Дзіянісій Хлявінскі (польск.: Dionizy Chlewiński, 1793 — 1870) — беларускі рэлігійны дзеяч, філамат.

Дзіянісій Хлявінскі
Род дзейнасці ксёндз
Дата нараджэння 1793[1]
Дата смерці 1870
Месца смерці
Альма-матар
Член у

БіяграфіяПравіць

Духоўную семінарыю скончыў Вільні ў 1816 г. і прыняў сан святара. Потым служыў ва ўніверсітэцкім касцёле і адначасова вывучаў права. Жыў пры касцёле Св. Яна. У чэрвені 1818 г. напісаў працу на конкурс «Пра падаткі», і 31 кастрычніка таго ж года быў прыняты сябрам — карэспандэнтам таварыства філаматаў. Дзейным сябрам таварыства стаў 16 сакавіка 1819 г., а 9 траўня таго ж года на агульным паседжанні таварыства Тамаш Зан павіншаваў яго з гэтай нагоды. У таварыстве Хлявінскі займаўся рознымі арганізацыйнымі пытаннямі, быў памагатым бібліятэкара, а затым бібліятэкарам таварыства. Хлявінскі быў адзіным святаром сярод філаматаў.

Памяць аб Хлявінскім засталася ў перапісцы філаматаў. Так у лісце Францішка Малеўскага да Ануфрыя Петрашкевіча ад 19 лістапада 1820 г. напісана што інфармацыю аб бібліятэцы філаматаў можа даць ксёндз (Хлявінскі). Ян Чачот на імяніны Хлявінскага напісаў знакамітую песню «Ды пакіньце ж горлы драць» на беларускай мове. У лісце да Міцкевіча ад 16 лістапада 1819 г. Чачот пісаў: «Ой, мілыя нашы браты! І на вашай мове для нас склаўся вершык. Спявалі мы „Да пакіньце горла драць“. Матыў маем для яе найцудоўны! Тамаш (Зан) з гэтай песняй не толькі ў нас, але і перад спевакамі ў пансіёне выстаўляўся. І здабыў сабе вялікую славу! Старыя былі яшчэ ў большым захапленні. „Ах, як цудоўна! От гэта, — казалі, — сапраўды народны спеў! А які цудоўны матыў! Што там вашы італьянскія ля, ля, ля… як неба ад зямлі!“ … Да імянін Дзіянісія я напісаў некалькі мужыцкіх песень, сярод якіх астатняя „Да пакіньце ж горла драць“, найбольш прыйшлася даспадобы Тамашу; прыдумаў, як ведаеш, да яе матыў і гэтай песняй усюды, як цыган на кірмашы, хваліцца …». А ў лісце да Міцкевіча ад 10 мая 1820 г. Тамаш Зан піша аб філаматах: «Ян (Чачот) страшыць сваімі трывогамі. Міхал (Рукевіч) прапануе меры перасцярогі, наш ксяндзуля (Хлявінскі) дае эканамічныя распараджэнні і парады наконт абраднасці».

Напрыканцы 1820 г. Хлявінскі стаў пробашчам ў парафіі Стараельня пад Наваградкам, парафія была маленькай — 40 дымоў. Пробашч са Стараельні яшчэ нейкі час падтрымліваў кантакты з таварыствам, пра што сведчыць тое, што ён выступіў на паседжанні 7 траўня 1821 г., даваў свае кнігі філаматам. Аднак адлегласць і занятасць аслабілі сяброўскія сувязі. Тым не менш у 1828—1829 г.г. Хлявінскі разам з Ігнатам Дамейкам перакладаюць на польскую мову для літоўскіх татараў Каран. Упершыню фрагмент гэтага перакладу (1-7 суры) быў выдадзены ў 1848 г. ў Познані.

У 1846 г. ксёндз Хлявінскі стаў пробашчам і дэканам ў Лідзе, дзе і служыў на працягу 20 гадоў. Узнагароджаны медалём і крыжам за вайну 1853—1856 г. Перад паўстаннем 1863 г. ствараў на Лідчыне таварыствы цвярозасці. Да канца 1859 г. 39 408 чалавек на Лідчыне публічна, у храмах, прынялі на сябе абавязак ўстрымлівацца ад ужывання алкаголюю.

А ў 1866 г. ўзнагароджаны залатым наперсным крыжам. У 1866 г., нягледзячы на сталы ўзрост, Хлявінскі быў пераведзены пробашчам касцёла ў вёску Асава Радунскага дэканата Лідскага павета. З 1870 года служыць у Эйшышках і ў гэтым жа годзе памёр ва ўзросце 77 гадоў (з іх 54 гады — святарства).

Ігнат Дамейка ў сваіх мемуарах, называў яго «вельмі руплівым і працавітым святаром».

Зноскі

  1. Dionizy Chlewiński // NUKAT — 2002.

ЛітаратураПравіць

  • ks. Tadeusz Krahel. Ksiądz filomata. ks. Dionizy Chlewiński, dziekan i proboszcz lidzki // Ziemia lidzka. Listopad, 1998 r., nr 6(34) S.9-10.
  • Лаўрэш Л. Ксёндз Дзіянісій Хлявінскі, Філамат // Навагрудчына ў гістарычна-культурнай спадчыне Еўропы (да 600-годдзя Грунвальдскай бітвы). 2010. С. 172—175.