Сара Марыя Даніус (шведск.: Sara Danius; 5 красавіка 1962 — 12 кастрычніка 2019) — шведская літаратуразнаўца і філосаф, навуковец па літаратуры і эстэтыцы . Даніус была прафесарам эстэтыкі ва ўніверсітэце Седэрцёрна дацэнтам літаратуры ва Упсальскім універсітэце[9] і прафесарам літаратурных навук у Стакгольмскім універсітэце.[10]

Сара Даніус
Дата нараджэння 5 красавіка 1962(1962-04-05)[1][2]
Месца нараджэння
Дата смерці 12 кастрычніка 2019(2019-10-12)[3][4][…] (57 гадоў)
Месца смерці
Месца пахавання
Грамадзянства
Бацька Lars Danius[d][2]
Маці Anna Wahlgren[d][2]
Муж Stefan Jonsson[d][2]
Род дзейнасці філосаф, літаратурная крытык, выкладчыца ўніверсітэта
Навуковая сфера эстэтыка
Месца працы
Альма-матар
Член у
Прэміі
Узнагароды
Лагатып Вікісховішча Медыяфайлы на Вікісховішчы

Даніус была членам Шведскай акадэміі і першай жанчынай пастаяннай сакратаркай. Яна была адной з цэнтральных фігур у супярэчнасцях 2018 года, якія прывялі да адмены Нобелеўскай прэміі па літаратуры ў тым годзе і наступнай рэструктурызацыі акадэміі.

Ранняе жыццё і адукацыя правіць

Даніус была дачкой пісьменніцы Анны Вальгрэн (нар. 1942) і Ларса Даніуса (1907—1996).[11] Яна была самай старэйшай з дзевяці братоў і сясцёр.[12] Яна пайшла ў гімназію Ава ў Тэбі, дзе вывучала прыродазнаўства.[13] Яна гуляла ў баскетбол у вышэйшай лізе Швецыі «Эліцэрыен» і працягвала гуляць на аматарскім узроўні на працягу ўсяго жыцця.[14] У 1981-82 гадах працавала сертыфікаваным круп’е і дылерам у казіно ў Стакгольме.

Даніус скончыла Стакгольмскі ўніверсітэт у 1986 годзе. Яна атрымала ступень магістра мастацтваў па крытычнай тэорыі ў Нотынгемскім універсітэце ў 1989 годзе. Яна пражыла ў ЗША дзесяць гадоў, а ў 1997 годзе атрымала ступень доктара філасофіі ва ўніверсітэце Дзюка. У 1999 годзе атрымала ступень доктара філасофіі ва Упсальскім ўніверсітэце.[10] Яна пісала публікацыі пра ўзаемасувязь літаратуры і грамадства і пісала пра Марселя Пруста, Гюстава Флобера і Джэймса Джойса .

Кар’ера правіць

Даніус была літаратурным крытыкам шведскай штодзённай газеты «Dagens Nyheter» з 1986 года [11] У 2008 годзе яна стала прафесарам эстэтыкі ва ўніверсітэце Седэрцёрна і дацэнтам літаратуры ва Упсальскім ўніверсітэце.[15] З 2010 года яна была выканаўчым членам Каралеўскай акадэміі пісьмаў[16] а ў 2013 годзе стала прафесарам літаратурных навук у Стакгольмскім універсітэце.[10]

Даніус абвяшчае лаўрэата Нобелеўскай прэміі па літаратуры Боб Дылан, 2016.

У сакавіку 2013 года Даніус была абрана ў Шведскую акадэмію, змяніўшы Кнута Анлунда на крэсле 7. Афіцыйная цырымонія ўступлення Даніус на пасаду адбылася ў акадэміі 20 снежня 2013 года.[17] Яна заняла пасаду пастаяннага сакратара акадэміі 1 чэрвеня 2015 замест Пітэра Энглунда.[18][19]

Яе папрасілі пакінуць пасаду і яна пакінула акадэмію 12 красавіка 2018 на фоне крытыкі ў сувязі са скандалам у акадэміі вакол Жана-Клода Арно, звязаны ў «Me Too».[20][21] Скандал ператварыўся ў супярэчнасці 2018 года, якія прывялі да адмены Нобелеўскай прэміі па літаратуры ў гэтым годзе і наступнай рэструктурызацыі акадэміі.[22][23]

Два былыя пастаянныя сакратары, Сцюр Ален і Гарацый Энгдал, назвалі Даніус слабым лідарам у яе вядзенні спраў. 26 лютага 2019 года яна пакінула сваё месца ў Шведскай акадэміі. Гэты крок адбыўся пасля таго, як некалькі членаў акадэміі паспрабавалі замяць скандал, што выклікала адстаўку «з агідай» трох членаў акадэміі. Сара Стрыдсберг таксама пакінула акадэмію ў знак салідарнасці.

Асабістае жыццё правіць

Даніус цікавіла мода. На Нобелеўскіх банкетах яна насіла спецыяльна распрацаваныя сукенкі, натхнёныя трыма аўтарамі, якімі яна захаплялася: Марсель Пруст, Анарэ дэ Бальзак і Вірджынія Вульф, якія распрацоўваў Пер Энгшэдэн. Гэтыя сукенкі прыцягнулі ўвагу СМІ. Адзенне ў цэлым таксама прыцягвала ўвагу, асабліва блуза з гальштукам, якая выклікала вялікую цікавасць у сувязі з крызісам у Шведскай акадэміі.

З 1989 па 2010 год яна была замужам за аўтарам Стэфанам Джонсанам, у іх нарадзіўся сын Леў.[11]

Даніус памерла 12 кастрычніка 2019 г. ва ўзросце 57 гадоў, пасля таго як некалькі гадоў пакутавала на рак малочнай залозы.

Бібліяграфія правіць

Зноскі

  1. https://www.svenskaakademien.se/svenska-akademien/ledamotsregister/danius-saraШведская акадэмія. Праверана 12 кастрычніка 2019.
  2. а б в г д е ё ж з і к л м н о п Sara Maria Danius Праверана 16 жніўня 2020.
  3. https://www.svd.se/sara-danius-dod — 2019. Праверана 12 кастрычніка 2019.
  4. https://www.reuters.com/article/us-nobel-prize-literature-danius-idUSKBN1WR0AO
  5. а б в г д (unspecified title) Праверана 20 ліпеня 2020.
  6. а б Danius, Sara Maria // https://www.svenskagravar.se/gravsatt/91050313Svenskagravar.se. Праверана 21 сакавіка 2021.
  7. https://www.svd.se/sara-danius-ny-i-svenska-akademien
  8. а б http://www.sh.se/p3/ext/res.nsf/vRes/personal_engelsk_1324467007486_cv_meriter_engelsk_version_sh_hemsida_december_2011_pdf/$File/CV%20meriter%20engelsk%20version%20SH%20hemsida%20december%202011.pdf
  9. https://www.dn.se/kultur-noje/dn-medarbetare-tar-plats-i-svenska-akademien/%7Ctitle=DN-medarbetare(недаступная спасылка)
  10. а б в https://www.tidningencurie.se/nyheter/2013/10/01/vill-bidra-med-humor-och-olydnad/
  11. а б в Sara Danius, Vem är det: Svensk biografisk handbok 1993, p. 235
  12. "The ugly scandal that cancelled the Nobel prize". The Guardian. 17 July 2018.
  13. Sara Danius – från croupière till första kvinna som ständig sekreterare (шведск.). Dagens Nyheter (12 кастрычніка 2019).
  14. Danius, Sara (шведск.). svenskaakademien.se.
  15. "DN-medarbetare tar plats i Svenska akademien" [шведская]. 7 March 2013.
  16. Sara Danius (шведск.)(недаступная спасылка). Royal Swedish Academy of Letters, History and Antiquities. Архівавана з першакрыніцы 11 жніўня 2020. Праверана 19 сакавіка 2021.
  17. https://www.dn.se/kultur-noje/dn-medarbetare-tar-plats-i-svenska-akademien/
  18. "Sara Danius ersätter Peter Englund".
  19. Chair no. 7 - Sara Danius. The Swedish Academy.
  20. "Permanent Secretary of the Swedish Academy leaves her position". 12 April 2018.
  21. "Sara Danius forlater Svenska Akademien" [нарвежская (букмол)].
  22. "Nobel Prize for Literature postponed amid Swedish Academy turmoil". BBC. 4 May 2018.
  23. "Kungen: Det är nu Akademiens ansvar att vidta nödvändiga åtgärder" [шведская]. 2 May 2018.

Літаратура правіць

  • Sara Danius at Svenskt kvinnobiografiskt lexikon