Аляксей Паўлавіч Ганскі

Аляксей Паўлавіч Ганскі (20 ліпеня 1870, Адэса — 11 жніўня 1908, Сімэіз) — вучоны ў галіне астраноміі, геадэзіі і гравіметрыі.

Аляксей Паўлавіч Ганскі
Ганский АП.jpg
Дата нараджэння 8 (20) ліпеня 1870
Месца нараджэння Адэса або Ганскае Ананьеўскага павета Херсонскай губерні
Дата смерці 29 ліпеня (11 жніўня) 1908 (38 гадоў)
Месца смерці
Месца пахавання
Грамадзянства
Род дзейнасці астраном
Навуковая сфера Астраномія
Месца працы
Альма-матар Імператарскі Наварасійскі ўніверсітэт у Адэсе;
Парыжскі ўніверсітэт (Сарбона)
Узнагароды
Кавалер ордэна Ганаровага легіёна
Commons-logo.svg Аляксей Паўлавіч Ганскі на Вікісховішчы

БіяграфіяПравіць

Нарадзіўся ў Адэсе (па іншых звестках — у радавым маёнтку Ганскае Ананьеўскага павета Херсонскай губерні) 20 ліпеня 1870 года ў шляхецкай сям’і Ганскіх. Родны брат мастака Пятра Ганскага. Вучыўся ў Ананьеўскай гімназіі ў 1883—1886 гадах, затым — у Рышэльеўскім ліцэі ў 1886—1890 гадах, пасля сканчэння якога паступіў на фізіка-матэматычны факультэт Імператарскага Наварасійскага універсітэта ў Адэсе па аддзяленню матэматычных навук. У 1891 годзе перайшоў у Маскоўскі ўніверсітэт, але ў пачатку 1892 года па сямейных абставінах вярнуўся ў Адэскі, які і скончыў у 1894 годзе. Затым, з 1897 года, вучыўся ў Парыжскім універсітэце па класе астраноміі, матэматыкі і фізікі. Працаваў у Медонской абсерваторыі пад Парыжам. З 1905 года — супрацоўнік Пулкаўскай абсерваторыі пад Санкт-Пецярбургам. Ініцыятар стварэння Сімяізскага аддзялення гэтай абсерваторыі ў 1908 годзе. Патануў падчас купання ў шторм 11 жніўня 1908 года ў Сімэізе. Пахаваны на тэрыторыі Палікураўскіх мемарыяльных могілак у Ялце.

Навуковая дзейнасцьПравіць

Асноўныя навуковыя даследаванні прысвечаны фізіцы Сонца. Удзельнічаў у экспедыцыях на Новую зямлю, у Іспанію і ў Сярэднюю Азію для назірання поўных сонечных зацьменняў. У 1897—1905 гадах здзейсніў 9 узыходжанняў на Манблан для вызначэння сонечнай пастаяннай, назіранняў сонечнай кароны па-за зацменнямі, для назіранняў Венеры. У 1897 годзе адзначыў змены формы сонечнай кароны ў 11-гадовым сонечным цыкле. Удзельнічаў у расійска-шведскіх экспедыцыях на Шпіцберген (1899 і 1901 гады) для градусных і гравіметрычных вымярэнняў. Атрымаў выключныя па якасці фатаграфіі сонечных плям, выявіў залежнасць формы сонечнай кароны ад колькасці плям. У 1905 годзе ўстанавіў, што сярэдняя працягласць жыцця асобных фотасферных гранул складае 2-5 хвілін, затым яны распадаюцца і замяняюцца новымі. Віцэ-прэзідэнт Рускага астранамічнага таварыства, сакратар аддзялення Міжнароднай сонечнай камісіі.

Узнагароды і памяцьПравіць

Узнагароджаны медалём і прэміяй імператарам Мікалаем II, якія ўручаюцца ад імя Рускага астранамічнага таварыства (1901 год), прэміяй і медалём імя П. Ж. С. Жансена Парыжскай акадэміі навук (1904), Ордэнам Ганаровага легіёна Францыі.

Яго імем названы кратaр на Месяцы і малая планета (1118 Hanskya), адкрытая С. і. Бяляўскім і Н. Івановым 29 жніўня 1927 года ў Сімяізскай абсерваторыі. У гонар А. П. Ганскага названы вуліцы ў Сімэізе і ў Ялце.

ПублікацыіПравіць

  • Die totale Sonnenfinsterniss am 8 August 1896, Über die Corona und den Zusammenhang zwischen ihrer Gestaltung und anderen Erscheinungsformen der Sonnentätigkeit // Вести Академии наук, 1897, Т. 6, № 3;
  • Исследования 30-дюймового объектива Пулковской обсерватории по способу Гартмана // Вести Академии наук, 1904, Т. 20, № 2;
  • Sur la grande période de l’activité solaire // Вести Академии наук, № 4;
  • Observations de l'éclipse total du Soleil de 30 août 1905… // Mitteilungen der Nicolai-Hauptsternwarte zu Pulkowo, 1906, Bd 1, № 10;
  • Etudes des photographies de la couronne solaire // Вести Академии наук, 1907, Вып. № 19;
  • Mouvements des granules sur la surface du Soleil // Вести Академии наук, 1908, Вып. 3, № 25;
  • О движении вещества в короне Солнца // Вести Русского астрономического общества, 1908, Вып. 13, № 9.

ЛітаратураПравіць

  • Колчинский И. Г., Корсунь А. А., Родригес М. Г. Астрономы: Биографический справочник. — 2-е изд., перераб. и доп.. — Киев: Наукова думка, 1986. — 512 с.
  • Перель Ю. Г. Выдающиеся русские астрономы. — М.—Л.: Гос. изд-во техн.-теорет. лит.,, 1951. — С. 194—211. — 216 с.
  • Некролог А. П. Ганского // Исторический вестник. — 1908, октябрь. — Т. 114. — С. 372