Уінстан Чэрчыль

62-і і 64-ы прэм'ер-міністр Вялікабрытаніі

Сэр Уінстан Леанард Спэнсэр-Чэрчыль (англ.: Sir Winston Leonard Spenser-Churchill; 30 лістапада 1874, Вудстак, Оксфардшыр, Англія — 24 студзеня 1965, Лондан, Англія) — брытанскі палітычны дзеяч, які быў прэм’ер-міністрам Вялікабрытаніі з 1940 па 1945, а потым зноў з 1951 па 1955. Шырока вядомы як адзін з найвялікшых лідараў ваеннага часу ў 20-м стагоддзі. Апрача таго, Чэрчыль быў афіцэрам Брытанскай арміі, гісторыкам, пісьменнікам і мастаком. З’яўляецца адзіным брытанскім прэм’ер-міністрам, які атрымаў Нобелеўскую прэмію па літаратуры, і першым чалавекам, які атрымаў статус ганаровага грамадзяніна Злучаных Штатаў Амерыкі.

Уінстан Чэрчыль
англ.: Winston Churchill
Sir Winston Churchill - 19086236948.jpg
Coat of Arms of Winston Churchill.svg
прэм’ер-міністр Вялікабрытаніі
10 мая 1940 — 26 ліпеня 1945
Папярэднік Невіл Чэмберлен
Пераемнік Клемент Этлі
прэм’ер-міністр Вялікабрытаніі
26 кастрычніка 1951 — 5 красавіка 1955
Папярэднік Клемент Этлі
Пераемнік Энтані Ідэн
глава ваеннага ведамства Вялікабрытаніі[d]
10 мая 1940 — 26 ліпеня 1945
Папярэднік Ernle Chatfield, 1st Baron Chatfield[d]
Пераемнік Клемент Этлі
глава ваеннага ведамства Вялікабрытаніі[d]
28 кастрычніка 1951 — 1 сакавіка 1952
Папярэднік Manny Shinwell[d]
Пераемнік Harold Alexander, 1st Earl Alexander of Tunis[d]
канцлер казначэйства[d]
6 лістапада 1924 — 4 чэрвеня 1929
Папярэднік Philip Snowden, 1st Viscount Snowden[d]
Пераемнік Philip Snowden, 1st Viscount Snowden[d]
Home Secretary[d]
19 лютага 1910 — 24 кастрычніка 1911
Папярэднік Herbert Gladstone, 1st Viscount Gladstone[d]
Пераемнік Reginald McKenna[d]
Chancellor of the Duchy of Lancaster[d]
25 мая 1915 — 25 лістапада 1915
Папярэднік Edwin Samuel Montagu[d]
Пераемнік Herbert Samuel, 1st Viscount Samuel[d]
Minister of Munitions[d]
17 ліпеня 1917 — 10 студзеня 1919
Папярэднік Christopher Addison, 1st Viscount Addison[d]
Пераемнік Andrew Weir, 1st Baron Inverforth[d]
Leader of the Opposition[d]
26 ліпеня 1945 — 26 кастрычніка 1951
Папярэднік Клемент Этлі
Пераемнік Клемент Этлі
Leader of the Conservative Party[d]
9 лістапада 1940 — 6 красавіка 1955
Папярэднік Невіл Чэмберлен
Пераемнік Энтані Ідэн
First Lord of the Admiralty[d]
3 верасня 1939 — 11 мая 1940
Папярэднік James Stanhope, 7th Earl Stanhope[d]
Пераемнік A. V. Alexander, 1st Earl Alexander of Hillsborough[d]
First Lord of the Admiralty[d]
24 кастрычніка 1911 — 25 мая 1915
Папярэднік Reginald McKenna[d]
Пераемнік Артур Бэлфар
Secretary of State for the Colonies[d]
13 лютага 1921 — 19 кастрычніка 1922
Папярэднік Alfred Milner, 1st Viscount Milner[d]
Пераемнік Victor Cavendish, 9th Duke of Devonshire[d]
Secretary of State for Air[d]
10 студзеня 1919 — 13 лютага 1921
Папярэднік William Weir, 1st Viscount Weir[d]
Пераемнік Frederick Guest[d]
Secretary of State for War[d]
10 студзеня 1919 — 13 лютага 1921
Папярэднік Alfred Milner, 1st Viscount Milner[d]
Пераемнік Sir Laming Worthington-Evans, 1st Baronet[d]
member of the Parliamentary Assembly of the Council of Europe[d]
13 жніўня 1949 — 26 лістапада 1951
Member of the 42nd Parliament of the United Kingdom[d]
8 кастрычніка 1959 — 25 верасня 1964
Member of the 41st Parliament of the United Kingdom[d]
26 мая 1955 — 18 верасня 1959
Member of the 40th Parliament of the United Kingdom[d]
25 кастрычніка 1951 — 6 мая 1955
Member of the 39th Parliament of the United Kingdom[d]
23 лютага 1950 — 5 кастрычніка 1951
Member of the 38th Parliament of the United Kingdom[d]
5 ліпеня 1945 — 3 лютага 1950
Member of the 37th Parliament of the United Kingdom[d]
14 лістапада 1935 — 15 чэрвеня 1945
Member of the 36th Parliament of the United Kingdom[d]
27 кастрычніка 1931 — 25 кастрычніка 1935
Member of the 35th Parliament of the United Kingdom[d]
30 мая 1929 — 7 кастрычніка 1931
Member of the 34th Parliament of the United Kingdom[d]
29 кастрычніка 1924 — 10 мая 1929
Member of the 31st Parliament of the United Kingdom[d]
14 снежня 1918 — 26 кастрычніка 1922
Member of the 30th Parliament of the United Kingdom[d]
3 снежня 1910 — 25 лістапада 1918
Member of the 29th Parliament of the United Kingdom[d]
15 студзеня 1910 — 28 лістапада 1910
Member of the 28th Parliament of the United Kingdom[d]
12 студзеня 1906 — 16 красавіка 1908
Member of the 28th Parliament of the United Kingdom[d]
9 мая 1908 — 10 студзеня 1910
Member of the 27th Parliament of the United Kingdom[d]
1 мая 1904 — 8 студзеня 1906
Member of the 27th Parliament of the United Kingdom[d]
1 кастрычніка 1900 — 1 мая 1904
Representative of the Parliamentary Assembly of the Council of Europe[d]
13 жніўня 1949 — 26 лістапада 1951
Lord Warden of the Cinque Ports[d]
28 кастрычніка 1941 — 24 студзеня 1965
colonel[d] (Royal Scots Fusiliers[d])
з 24 студзеня 1940
Нараджэнне 30 лістапада 1874(1874-11-30)[1][2][…]
Смерць 24 студзеня 1965(1965-01-24)[1][2][…] (90 гадоў) ці 24 студзеня 1965(1965-01-24)[4] (90 гадоў)
Месца пахавання
Імя пры нараджэнні англ.: Winston Leonard Spencer Churchill
Бацька Lord Randolph Churchill[d][7]
Маці Lady Randolph Churchill[d][7]
Жонка Clementine Churchill, Baroness Spencer-Churchill[d][7][8]
Дзеці Randolph Churchill[d][7], Diana Churchill[d][7], Mary Soames[d][7], Marigold Churchill[d][7] і Sarah Churchill[d][9][7]
Веравызнанне Царква Англіі
Партыя
Член у
Адукацыя
Дзейнасць палітык, гісторык
Месца працы
Аўтограф Winston Churchill signature.svg
Род войскаў Брытанская армія[d] і кавалерыя
Званне colonel[d][10], lieutenant colonel[d][11][12], cadet[d][13], second lieutenant[d][13], маёр[d][14] і captain[d][14][15]
Бітвы
Узнагароды
Commons-logo.svg Уінстан Чэрчыль на Вікісховішчы

Уінстан Чэрчыль нарадзіўся ў арыстакратычнай сям’і герцагаў Мальбара. Яго бацька, лорд Рэндальф Чэрчыль, быў харызматычным палітыкам, які займаў пасаду канцлера казначэйства, а маці, Джэні Джэром, была дачкой багатага амерыканскага бізнэсмэна. У якасці маладога афіцэра Чэрчыль прысутнічаў пры ваенных дзеяннях у Брытанскай Індыі, Судане, на Другой англа-бурскай вайне. Ён атрымаў вядомасць будучы ваенным карэспандэнтам, а таксама апісаў свае кампаніі ў кнігах.

На працягу 50-ці гадоў у авангардзе палітыкі Чэрчыль змяніў мноства розных палітычных і міністэрскіх пастоў. Да Першай сусветнай вайны ён займаў пасады міністра гандлю, міністра ўнутраных спраў, а таксама першага лорда адміралцейства ў складзе ліберальнага ўраду Герберта Эсквіта. Правал кампаніі ў Галіполі, ініцыяванай Чэрчылем, пацягнуў за сабой яго сыход з урада. Ён аднавіў сваю службу ў войсках на Заходнім фронце ў якасці камандзіра 6-га батальёну Каралеўскіх шатландскіх стралкоў. Ён вярнуўся ва ўрад, дзе стаў міністрам па ўзбраенні і пазней міністрам авіяцыі. Пасля вайны Чэрчыль быў канцлерам казначэйства з 1924 па 1929 у кансерватыўным урадзе Стэнлі Болдуіна, дзе кіраваў няўдалым вяртаннем фунта стэрлінгаў да залатога стандарту і павышэннем яго вартасці да даваеннага ўзроўню, што прывяло да дэфляцыі брытанскай эканомікі. Апроч таго, Чэрчыль выступаў супраць надання незалежнасці і нават статусу дамініёна Індыі.

Знаходзячыся ў палітычнай ізаляцыі ў 1930-х гадах, Чэрчыль узяў на сябе ініцыятыву ў папярэджанні аб пагрозе Нацысцкай Германіі і ў кампаніі па пераўзбраенні войск. Пасля пачатку Другой сусветнай вайны ён зноў заняў пасаду першага лорда адміралцейства. Пасля адстаўкі Невіла Чэмберлена 10 мая 1940 году, Уінстан Чэрчыль заняў пасаду прэм’ер-міністра Вялікабрытаніі. Яго катэгарычная адмова разгляду варыянтаў паражэння, капітуляцыі або кампраміснага міру змаглі натхніць брытанскі супраціў, асабліва ў першыя дні вайны, калі Брытанія была адзінай краінай, якая актыўна супрацьстаяла Адольфу Гітлеру. Чэрчыль быў вядомы сваімі прамовамі і выступамі на радыё, якія натхнялі брытанскі народ. Ён займаў пасаду прэм’ер-міністра да таго часу, пакуль перамога над Нацысцкай Германіяй не была забяспечаная.

Пасля таго, як кансерватыўная партыя прайграла выбары ў 1945 годзе, Чэрчыль стаў лідарам апазіцыі лейбарыстскаму ўраду. Пасля перамогі ў 1951 годзе, ён зноў стаў прэм’ер-міністрам да выхаду на пенсію ў 1955. Пасля яго смерці, па распараджэнні каралевы, Елізаветы II, яму былі зладжаныя праводзіны па вышэйшым дзяржаўным разрадзе ў Саборы св. Паўла. Названы найвялікшым брытанцам усіх часоў па апытаннях 2002 году, Чэрчыль шырока разглядаецца сярод самых уплывовых людзей у гісторыі Вялікабрытаніі.

БіяграфіяПравіць

Уінстан нарадзіўся ў вядомай сям’і Мальбара, яго бацька Рэндальф Чэрчыль быў вядомым палітыкам-кансерватарам. Уінстан атрымаў добрую агульную і ваенную адукацыю, хаця ў яго заўсёды былі незадавальняючыя паводзіны. Удзельнічаў у ваенных кампаніях у Афганістане, Судане і Паўднёвай Афрыцы ў якасці афіцэра, аднак адначасова ён быў ваенным журналістам.

Пачатак палітычнай кар’ерыПравіць

Хутка пасля вяртання ў Вялікабрытанію Чэрчыль быў абраны ў ніжэйшую палату парламенту ад кансерватыўнай партыі. Аднак у 1904 ён перайшоў у іншую буйную на той час партыю, ліберальную. У ліберальным урадзе ён ужо ў 1908 атрымаў пасаду міністра гандлю і прамысловасці, а ў 1910 ён стаў міністрам унутраных спраў. На чале міністэрства Чэрчыль рашуча расправіўся з усімі шматлікімі маніфестацыямі і ў 1911 стаў міністрам марскіх спраў (афіцыйна — Першы Лорд Адміралцейства). Ён пачаў рэфарміраванне брытанскага флоту, аднак пасля няўдалай Дарданэльскай аперацыі падчас Першай сусветнай вайны Чэрчыль быў зняты са сваёй пасады.

Пасля 1917 Чэрчыль, які заўсёды варожа ставіўся да бальшавізму, быў адным з галоўных ініцыятараў інтэрвенцыі Антанты ў Расію. У 1925 ён перайшоў у кансерватыўную партыю, аднак у 20-я і 30-я гады ён не быў буйной палітычнай фігурай. Толькі ў канцы 30-х, пасля таго, як ён крытыкаваў палітыку «супакаення» Чэмберлена ў адносінах да Гітлера (магчыма, ён рабіў гэта з палітычных прычынаў) і пасля пачатку Другой сусветнай вайны Чэрчыль зноў уваходзіць у склад вядучых палітыкаў Вялікабрытаніі як новы марскі міністр.

Першы прэм’ерскі тэрмінПравіць

10 мая 1940, калі было відавочна, што Чэмберлен цалкам скампраметаваў сябе як кіраўнік, Чэрчыль быў абраны прэм’ер-міністрам кааліцыйнага ўрада. Ён рашуча выказваўся за вайну да перамогі над Германіяй. Вядома яго фраза з прамовы да англійскай нацыі, што яму «няма чаго прапанаваць, акрамя крыві, поту і слёз». Чэрчыль актыўна наведваў месцы, разбураныя нямецкай авіяцыяй і ракетамі, шмат разоў выступаў па радыё. Яго дзейнасць дапамагла кансалідацыі брытанскай нацыі і падтрымцы іх настрою ў гады вайны.

22 чэрвеня 1941 вядомы сваімі антыкамуністычнымі поглядамі Чэрчыль заявіў аб падтрымцы СССР, дадаўшы, аднак, што «калі б Гітлер уварваўся ў пекла, я б прадставіў станоўчую справаздачу аб д’ябле». Чэрчыль удзельнічаў у працы антыгітлераўскай кааліцыі.

У 1945 перад парламенцкімі выбарамі ён спадзяваўся на свой ваенны аўтарытэт і амаль не вёў выбарчую кампанію. Аднак брытанцы аддалі свае галасы лейбарыстам на чале з Клементам Этлі, якія прапаноўвалі крокі па стабілізацыі эканамічнага становішча пасля вайны, а таксама абяцалі ўсеагульную занятасць і рэформу нацыянальнай сістэмы аховы здароўя.

5 сакавіка 1946 Чэрчыль вымавіў вядомую Фултанскую прамову, ад якой часам пачынаюць адлічваць час халоднай вайны. У гэты ж час Чэрчыль пачынае актыўна займацца літаратурнай дзейнасцю. У прыватнасці, ён піша вялікую працу «Другая сусветная вайна».

Другі прэм’ерскі тэрмінПравіць

У 1951 кансерватары перамаглі на парламенцкіх выбарах, і 26 кастрычніка 1951 прэм’ер-міністрам стаў ужо 77-гадовы і атрымаўшы інсульт Чэрчыль. Нягледзячы на свой дрэнны стан, Чэрчыль заставаўся прэм’ерам да 7 красавіка 1955, калі перадаў сваю пасаду Энтані Ідэну.

У 1953 яму была прысуджана Нобелеўская прэмія па літаратуры, хаця на прэмію таксама прэтэндаваў Эрнест Хемінгуэй. У апошні раз Чэрчыль прысутнічаў на паседжанні парламента 27 ліпеня 1964.

Уінстан Чэрчыль памёр 24 студзеня 1965.

Гл. таксамаПравіць

Зноскі

  1. 1,0 1,1 Нямецкая нацыянальная бібліятэка, Берлінская дзяржаўная бібліятэка, Баварская дзяржаўная бібліятэка і інш. Record #118520776 // Winston Churchill — 2012—2016. Праверана 9 красавіка 2014.
  2. 2,0 2,1 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr: платформа адкрытых дадзеных — 2011. Праверана 10 кастрычніка 2015.
  3. 3,0 3,1 Winston Leonard Spencer (Lord) Churchill
  4. The Fine Art Archive — 2003. Праверана 1 красавіка 2021.
  5. http://www.britishpathe.com/video/winston-85-not-out/query/clementine
  6. http://www.express.co.uk/news/history/554733/Sir-Winston-Churchill-State-Funeral-50-Anniversary-Wartime-Prime-Minister
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 7,5 7,6 7,7 Kindred Britain
  8. (unspecified title) Праверана 7 жніўня 2020.
  9. Lundy D. R. The Peerage
  10. The London Gazette, London gazetteUK: Office of Public Sector Information, 1940. — Iss. 34777. — P. 459. — ISSN 0374-3721 Праверана 18 сакавіка 2021.
  11. The London Gazette, London gazetteUK: Office of Public Sector Information, 1916. — Iss. 29520. — P. 3260. — ISSN 0374-3721 Праверана 17 сакавіка 2021.
  12. The London Gazette, London gazetteUK: Office of Public Sector Information, 1916. — Iss. 29753. — P. 9100. — ISSN 0374-3721 Праверана 20 сакавіка 2021.
  13. 13,0 13,1 The London Gazette, London gazetteUK: Office of Public Sector Information, 1895. — Iss. 26600. — P. 1001. — ISSN 0374-3721 Праверана 18 сакавіка 2021.
  14. 14,0 14,1 The London Gazette, London gazetteUK: Office of Public Sector Information, 1905. — Iss. 27799. — P. 3866. — ISSN 0374-3721 Праверана 18 сакавіка 2021.
  15. https://www.forces.net/heritage/history/officer-cadet-lieutenant-colonel-winston-churchill-british-army Праверана 20 сакавіка 2021.