Сімона Вейль (філосаф)

Сімона Вейль (фр.: Simone Weil; 3 лютага 1909, Парыж, Францыя — 24 жніўня 1943, Эшфард, Кент, Вялікабрытанія) — французскі філосаф, хрысціянскі містык і грамадскі дзеяч.

Сімона Вейль
фр.: Simone Weil
Simone Weil 04 (cropped).png
Дата нараджэння 3 лютага 1909(1909-02-03)[1][2][…]
Месца нараджэння
Дата смерці 24 жніўня 1943(1943-08-24)[1][2][…] (34 гады)
Месца смерці
Грамадзянства
Род дзейнасці філосаф, школьны настаўнік, пісьменніца, аўтабіёграф, паэтка, прафсаюзны дзеяч, змагар Французскага супраціву, аўтар дзённіка, перакладчыца
Навуковая сфера палітычная філасофія[d], этыка, паэзія, метафізіка і Касмагонія
Альма-матар
Член у
Подпіс Подпіс
Лагатып Вікікрыніц Творы у Вікікрыніцах
Commons-logo.svg Сімона Вейль (філосаф) на Вікісховішчы

БіяграфіяПравіць

Сімона Вейль нарадзілася ў 1909 годзе ў Парыжы, у сям’і яўрэйскага паходжання з Эльзаса па бацьку. Яе маці, Саламея Райнгерц, нарадзілася ў Растове-на-Доне, вырасла ў Бельгіі. У Сімоны быў на тры гады старэйшы за яе брат, матэматык Андрэ Вейль[7].

Сімона — дзіця з вельмі далікатным здароўем. На працягу ўсяго жыцця яна пакутавала ад моцных галаўных боляў, сінусіту і дрэннай фізічнай каардынацыі. Да ўсяго хварэла на сухоты[8].

Навучалася ў Лавальскай жаночай школе. Рэлігійнай адукацыі яна не атрымала, аб чым сведчыць сама: «Мяне выхоўвалі бацькі і мой брат у поўным агнастыцызме»[9]. Адной з істотных рысаў яе жыцця з'яўляецца спагадлівасць да няшчасных: каля пяці гадоў, даведаўшыся пра пакуты салдат на вайне 1914 года, яна адмовілася есці цукар і пасылала яго на фронт[10].

С. Вейль навучылася вельмі хутка, у 12 гадоў яна ўжо авалодала старажытнагрэчаскай мовай. Неўзабаве пасля прачытання Бхагавад-Гіты яна авалодала санскрытам[11].

У 1924—1925 гадах яна наведвала заняткі ў філосафа Рэнэ Ле Сена ў ліцэі Віктора-Дзюрая ў Парыжы, а ў чэрвені 1925 года атрымала ступень бакалаўркі філасофіі ва ўзросце шаснаццаці гадоў[12].

У 1928 годзе Сімона Вейль заняла першае месца на ўступных іспытах у Нармальную школу (інстытут). Другое месца заняла самая вядомая з аднагодкаў Сімоны Вейль Сімона дэ Бавуар[13].

С. Вейль вывучала філасофію ў Нармальнай школе. Дыплом атрымала ў 1931 годзе[14].

Пазней яна выкладала філасофію ў сярэдняй школе для дзяўчынак Лё Пюі, якая была яе асноўным месцам працы на працягу ўсяго жыцця[15].

На працягу лета 1932 года правяла некалькі тыдняў у Германіі з мэтай зразумець прычыны ўздыму нацызму[16].

З верасня 1934 года яна часова кінула настаўніцкую дзейнасць, бо вырашыла прыняць ва ўсёй жорсткасці стан працоўнага не як просты досвед, а як поўнае ўвасабленне, каб мець дасканалае ўсведамленне бяды; яна захацела задумацца пра ўзаемасувязь сучаснай тэхнікі, масавай вытворчасці і свабоды. Свае ўражанні яна пакінула ў сваім «Journal d’usine» (Завадскі дзённік)[17].

У жніўні 1936 года, нягледзячы на пацыфізм, яна вырашыла прыняць удзел у грамадзянскай вайне ў Іспаніі, патлумачыўшы Жоржу Бернаносу так: «Я не люблю вайны; але падчас вайны мяне заўсёды больш за ўсё жахала становішча тых, хто знаходзіцца ў тыле і пляткарыць пра тое, чаго не ведае»[18]. Яна далучылася да ваеннай калоны Дуруці на пачатку грамадзянскай вайны ў Іспаніі разам з анархістамі і рэвалюцыянерамі[19].

Пасля паражэння Францыі ў Другой сусветнай вайне ў 1942 годзе яна пераехала ў Нью-Ёрк. Неўзабаве пасля гэтага яна прыбыла ў Лондан і ўстанавіла кантакт з Камітэтам Свабоднай Францыі[20].

Кволая і хворая на сухоты ў 1943 годзе яна была дастаўлена ў санатор у Эшфардзе, дзе і памерла[21].

Філасофія Сімоны ВейльПравіць

Акрамя хрысціянства, на ейную філасофію паўплывалі яўрэйскі і старажытнагрэчаскі містыцызм, а таксама індуізм і будызм. Аднак Сімона Вейль адмоўна ставілася да рытуальнага боку рэлігіі. Яна засяродзіла ўвагу на праблеме пакут, асабліва пакут нявінных. У ранні перыяд Вейль падыходзіла да гэтага пытання з пазіцый марксізму і сацыялізму, лічачы неабходнай сацыяльную рэарганізацыю грамадства[22].

Пазней яна лічыла галоўнай неабходнасць аднаўлення сувязяў чалавека з прыродай і грамадствам, гэта значыць пошук і аднова «каранёў». На ейную думку, гэтыя карані парушаныя ў сучасным грамадстве ўплывам грошай, улады і ідэалогіі. Адным з метадаў аднаўлення каранёў С. Вейль лічыла «адухоўленасць працы»[23].

С. Вейль прапануе новае прачытанне грэчаскай думкі; яна каментуе філасофію Платона, у якім бачыць «бацьку заходняй містыкі»; яна таксама перакладае і інтэрпрэтуе вялікія грэчасктя літаратурныя, філасофскія і рэлігійныя тэксты, у якіх яна адкрывае «дахрысціянскія інтуіцыі», якія параўноўвае з святымі індуісцкімі пісаннямі і з катарызмам. Яе творы, дзе розум змешваецца з рэлігійнымі інтуіцыямі, а таксама навуковымі і палітычнымі элементамі, нягледзячы на іх, відавочна, разрознены характар, утвараюць цэлае, кіруючую нітку якога можна знайсці ў яе ўладнай любові да праўды, якую яна вызначала як найсвяцейшую патрэбу чалавечай душы[24].

Альбер Камю ахарактарызаваў Сімону Вейль як «адзіны вялікі розум нашага часу». А. Камю з'яўляецца адным з першых, хто раскрыў важнасць твораў Сімоны Вейль і аддаў ёй даніну памяці, назваўшы яе твор «L’Enracinement» (Укараненне) «адной з самых зразумелых, высокіх і найпрыгажэйшых кніг, напісаных пра нашу цывілізацыю». Альбер Камю заснаваў калекцыю «Espoir» у выдавецве Gallimard, каб зрабіць вядомай думку Сімоны Вейль і апублікаваць ейную спадчыну[25].

ТворыПравіць

  • 1932—1942: Sur la science, Paris, Gallimard, 1966.
  • 1933: Réflexions sur la guerre, revue La Critique sociale, n° 10, novembre 1933.
  • 1933—1934: Leçons de philosophie, (lycée de Roanne 1933—1934), Leçons de philosophie transcrites et présentées par Anne Reynaud-Guérithault, 1re éd. Paris, Plon, 1959; Paris UGE, coll. «10/18», 1970. Réédition en 1989, Les Classiques des sciences sociales.
  • 1934: Un soulèvement prolétarien à Florence au xive siècle, revue La Critique sociale, n° 11, mars 1934, sur la révolte des Ciompi. Rééd. sous le titre La révolte des Ciompi (textes de Simone Weil et Nicolas Machiavel, Postface d’Emmanuel Baro), CMDE, 2013.
  • 1933—1934: Carnet de bord (le premier des Cahiers de Simone Weil, et le seul qui soit antérieur à la guerre; il contient essentiellement des esquisses préparatoires aux Réflexions…). 1re éd. Œuvres complètes, t. VI, Gallimard, 1994.
  • 1933—1943: Oppression et liberté, Paris, Gallimard, coll. «Espoir», 1955, 280 p.
  • 1934: Réflexions sur les causes de la liberté et de l’oppression sociale, Revue «La révolution prolétarienne»; Œuvres complètes, t. II, 1955.
  • 1936—1942: La Source grecque, 1re éd. Paris, Gallimard, coll. «Espoir», 1953.
  • 1937: La Condition ouvrière, 1re éd. avant-propos d’Albertine Thévenon, Paris, Gallimard, 1951, coll. «Espoir», 276 p.; rééd. Gallimard, coll. «Folio», 2002, 528 p.
  • 1939: L’Iliade ou le poème de la force, Revue «Les Cahiers du Sud», Marseille, décembre 1940-janvier 1941.
  • 1940: Note sur la suppression générale des partis politiques, 1re éd. 1950; Paris, Climats, 2006.
  • 1940: Poèmes, suivis de Venise sauvée, Lettre de Paul Valéry, 1re éd. Gallimard, coll. «Espoir», 1955.
  • 1940—1942: Cahiers. I (dès oct. 1940, à Marseille), 1re éd. par Simone Pétrement, Paris, Plon, coll. «L'Épi», 1951; nouvelle éd. revue et augmentée par Florence de Lussy, Gallimard, 1970.
  • 1940—1942: Cahiers. II, 1re éd. Paris, Plon, 1953, coll. «L'Épi»; nouvelle éd. revue et augmentée, 1972.
  • 1940—1942: La Pesanteur et la Grâce, Extraits des 11 Cahiers écrits à Marseille entre oct. 1940 et avril 1942, préface de Gustave Thibon, Paris, Plon, 1947, 208 p.
  • 1940—1943: Pensées sans ordre concernant l’amour de Dieu, Paris, Gallimard, 1962.
  • 1940—1942: Cahiers. III, 1re éd. Paris, Plon, 1956, coll. «L'Épi»; nouvelle éd. revue et augmentée, 1974.
  • 1941—1942: Intuitions pré-chrétiennes, Paris, La Colombe, 1951, Éd. du Vieux-Colombier; nouvelle édition Fayard 1985.
  • 1942: Lettre à un religieux, Paris, Gallimard, coll. «Espoir», 1951; nouvelle éd. Paris, Seuil, coll. «Livre de Vie», 1974.
  • 1942: Attente de Dieu, (lettres de janv. à mai 1942 au Père J.-M. Perrin), introduction de Joseph-Marie Perrin, O. P., 1re éd. Paris, La Colombe, Éd. du Vieux Colombier, 1950, 344 p.; rééd. Paris, Fayard, 1966.
  • 1942: Correspondance 1942, Simone Weil & Joë Bousquet, édition établie, préfacée et annotée par Florence de Lussy, Éditions Claire Paulhan, Paris, 2019, 200p. (ISBN 978-2-912222-63-3)181.
  • 1942—1943: La connaissance surnaturelle, 1re éd. (par Albert Camus) Paris Gallimard coll. «Espoir», 1950, 337 p.; rééd. Œuvres complètes, t. VI, vol. 4, 2006, 656 p.: Cahiers, juillet 1942-juillet 1943, La connaissance surnaturelle (Cahiers de New York et de Londres).
  • 1943: «L’agonie d’une civilisation vue à travers un poème épique» et «En quoi consiste l’inspiration occitanienne», Cahiers du Sud consacré à «Génie d’Oc et monde méditerranéen» (sous le pseudonyme d’Émile Novis).
  • 1943: L’Enracinement, Prélude à une déclaration des devoirs envers l'être humain, 1re éd. Paris, Gallimard, coll. «Espoir», 1949, 381 p.; rééd. Gallimard, coll. «Folio essais», 1990, 384 p.
  • 1943: Écrits de Londres et dernières lettres, Paris, Gallimard, 1957, coll. «Espoir», 264 p.
  • Écrits historiques et politiques, Paris, Gallimard, coll. «Espoir», 1960.
  • 1950: Note sur la suppression générale des partis politiques, Paris, Allia, 2017, 48 p. (ISBN 979-10-304-0504-0).
  • 1957: La Personne et le sacré: collectivité, personne, impersonnel, droit, justice, Paris, Allia, 2018, 80 p. (ISBN 979-10-304-0797-6).

Зноскі

  1. 1,0 1,1 Simone Weil // Encyclopædia Britannica Праверана 9 кастрычніка 2017.
  2. 2,0 2,1 Simone Weil // SNAC — 2010. Праверана 9 кастрычніка 2017.
  3. Delarge J. Simone WEIL // Le DelargeParis: Gründ, Jean-Pierre Delarge, 2001. — ISBN 978-2-7000-3055-6
  4. 4,0 4,1 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr: платформа адкрытых даных — 2011. Праверана 20 мая 2021.
  5. Simone Weil // Gran Enciclopèdia CatalanaGrup Enciclopèdia Catalana, 1968.
  6. LIBRIS — 2012. Праверана 24 жніўня 2018.
  7. Thomas R. Nevin, Simone Weil: Portrait of a Self-exiled Jew, Univ of North Carolina Press, 1991, 488 p.
  8. Philippe Etchecopar, «Simone Weil philosophe (1909—1943)», Éditions science et bien commun, https://scienceetbiencommun.pressbooks.pub/femmessavantes2/chapter/simone-weil-philosophe-1909-1943/
  9. Père Jean-Marie Perrin, Préface à Simone Weil, Attente de Dieu, Fayard, 1977, p. 6-7.
  10. Susanne Martin, Le mystère Simone Weil, Gallimard, 5 octobre 1999, p. 124.
  11. Miklós Vető, Petit Dictionnaire des philosophes de la religion, Éditions Brepols, 1996, p. 663—664.
  12. Miklós Vető, Petit Dictionnaire des philosophes de la religion, Éditions Brepols, 1996, p. 663—664.
  13. Simone de Beauvoir, Mémoires d’une jeune fille rangée, 1958.
  14. Miklós Vető, Petit Dictionnaire des philosophes de la religion, Éditions Brepols, 1996, p. 663—664.
  15. Miklós Vető, Petit Dictionnaire des philosophes de la religion, Éditions Brepols, 1996, p. 663—664.
  16. «La Passion de Simone… par Kaija Saariaho», resmusica.com, 19 juin 2013, https://www.resmusica.com/2013/06/19/la-passion-de-simone%E2%80%A6-par-kaija-saariaho/
  17. Philippe Etchecopar, «Simone Weil philosophe (1909—1943)», Éditions science et bien commun, https://scienceetbiencommun.pressbooks.pub/femmessavantes2/chapter/simone-weil-philosophe-1909-1943/
  18. Lettre de Simone Weil à Georges Bernanos, sur le site deslettres.fr, https://books.openedition.org/pupvd/35717
  19. Philippe Etchecopar, «Simone Weil philosophe (1909—1943)», Éditions science et bien commun, https://scienceetbiencommun.pressbooks.pub/femmessavantes2/chapter/simone-weil-philosophe-1909-1943/
  20. Alain Dreyfus, «Simone Weil, l’incandescente», Marianne, 28 février 2014.
  21. Miklós Vető, «Simone Weil et l’histoire de la philosophie», Archives de Philosophie, t. 72, 1er janvier 2010, p. 581—606.
  22. «Avec Simone Weil et George Orwell, pour un socialisme vraiment populaire», Le Comptoir, 22 juin 2015, https://comptoir.org/2015/06/22/avec-simone-weil-george-orwell-pour-socialisme-vraiment-populaire/
  23. Charles Jacquier, Simone Weil, l’expérience de la vie et le travail de la pensée, Éditions Sulliver, 1998, p. 115.
  24. Miklós Vető, «Simone Weil et l’histoire de la philosophie», Archives de Philosophie, t. 72, 1er janvier 2010, p. 581—606.
  25. Miklós Vető, «Simone Weil et l’histoire de la philosophie», Archives de Philosophie, t. 72, 1er janvier 2010, p. 581—606.