Вязынь

аграгарадок у Вілейскім раёне Мінскай вобласці Беларусі
(Пасля перасылкі з Вёска Вязынь)

Вя́зынь[1] (трансліт.: Viazyń, руск.: Вязынь) — аграгарадок у Вілейскім раёне Мінскай вобласці, на рацэ Ілія. Адміністрацыйны цэнтр Вязынскага сельсавета. Насельніцтва 778 чал. (1993). Знаходзіцца за 22 км на паўднёвы ўсход ад Вілейкі.

Аграгарадок
Вязынь
Viazyń 03.jpg
Краіна
Вобласць
Раён
Сельсавет
Каардынаты
Насельніцтва
778 чалавек (1993)
Часавы пояс
Тэлефонны код
+375 1771
Аўтамабільны код
5
Вязынь на карце Беларусі ±
Вязынь (Беларусь)
Вязынь
Вязынь (Мінская вобласць)
Вязынь

ГісторыяПравіць

Упершыню Вязынь згадваецца ў другой палове XV ст. як уладанне Саковічаў. Ад Ю. Саковіча мясцовасць перайшла да яго сына Войцеха (памёр у 1522), які паводле маёнтку Насілаў пісаўся панам Насілоўскім, потым — сыну апошняга, ваяводу віцебскаму Юрыю Насілоўскаму (памёр у 1544). За ім у Вязыні ў 1543 заснавалі касцёл, у гэты ж час паселішча, імаверна, атрымала статус мястэчка. Тым часам першы ўспамін пра Вязынь як мястэчка датуецца 1552.

У другой палове XVI ст. Вязынь перайшла да Вітунскіх: Я. Вітуньскі значыцца як уладальнік паселішча ў 1616 пры размежаванні з суседнім маёнткам Куранцом. Пазней паселішча перайшло ў валоданне Віленскага жаночага кляштара бенедыкцінак пры касцёле Св. Кацярыны. Як уласнасць бенедыкцінак мястэчка згадваецца ў 1627 і 1638 пры размежаваннях іх зямель і пры парушэнні межаў Вязынскай пушчы з боку ваяводы смаленскага А. Гасеўскага, у 1674 пры размежаванні з маёнткам віленскіх бернардзінак Рабунем.

У 1721 кляштарныя маёнтак Вязынь і фальварак Седзіца мелі спрэчныя землі з Маладзечнам і Селішчам пана Міхала Казіміра Коцела. У 1736 згадваецца царква ў Вязыні, на якую кляштар бенедыкцінак выдзеліў паўвалокі зямлі. У 1770 адбылося яшчэ адно размежаванне з суседнімі маёнткамі Селішчам і Ляўковам. У 1791 у мястэчку збудавалі Успенскую царкву.

У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793) Вязынь апынулася ў складзе Расійскай імперыі, у Вілейскім павеце Мінскай, з 1843Віленскай губерні. У 1808 мястэчка перайшло да Гяцэвічаў. Паводле вынікаў перапісу (1897) тут існавалі царква, каталіцкая мураваная капліца, сінагога. На пач. XX ст. — валасная ўправа, народнае вучылішча (91 вучань і 2 настаўнікі), аднакласая царкоўнапрыходская школа, 359 дзесяцінаў зямлі. Цягам 18101913 тут у маёнтку Гяцэвічаў працавалі бровар (10 работнікаў), цягам 18101913 — млын (18 работнікаў).

Згодна з Рыжскім мірным дагаворам (1921) Вязынь апынулася ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, дзе зрабілася цэнтрам гміны Вілейскага павета Віленскага ваяводства.

У 1939 Вязынь увайшла ў БССР, дзе 12 кастрычніка 1940 зрабілася цэнтрам сельсавета. Статус паселішча панізілі да вёскі. Станам на 1970 тут было 272 двары, на 1993 — 329 двароў. У 2000-я Вязынь атрымала статус аграгарадка[2].

НасельніцтваПравіць

ІнфраструктураПравіць

У Вязыні працуюць сярэдняя школа, дашкольная ўстанова, паліклініка, дом культуры, бібліятэка, пошта.

Турыстычная інфармацыяПравіць

 
Царква, пач. XX ст.

СлавутасціПравіць

Страчаная спадчынаПравіць

  • Касцёл Святой Ганны (1830)

Зноскі

  1. Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Мінская вобласць: нарматыўны даведнік / І. А. Гапоненка, І. Л. Капылоў, В. П. Лемцюгова і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2003. — 604 с. ISBN 985-458-054-7. (DJVU). Сустракаецца таксама варыянт Вя́зань (за Вя́зыней)
  2. Вязынь // Государственный центр картографо-геодезических материалов и данных Республики Беларусь
  3. Wiazyń // Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Tom XIII: Warmbrun — Worowo. — Warszawa, 1893. S. 276.
  4. Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej. Tom VII. Część II. Ziemia Wileńska. Powiaty: Brasław, Duniłowicze, Brasław i Wilejka. — Warszawa: Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, 1923.
  5. В. Л. Насевіч, Г. М. Новікава. Вязынь //Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 1: А — Беліца / Беларус. Энцыкл.; Рэдкал.: М. В. Біч і інш.; Прадм. М. Ткачова; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: БелЭн, 1993. С. 386.
  6. Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 4: Варанецкі — Гальфстрым / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 1997. — 480 с.: іл. ISBN 985-11-0090-0 (т. 4), ISBN 985-11-0035-8 — С. 341.

ЛітаратураПравіць

СпасылкіПравіць