Іван Пятровіч Пуліхаў

(Пасля перасылкі з Іван Пуліхаў)

Іван Пятровіч Пуліхаў, партыйная мянушка Вася (5 верасня 1879, Мінск — 26 лютага 1906, Мінск) — эсэр, член Лятучага атрада Паўночна-заходняй вобласці.

Іван Пятровіч Пуліхаў
Партрэт
Род дзейнасці рэвалюцыянер
Дата нараджэння 5 верасня 1879(1879-09-05)
Месца нараджэння
Дата смерці 11 сакавіка 1906(1906-03-11) (26 гадоў)
Месца смерці
Месца пахавання
Commons-logo.svg Іван Пятровіч Пуліхаў на Вікісховішчы

БіяграфіяПравіць

Нарадзіўся ў сям’і выслужанага двараніна. Бацька, Пётр Мацвеевіч Пуліхаў, па прафесіі тапограф, скончыў Курскае землемернае вучылішча і быў прызначаны межавіком (землемерам) у Мінскае губернскае ўпраўленне землеробства і дзяржаўных маёмасцей, дзе служыў 36 гадоў. Выслужыў дваранства і чын калежскага асесара, быў узнагароджаны сярэбраным медалём у памяць Аляксандра III. Сталаначальнік. У Мінску ажаніўся, набыў дом з садам. Меў трох сыноў і дачку.

Скончыў няпоўныя 7 класаў рэальнага вучылішча. З’ехаў у Пецярбург, дзе экстэрнам здаў іспыт на атэстат і паступіў ва ўніверсітэт. Удзельнік рэвалюцыі 1905—1907 гадоў, за ўдзел у студэнцкіх сходках арыштаваны і высланы да бацькі ў Мінск пад надзор паліцыі. У Мінску Пуліхаў жыў у наймаванай кватэры ў раёне цяперашняй вуліцы Чычэрына, зарабляў рэпетытарствам, значная частка заробку ішла на выдаткі падпольнай эсэраўскай арганізацыі.

Выконваючы «прысуд» падпольнай арганізацыі эсэраў, разам з А. А. Ізмайловіч, 14 студзеня 1906 года арганізаваў замах і кінуў бомбу ў мінскага губернатара Курлова П. Р., але бомба не падарвалася. Пуліхаў і Ізмайловіч былі арыштаваныя і да суда знаходзіліся гарадской турме. Для Пуліхава рахтаваўся пабег, які не адбыўся з-за даноса зняволенага Аляксандра Хахлова.

16 лютага 1906 года часовы ваенны суд асудзіў І. Пуліхава і А. Ізмайловіча да смертнай кары праз павешанне. 20 лютага 1906 года суд разглядаў касацыйнныя скаргі. Касацыйная скарга бацькі Пуліхава не была задаволеная, А. Ізмайловіч прысуд да смертнай кары замянілі на безтэрміновую катаргу. 26 лютага 1906 года прысуд адносна І. Пуліхава быў выкананы, І. Пуліхаў быў павешаны на браме гарадской турмы, палітзняволеныя вывесілі ў вокнах камер чорныя сцягі. Таемна пахаваны ў Мінску на ўсходнім ускрайку Старажоўскіх могілак.

Пакінуў перадсмяротны ліст, у якім распавёў абставіны суду і развітаўся з таварышамі.[1]

ПамяцьПравіць

На Першым Усебеларускім з’ездзе па прапанове Анатоля Бонч-Асмалоўскага дэлегаты ўшанавалі памяць Івана Пуліхава ўставаннем.[2]

Пра месца пахавання І. Пуліхава ведаў вартаўнік могілак, праз 20 гадоў ён паказаў на гэта месца колішнім паліткатаржанам, якія з’ехаліся ў Мінск. Колішнія паліткатаржане вырашылі ўшанаваць памяць Пуліхава, але грошай не было, таму яны збіралі ахвяраванні на вуліцах Мінска. На сабраныя сродкі на магіле Пуліхава быў усталяваны камень чырвонага граніту. Помнік прастаяў на Старажоўскіх могілках да пачатку іх ліквідацыі ў 1954 г.

 
Магіла Івана Пуліхава на Вайсковых могілках

У 1954 годзе І. Пуліхава перепахавалі на Вайсковых могілках, куды перавезлі і камень, пазней была ўсталяваная агароджа і надмагільная пліта ружовага мармуру. Магіла знаходзіцца злева ад уваходу на Вайсковыя могілкі, на камяні надпіс пра тое, што ён пастаўлены паліткатаржанамі ў 1928 г. Імем І. Пуліхава названая вуліца ў Мінску ў раёне рабочай слабады Ляхаўка, дзе калісьці праходзілі канспіратыўныя эсэраўскія сходкі.

Зноскі

  1. Жылуновіч, Зьміцер. Перадсьмертны ліст Я. Пуліхава // Полымя. 1924. № 2. С. 215—218.
  2. ПЕРВЫЙ НАЦИОНАЛЬНЫЙ…

ЛітаратураПравіць

  • Пулихов Иван // История Беларуси: Словарь-справочник. — Мн: Экономпресс, 2000. — ISBN 985-6479-22-3.
  • Бугаенко В. Иван Пулихов — кто он? Именем одного из первых террористов Беларуси названа улица Минска // Вечерний Минск. — 1997. — № . — 10 февраля. — С.
  • Мехаў, У. Л. Слухаецца справа аб замаху…: Дакументальныя нарысы / У. Л. Мехаў. — Мн.: Беларусь, 1972. — 151 с.: іл.
  • Хаўратовіч, І. П. Бястрашны юнак / І. П. Хаўратовіч // Маладосць. — 1965. — № 12. — С.
  • Хаўратовіч, І. Пуліхаў Іван Пятровіч / Іосіф Хаўратовіч // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. / Беларус. Энцыкл.; Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (галоўны рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. Т. 6. Кн. 1: Пузыны — Усая. — Мн.: БелЭн, 2001. — 591 с.: іл. — С. 6. — ISBN 985-11-0214-8.

СпасылкіПравіць