Крысціян X (дацк.: Christian 10.; Christian Carl Frederik Albert Alexander Vilhelm, 26 верасня 1870, Капенгаген, Данія — 20 красавіка 1947, там жа) — кароль Даніі з 14 мая 1912 і кароль Ісландыі з 1 снежня 1918 па 17 чэрвеня 1944 (пад імем Крысціян I).

Крысціян X
дацк.: Christian 10.
Christian X of Denmark circa 1915.jpg
Royal Monogram of King Christian X of Denmark.svg
Сцяг Кароль Даніі Сцяг
14 мая 1912 — 20 красавіка 1947
Папярэднік Фрэдэрык VIII
Пераемнік Фрэдэрык IX
Сцяг Кароль Ісландыі Сцяг
1 снежня 1918 — 17 чэрвеня 1944
(пад імем Крысціян I)
Папярэднік пасада зацверджаная
Пераемнік пасада скасаваная;
Свейн Б’ёрнсан як Прэзідэнт Ісландыі
Нараджэнне 26 верасня 1870(1870-09-26)[1][2][…]
Смерць 20 красавіка 1947(1947-04-20)[1][2][…] (76 гадоў)
Месца пахавання
Род Род Глюксбургаў
Бацька Фрэдэрык VIII, кароль Даніі
Маці Лавіса Шведская
Жонка Александрына Мекленбург-Шверынская[d][4]
Дзеці Фрэдэрык IX і Кнуд[d]
Веравызнанне лютэранства
Дзейнасць манарх, афіцэр
Аўтограф Christian X signature.svg
Манаграма Манаграма
Званне генерал
Узнагароды
Кавалер ордэна Слана Вялікі крыж ордэна Данеброга
Ордэн Падвязкі
Каралеўскі Віктарыянскі ордэн
Рыцар Вялікага крыжа шаноўнага ордэна Лазні
Ордэн Белага арла
Кавалер Вялікага крыжа ордэна Святога Олафа
Вышэйшы ордэн Святога Дабравешчання Order of the Golden Fleece Rib.gif
Крыж Свабоды 1 класа Вялікі крыж ордэна Сокала
Commons-logo.svg Крысціян X на Вікісховішчы

БіяграфіяПравіць

Крысціян нарадзіўся ў замку Шарлотэнлун каля Капенгагена ў сям’і Фрэдэрыка VIII і Лавізы Шведскай. Ён быў першым Глюксбургам, якія нарадзіліся ў Даніі. Атрымаў ваенную адукацыю. Меў чыны: шведскага генерал-маёра (15 мая 1912), шведскага, нарвежскага і германскага адмірала (24 лютага 1913), брытанскага адмірала (29 лістапада 1920), прускага генерал-палкоўніка. З 1906 года кронпрынц і член Дзяржаўнага савета[5]. У 1912 годзе ўспадкаваў дацкі прастол.

У 1920 годзе быў праведзены рэферэндум, па выніках якога Паўночны Шлезвіг і частка Цэнтральнага Шлезвіга былі вернутыя ў склад Даніі. Спроба Крысціяна X дамагчыся вяртання ўсяго Цэнтральнага Шлезвіга прывяла да ўнутрыпалітычнага крызісу, які паставіў пад пагрозу існаванне дацкай манархіі (найстарэйшай у Еўропе). Пасля акупацыі Даніі ў красавіку 1940 года кароль застаўся ў краіне і стаў сімвалам маральнага супраціўлення датчан. У 1942 годзе быў фактычна заключаны пад хатні арышт[5].

Крысціян X быў пляменнікам прынцэсы Дагмары Дацкай (расійскай імператрыцы Марыі Фёдараўны) і стрыечным братам Мікалая II. Яго малодшы брат прынц Карл стаў каралём Нарвегіі пад імем Хокан VII.

Зноскі

  1. 1,0 1,1 Christian X // Encyclopædia Britannica Праверана 9 кастрычніка 2017.
  2. 2,0 2,1 Christian X of Denmark // SNAC — 2010. Праверана 9 кастрычніка 2017.
  3. 3,0 3,1 Christian X. // Munzinger-Archiv — 1913. Праверана 9 кастрычніка 2017.
  4. (unspecified title) Праверана 7 жніўня 2020.
  5. 5,0 5,1 Кристиан X // Большая российская энциклопедия / С.Л. Кравец. — М: Большая Российская энциклопедия, 2010. — Т. 16. — С. 61. — 751 с. — 60 000 экз. — ISBN 978-5-85270-347-7.