Адкрыць галоўнае меню

Свята-Мікалаеўская царква (Вільнюс)

Царква
Царква перанясення мошчаў свяціцеля Мікалая Цудатворцы
Vilniaus Šv. Nikolajaus Stebukladario palaikų Pernešimo cerkvė
Свята-Мікольская царква
Свята-Мікольская царква
54°40′47,59″ пн. ш. 25°17′19,18″ у. д.HGЯO
Краіна Літва
Горад Вільнюс
Канфесія праваслаўе
Епархія Віленская і Літоўская епархія
Тып будынка парафіяльны храм
Архітэктурны стыль готыка з элементамі барока і гістарызму
Дата заснавання ~1340
Будаўніцтва ???—1840-я
Асноўныя
даты
1350перабудова

1514перабудова
1609перадача ўніятам
1740-яперабудова
1839перадача праваслаўным
1863перабудова
1866пераасвечанне
1945зачынены
1947адкрыты прыход
пасля 1956 — рэстаўрацыя

Статус ахоўваецца дзяржавай
Стан дзейнічае
Сайт Афіцыйны сайт

Царква перанясення мошчаў свяціцеля Мікалая Цудатворцы (Літва)
Царква перанясення мошчаў свяціцеля Мікалая Цудатворцы
Царква перанясення мошчаў свяціцеля Мікалая Цудатворцы

Царква́ перанясе́ння мо́шчаў свяці́целя Мікала́я Цудатво́рцы (літ.: Šv. Nikolajaus Stebukladario palaikų Pernešimo cerkvė) — праваслаўная царква ў Вільні (Літва), адзін з яе найстарэйшых мураваных храмаў. Знаходзіцца ў Старым горадзе на вуліцы Дзіджойі, 12 (Вялікая, літ.: Didžioji g. 12). Помнік архітэктуры мясцовага значэння[1].

ГісторыяПравіць

Паводле падання, першая драўляная царква на месцы цяперашняе з'явілася прыкладна ў 1340 годзе[2]. Меркавана ў ёй былі пахаваны віленскія мучанікі (цяпер знаходзяцца ў царкве Святога Духа). А ўжо ў 1350 Ульяна Цвярская, другая жонка князя Альгерда, загадала ўзвесці новы, мураваны храм, пра што нагадвае таблічка ў адной з капліцаў царквы.

 
Выгляд царквы ў XIX стагоддзі, да перабудовы

У 1514 занядбаная царква зноў была перабудавана вялікім гетманам Канстанцінам Астрожскім ў гатычным стылі. У 1609 паводле прывілею караля Жыгімонта Вазы была перададзена ўніятам, як і яшчэ адзінаццаць віленскіх храмаў.

У 1740-х царква была цалкам знішчаная пажарам і перабудаваная ў барочным стылі.

 
Выгляд царквы ў XIX стагоддзі, па перабудове

У 1839 расійскія ўлады зачынілі мясцовую ўніяцкую парафію і вярнулі храм праваслаўным. З 1845 ён стаў прыходскім.

 
Мемарыяльная таблічка на капліцы

Пасля здушэння паўстання 1863 года ён быў цалкам перабудаваны ў новавізантыйскім стылі з уласнай ініцыятывы віленскага генерал-губернатара Міхаіла Мураўёва. Абноўленая царква мела стаць чарговым сімвалам расійскага панавання ў месце, стаўшы пятым праваслаўным храмам у Старым горадзе. Злева ад уваходу была прыбудавана капліца ў гонар Св. Міхаіла Архангела, нябеснага заступніка М. Мураўёва. У лістападзе 1866 царква была пераасвечана. Удзел генерал-губернатара ў перабудове царквы быў увекавечаны на мармуровай таблічцы з заходняга боку царквы.

Па II сусветнай вайне царква была зачынена, але ў 1947 рэжым пагадзіўся адчыніць яе. У 1949—1956 была праведзена рэстаўрацыя, а ў 1961 храм стаў прыходскім.

АрхітэктураПравіць

Цяперашні храм пабудаваны ў новавізантыйскім стылі з характэрнымі элементамі віленскага барока. Звонку пафарбаваны ў белы колер і розныя адценні ружовага і чырвонага, багата дэкараваны фрызамі і барэльефамі. Вокны паўкруглыя альбо завершаныя спічастыя. Вылучаюцца таксама дэкараваныя падобным чынам бленды (некаторыя з намаляванымі выявамі святых).

Галоўны ўваход у святыню абрамлены сціплым парталам паўкруглых дзвярэй, калідор знаходзіцца пад стрэлападобнай вежай, завершанай залатым крыжам, а дабудаваная ў XIX стагоддзі апсіда завершана купалам, таксама з крыжам. Купал атачае шэраг цыбулепадобных сігнатурак.

Зноскі

  1. Pilnas aprašas (літ.)  // Duomenų bazė Voruta. — Kultūros paveldo departamentas prie Kultūros ministerijos.
  2. Vladas Drėma. Dingęs Vilnius. Vilnius: Vaga, 1991. ISBN 5-415-00366-5. P. 178.(літ.) 

ЛітаратураПравіць

  • А. А. Виноградов. Путеводитель по городу Вильне. — Вильна, 1908.
  • Г. Шлевис. Православные храмы Литвы. — Вильнюс: Свято-Духов монастырь, 2006. — ISBN 9986-559-62-6.

СпасылкіПравіць