Томас Стэрнз Эліят

Томас Стэрнз Э́ліят[9] (англ.: Thomas Stearns Eliot; 26 верасня 1888, горад Сент-Луіс, ЗША — 4 студзеня 1965, Лондан) — амерыкана-англійскі паэт, драматург і літаратурны крытык, прадстаўнік мадэрнізму ў паэзіі. Лічыцца адным з найвялікшых паэтаў XX ст., лаўрэат Нобелеўскай прэміі па літаратуры (1948).

Т. С. Эліят
T. S. Eliot
Thomas Stearns Eliot by Lady Ottoline Morrell (1934).jpg
Асабістыя звесткі
Дата нараджэння 26 верасня 1888(1888-09-26)[1][2][…]
Месца нараджэння
Дата смерці 4 студзеня 1965(1965-01-04)[1][2][…] (76 гадоў)
Месца смерці
Пахаванне
Грамадзянства Flag of the United States.svg ЗША
Flag of the United Kingdom.svg Вялікабрытанія
Бацька Henry Ware Eliot[d][7][8]
Маці Charlotte Champe Stearns[d][7][8]
Жонка Vivienne Haigh-Wood Eliot[d], Valerie Eliot[d] і Esmé Valerie Fletcher[d]
Альма-матар
Месца працы
Прафесійная дзейнасць
Род дзейнасці драматург, паэт, крытык
Гады творчасці 1915 — цяп. час
Кірунак мадэрнізм
Жанр паэзія
Мова твораў англійская
Грамадская дзейнасць
Член у
Узнагароды
Прэзідэнцкі медаль Свабоды
Афіцэр ордэна Ганаровага легіёна
Камандор ордэна мастацтваў і літаратуры
Ордэн Заслуг
Подпіс TS Eliot Signature.svg
Commons-logo.svg Выявы на Вікісховішчы

БіяграфіяПравіць

Скончыў Гарвардскі ўніверсітэт (1910). Вучыўся ў Сарбоне, Марбургскім і Оксфардскім універсітэтах. У Вялікабрытаніі з 1917. Працаваў выкладчыкам, літаратурным аглядальнікам, рэдактарам у перыядычных выданнях, дырэктарам выдавецтва.

ТворчасцьПравіць

Дэбютаваў як паэт у 1915. Першую сусветную вайну ўспрыняў як банкруцтва цывілізацыі і крах усяго ліберальна-гуманістычнага светаўспрымання, што адлюстравалася ў яго паэме «Бясплодная зямля» (1922) з яе выключнай ідэйна-мастацкай складанасцю (сплаў трагедыйнасці, лірызму, парадыйнай і міфалагічнай вобразнасці). Трагічнаму адчуванню бессэнсоўнасці, апустошанасці, эстэтычнага выраджэння ў сучасным жыцці (паэма «Пустыя людзі», 1925) супрацьпастаўляў пошук і набыццё духоўных пачаткаў у рэлігіі (мадэрнізаванае хрысціянства), а таксама ў культурных і мастацкіх традыцыях дарэнесанснай эпохі (кніга эсэ «Свяшчэнны лес», 1921; паэтычная сюіта «Попельная серада», драма ў вершах «Смерць у саборы», 1935 і інш.). Выступаў за «дэперсаналізацыю» паэтычнага акта, у абарону мастацкай традыцыі і класікі як вечнага эталона.

Пераклад паэмы «Пустыя людзі» на беларускую мову зрабіў Віктар Валынскі (1985), «Попельнай серады» — Алесь Разанаў (1996).

Прэміі і ўзнагародыПравіць

Лаўрэат Нобелеўскай прэміі па літаратуры (1948).

Беларускія перакладыПравіць

  • Пустыя людзі // «Далягляды» № 85, 1985.
  • Традыцыя і індывідуальны талент: эсэ. Пер. В. Небышынец // «Крыніца» № 9 (24), 1996.
  • Выбраная паэзія. Мн.: Зміцер Колас, 2018 ("Паэты планеты"). ISBN 978-985-23-0010-0.

Зноскі

  1. 1,0 1,1 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr: платформа адкрытых дадзеных — 2011. Праверана 10 кастрычніка 2015.
  2. 2,0 2,1 T.S. Eliot // Encyclopædia Britannica Праверана 9 кастрычніка 2017.
  3. 3,0 3,1 T. S. Eliot // SNAC — 2010. Праверана 9 кастрычніка 2017.
  4. Нямецкая нацыянальная бібліятэка, Берлінская дзяржаўная бібліятэка, Баварская дзяржаўная бібліятэка і інш. Record #118529854 // Агульны нарматыўны кантроль — 2012—2016. Праверана 10 снежня 2014.
  5. http://www.maniadb.com/search.asp?sr=LO&q=St.+Louis+Shuffle
  6. http://www.theguardian.com/books/2008/jun/12/ts.eliot
  7. 7,0 7,1 https://www.thefamouspeople.com/profiles/t-s-eliot-33.php Праверана 25 красавіка 2018.
  8. 8,0 8,1 Kindred Britain
  9. Напісанне імя і прозвішча Томас Стэрнз ЭЛІЯТ у адпаведнасці з БЭ ў 18 тамах. Т.18., кн.1. Мн., 2004, С.110.

СпасылкіПравіць