Андрэй Андрэевіч Каляда

Андрэй Андрэевіч Каляда (нар. 3 чэрвеня 1940, вёска Панямонь, Навагрудскі раён Гродзенскай вобласці — 13 кастрычніка 2022, Мінск, Беларусь) — беларускі літаратуразнавец, тэатразнавец, педагог. Кандыдат педагагічных навук (1975).

Андрэй Андрэевіч Каляда
Дата нараджэння 3 чэрвеня 1940(1940-06-03)
Месца нараджэння
Дата смерці 13 кастрычніка 2022(2022-10-13) (82 гады)
Месца смерці
Дзеці Наталля Андрэеўна Каляда[d]
Род дзейнасці перакладчык, літаратуразнавец, тэатразнавец, педагог, выкладчык універсітэта, літаратар
Навуковая сфера літаратуразнаўства[1], тэатразнаўства[d][1] і пераклад[1]
Месца працы
Навуковая ступень кандыдат педагагічных навук (1975)
Навуковае званне
Альма-матар

Біяграфічныя звесткі правіць

Нарадзіўся 3 чэрвеня 1940 года ў вёсцы Панямонь на Навагрудчыне.

Скончыў Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут (1962). Працаваў у тэатры імя Я. Купалы, выкладаў у Мінскім педагагічным і Беларускім тэатральна-мастацкім інстытутах. Кандыдацкая дысертацыя па тэме «Выработка навыков выразительного чтения у студентов-филологов: (на материале белорусской литературы)» (1974). Прарэктар Беларускай акадэміі мастацтваў (1989—2008). Прафесар (1993)[2].

Памёр 13 кастрычніка 2022 года ў Мінску, яго прах быў пахаваны 18 лістапада на Бромптанскіх могілках у Лондане[3].

Навуковая праца і творчасць правіць

Даследаваў праблемы майстэрства вуснай мовы, методыку навучання выразнаму чытанню; аўтар вучэбных і метадычных дапаможнікаў для студэнтаў і настаўнікаў. Займаўся перакладамі мастацкай літаратуры.

Пасольства Вялікабрытаніі ў Рэспубліцы Беларусь фінансавала стварэнне пры «Беларускім свабодным тэатры» студыі гуказапісу, адукацыйнага праекту «Fortinbras», а таксама выданне зборнікаў п’ес і аўдыёспектакляў на кампакт-дысках. Дзякуючы гэтаму, Андрэй Каляда зрабіў аўдыёзапісы раманаў Івана Мележа «Людзі на балоце», Уладзіміра Караткевіча «Чорны замак Альшанскі» і «Каласы пад сярпом тваім», аповесці Вольгі Іпатавай «Прадслава».

Сям’я правіць

Дачка ― Наталля Каляда, разам з мужам Мікалаем Халезіным ― стваральнікі «Беларускага свабоднага тэатра», пражываюць у Вялікабрытаніі[4][5]. Наталля Андрэеўна вядомая як актыўная абаронца геяў у Беларусі[6]. Унучка Андрэя Каляды Даніэла выступіла ў англійскім парламенце, выкрыўшы беларускую ўладу ў розных злачынствах[7].

Бібліяграфія правіць

  • Выразнае чытання: Вучэбны дапаможнік для ВНУ (1970)
  • Выразнае чытанне сатырычных вершаў, баек і драматычных твораў [Камплект]: [вучэбны дапаможнік для філалагічных факультэтаў вышэйшых навучальных устаноў] (1973)
  • Тэхніка мовы лектара: (Дыханне, голас, дыкцыя): [Метадычны дапаможнік] (1976)
  • Квітней, Радзіма. Красуй, жыццё: зборнік для мастацкага чытання / Міністэрства культуры БССР, Рэспубліканскі Дом народнай творчасці (1978)
  • Расказванне і чытанне ў дзіцячым садзе: дапаможнік для работнікаў дашкольных устаноў (1978)
  • Практикум выразительного чтения: учебное пособие; Министерство просвещения БССР, Минский государственный педагогический институт (1979)
  • Голас партыі ― голас міру: зборнік для мастацкага чытання / Рэпертуарна-рэдакцыйная калегія Упраўлення культасветустаноў Міністэрства культуры БССР, Рэспубліканскі навукова-метадычны цэнтр народнай творчасці і культурна-асветнай работы; [укладальнік А. А. Каляда] (1986)
  • Выразнае чытанне: Вучэб.дапам.для студэнтаў філалагічных фак.пед.ін-таў (1989)
  • Мастацкае чытанне ў школе: 5―11-я класы: кніга для настаўніка (1992)
  • Сцэнічная мова: Навучальны дапаможнік (1993)
  • Слоўнік акцёра і рэжысёра (1995)
  • Беларускае літаратурнае вымаўленне: практыкум па дыкцыі і арфаэпіі (2006)
  • Сцэнічная мова : вучэбна-метадычны дапаможнік для студэнтаў спецыяльнасці «Акцер» (2006)

Пераклады:

  • Фёдар Дастаеўскі. Аповесці. Апавяданні (2002)
  • Фёдар Дастаеўскі. Выбраныя творы (2004)
  • Лялечны дом: п’есы замежных драматургаў (2006)
  • Барыс Пастарнак. Доктар Жывага (2011).
  • Міхаіл Шолахаў. Лёс чалавека (2011)
  • Аляксандр Салжаніцын. Адзін дзень Івана Дзянісавіча (2011)
  • Расповяды пра Каханне…: Любоў, Любасць, Любошчы: [апавяданні і аповесці рускіх і савецкіх класікаў] (2012)
  • Іван Бунін. Акаянныя дні (2013)
  • Фёдар Дастаеўскі. Д’яблы: раман з трох частак (2013)
  • Андрэй Платонаў. Чэвенгур (2014)

Зноскі

  1. а б в Czech National Authority Database Праверана 7 лістапада 2022.
  2. Профессора Андрея Коляду уволили за сотрудничество со «Свободным театром». Хартыя 97 (23 мая 2008).
  3. novychas.online
  4. Vika Bulakhava.. Смысл существования Николая Халезина(недаступная спасылка). Russian Chicago (23 мая 2016). Архівавана з першакрыніцы 10 красавіка 2021.
  5. Доморощенные «свободотеатралы». COMPARTY.BY (23 мая 2014).
  6. Наталья Коляда: Любая система боится думающих людей. Moc.media.
  7. Дочь Николая Халезина и Натальи Коляды выступила в британском парламенте. Euroradio (14 снежня 2011).

Літаратура правіць