Адкрыць галоўнае меню

Андрэй Дзмітрыевіч Сахараў

савецкі фізік, праваабаронца і палітычны дзеяч
(Пасля перасылкі з Андрэй Сахараў)

Андрэй Дзмітрыевіч Са́хараў (руск.: Андре́й Дми́триевич Са́харов; 21 мая 1921, Масква — 14 снежня 1989) — савецкі фізік, праваабаронца і палітычны дзеяч.

Андрэй Дзмітрыевіч Сахараў
руск.: Андрей Дмитриевич Сахаров
RIAN archive 25981 Academician Sakharov.jpg
Дата нараджэння 21 мая 1921(1921-05-21)[1][2][3]
Месца нараджэння
Дата смерці 14 снежня 1989(1989-12-14)[2][3] (68 гадоў)
Месца смерці
Месца пахавання
Грамадзянства
Жонка Алена Георгіеўна Бонэр
Род дзейнасці фізік, праваабаронца, вучоны-ядзершчык
Навуковая сфера фізіка
Месца працы
Навуковая ступень доктар фізіка-матэматычных навук
Навуковае званне
Альма-матар
Навуковы кіраўнік Ігар Яўгенавіч Там[5]
Вядомыя вучні Q51668561?
Член у
Узнагароды і прэміі
Герой Сацыялістычнай Працы Герой Сацыялістычнай Працы Герой Сацыялістычнай Працы
ордэн Леніна медаль «У азнаменаванне 100-годдзя з дня нараджэння Уладзіміра Ільіча Леніна» юбілейны медаль «Трыццаць гадоў Перамогі ў Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.» юбілейны медаль «Сорак гадоў Перамогі ў Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.» медаль «За доблесную працу ў Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.» медаль «Ветэран працы» медаль «За асваенне цалінных зямель» медаль «У памяць 800-годдзя Масквы»
Ленінская прэмія
Grand Cross of the Order of the Cross of Vytis
Сталінская прэмія

Нобелеўская прэмія міру (1975)

прэмія Чына дэль Дука[d] (1974)

Фрыт Орд[d] (1980)

Гуманіст года[d] (1980)

медаль Эліята Крэсана[d] (1985)

Akademiepenning[d] (1989)

Heinz R. Pagels Human Rights of Scientists Award[d] (1979)

прэмія Чына дэль Дука[d] (1974)

Tomalla Foundation[d] (1984)

Leo Szilard Lectureship Award[d] (1983)

Albert Einstein Peace Prize[d] (1988)

honorary doctor of the Ohio State University[d]

Honorary doctor of the University of Groningen[d]

honorary doctor of the Hebrew University of Jerusalem[d]

член Амерыканскага фізічнага таварыства[d]

ганаровы доктар Універсітэта Кэё[d]

Honorary doctor of the University of Ottawa[d]

Commons-logo.svg Андрэй Дзмітрыевіч Сахараў на Вікісховішчы

Змест

БіяграфіяПравіць

У 1938 паступіў у Маскоўскі дзяржаўны універсітэт. У 1942 скончыў універсітэт і пачаў працу на абаронных заводах.

З 1948 займаўся распрацоўкай тэрмаядзернай зброі. Доктар фізіка-матэматычных навук, правадзейны член АН СССР (1953). Адзін з стваральнікаў вадароднай бомбы.

З канца 1960-х выступаў за забарону выпрабаванняў ядзернай зброі, як праваабаронца. Атрымаў Нобелеўскую прэмію міру ў 1975 (яго не выпусцілі з СССР на атрыманне прэміі).

У студзені 1980 сасланы ў горад Горкі. Указам Прэзідыума ВС СССР быў пазбаўлены ганаровых званняў і прэмій. Вызвалены з ссылкі ў снежні 1986.

Вярнуўся ў Маскву. Працягваў навуковую і праваабарончую дзейнасць разам з жонкай Аленай Бонэр. У 1988 выязджаў за мяжу, дзе адбыліся яго сустрэчы з шэрагам лідараў краін Еўропы і ЗША. У 1989 абраны народным дэпутатам СССР.

Зноскі

  1. 1,0 1,1 Сахаров Андрей Дмитриевич // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1976. — Т. 23 : Сафлор — Соан. — С. 13. Праверана 28 верасня 2015.
  2. 2,0 2,1 data.bnf.fr: платформа адкрытых дадзеных — 2011. Праверана 10 кастрычніка 2015.
  3. 3,0 3,1 Andrey Dmitriyevich Sakharov // Encyclopædia Britannica Праверана 9 кастрычніка 2017.
  4. 4,0 4,1 4,2 (unspecified title) Праверана 17 ліпеня 2019.
  5. Mathematics Genealogy Project — 1997. Праверана 22 жніўня 2018.
  6. 6,0 6,1 NNDB — 2002.

ЛітаратураПравіць

  • Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.14: Рэле — Слаявіна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 2002. — Т. 14. — 512 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0238-5 (Т. 14).

СпасылкіПравіць