Адкрыць галоўнае меню

Малы падворлік, малы арлец[1] (Aquila pomarina) — птушка з атраду сокалападобных (Falconiformes) сямейства ястрабіных (Accipitridae). Занесены ў Чырвоную кнігу Рэспублікі Беларусь[1].

Малы арлец
Clanga pomarina, Belarus 1.jpg
Малы арлец, Беларусь
Навуковая класіфікацыя
Міжнародная навуковая назва

Aquila pomarina Brehm, 1831

Арэал
выява
     гняздоўі     зімоўкі
Ахоўны статус
Wikispecies-logo.svg
Сістэматыка
на Віківідах
Commons-logo.svg
Выявы
на Вікісховішчы
ITIS  175414
NCBI  52411
EOL  914147

АпісаннеПравіць

Буйная птушка. Даўжыня цела 60-65 см, маса да 1,8 кг, размах крылаў 134-159 см. Афарбоўка цёмна-бурая, з больш светлымі мантыяй і ніжнімі покрыўнымі пёрамі. Маладыя птушкі цямнейшыя, з рэдкімі вохрыстымі плямамі на верхнім баку цела і рыжай плямай на патыліцы. Самкі некалькі больш буйныя за самцоў.

У палявых умовах з вялікай цяжкасцю адрозніваюць ад падворліка вялікага.

ПашырэннеПравіць

 
Паштовая марка Беларусі

Арэал разарваны: Цэнтральная і Усходняя Еўропа, Балканы, Малая Азія і Каўказ, Індыя. На Беларусі распаўсюджаны на гнездаванні, пералётны і транзітна мігрыруючы від.

Жыве ў старых лісцевых альбо мяшаных дрэвастоях паблізу адкрытых тэрыторый, абалон, пашаў, рачных далін, на ўсходзе — у лесастэпах. У Карпатах, на Балканах і Каўказе — таксама ў сухіх горных лясах да вышыні 1800 м, у выключных выпадках — да 2200 м.

Пералётны (індыйскія папуляцыі аселыя). Месца зімовак заходніх папуляцый — у паўднёва-ўсходняй Афрыцы.

Асаблівасці біялогііПравіць

Аснову корму складаюць земнаводныя і дробныя грызуны, радзей корміцца птушкамі і паўзунамі. Паляўнічы ўчастак складае ў сярэднім 360 га.

Гняздуецца парамі. Тэрыторыi пар звычайна на адлегласцi 3-5 км. Можа займаць гнёзды iншых вялiкiх птушак, якiя перабудоўвае. Свае размяшчае блiжэй да ствала, у кроне (часцей за ўсё на лiсцеым дрэве) на вышыні 6-26 м ад зямлі. Аснова — з сухiх галiн, высцiлка — з галiнак (часта з прымессю травяністых раслін альбо дзярніны і лісця), па краях гнязда — свежыя галiнкi хвойных дрэў. Новае гняздо дыяметрам 55-90 см, старое 70-170 см.

Яйкi 2 (часам 1-3), уздутыя або амаль элiптычныя. Афарбоўка зменлiвая; галоўныя тыпы: белыя з iржавымi альбо бурымi мазкамi; белаватыя з глыбокiмi светлымi фiялетавымi плямамi i чырвона-ржавымi на паверхнi; бела-рыжаватыя з рэдкiмi, глыбокiмi светла-фiялетавымi мазкамi i густымi, вялiкiмi, цёмна-бурымi на паверхнi. Памеры: 65 х 52 мм.

У месцы гнездавання прылятае ў другой палове сакавіка — першай палове красавіка. Наседжванне доўжыцца каля 43 сутак. Птушаняты вылупліваюцца ў апошнія дні траўня-чэрвені. Пры наяўнасці ў гняздзе 2 птушанят адно з іх гіне на 3-4 дзень жыцця. Злёткі пакідаюць гняздо ў першай палове жніўня. Адлёт да канца верасня.

ПадвідыПравіць

  • А. р. роmarina — цэнтральная, усходняя i паўднёва-ўсходняя Еўропа, праз Малую Азiю i Каўказ да паўднёвага Каспiя;
  • A. p. hastata — Iндыя, поўнач Бангладэш i, верагодна, паўночныя Бiрма i Пакiстан.

Зноскі

ЛітаратураПравіць

  • Птушкі Еўропы: Палявы вызначальнік. — Варшава: Навуковае выдавецтва ПНВ, 2000. — 540 с.: іл. ISBN 83-01-13187-X
  • Чырвоная кніга Рэспублікі Беларусь: Рэдкія і тыя, што знаходзяцца пад пагрозай знікнення віды жывёл і раслін. Мн.: БелЭн, 1993. ISBN 5-85700-095-5

СпасылкіПравіць

  Гэты від занесены ў Чырвоную кнігу Беларусі і ахоўваецца законам.
III катэгорыя (VU)