяй пантыйскай вайне з Мітрыдата VI Еўпатарам і канчаткова перамог апошняга (65 да н.э.). Адмова сената зацвердзіць мерапрыемствы Пампея на Усходзе і надзяліць яго салдат зямлёй прывяла яго ў 60 да н.э. да саюзу з Красам і Цэзарам, якія стварылі ў Рыме першы трыумвірат. Пасля яго распаду ў 53 да н.э. быў абраны (у 52 да н.э.) аднаасобным консулам, стаў рашучым палітычным праціўнікам Цэзара. У 50 да н.э. у час грамадзянскай вайны Пампею было даручана камандаванне войскам для барацьбы супраць Цэзара, ад якога ён пацярпеў паражэнне пад Фарсалам (48 да н.э.). Пасля паражэння ў тым жа годзе ён уцёк у Егіпет, дзе і быў забіты.[6]

Воіны Пампея называлі яго Магнам («Вялікім»). Паводле сцвярджэнняў некаторых крыніц, пасля смерці Пампея ўсе яго статуі былі знішчаныя, аднак вядома, што Цэзар быў забіты каля статуі Пампея, а імператар Адрыян вярнуў тыя статуі, якія былі схаваныя ў храмах.

Верагодная выява — мармуровая галава са збораў Тышкевіча, якая трапіла ў Новую Карлсбергскую гліптатэку ў Капенгагене (1887), і паказвае Пампея каля 50 да н.э., на вяршыні магутнасці. Партрэты з Венецыі і Фларэнцыі паказваюць маладзейшага Пампея[7].

Зноскі

  1. Digital Prosopography of the Roman Republic Праверана 16 чэрвеня 2021.
  2. http://www.mlahanas.de/Greeks/Bios/Plutarch/Pompey.html
  3. http://www.historyorb.com/people/pompey-the-great
  4. http://en.wikisource.org/wiki/Lives_(Dryden_translation)/Pompey
  5. Digital Prosopography of the Roman Republic Праверана 17 чэрвеня 2021.
  6. Скарына Ф.: Творы… С. 185.
  7. Хафнер Г. Выдающиеся портреты античности : 337 портретов в слове и образе / Пер. с нем. В. А. Сеферьянц. — М.: Прогресс, 1984. — 311 с.(руск.) 

ЛітаратураПравіць

  • Плутарх, «Жыццё Пампея».
  • Caesar, «De bello civili».
  • Büchner, «Ueber den Lebensplan d. Gn. Pompeius Magnus» (1847 — 49, 2 прагр.).
  • Dressel, «Ueber die Politische Rolle des Gnaeus Pompeius Magnus» (1863).
  • Скарына Ф. Творы: Прадмовы, сказанні, пасляслоўі, акафісты, пасхалія / Уступ. арт., падрыхт. тэкстаў, камент., слоўнік А. Ф. Коршунава, паказальнікі А. Ф. Коршунава, В. А. Чамярыцкага. — Мн.: Навука і тэхніка, 1990. — С. 185. — 207 с.: іл. ISBN 5-343-00151-3.

СпасылкіПравіць