Партрэт невядомага магната ВКЛ (з нясвіжскага збору князёў Радзівілаў), які раней памылкова атрыбутавалі як выяву вялікага князя Міхаіла Барысавіча. Невядомы мастак, кан. XVI — пач. XVII стст.

Міхаі́л Бары́савіч (1453 або 1457, Цвер — не пазней за 1505) — апошні вялікі князь суверэннага Цвярскога вялікага княства (14611485), пазней эмігрант у Вялікім Княстве Літоўскім.

БіяграфіяПравіць

Заняў княжацкі пасад малалетнім па смерці бацькі, Барыса Аляксандравіча і па дасягненні паўналецця спрабаваў працягнуць яго палітыку на захаванне незалежнасці Цвяры з апорай на Вялікае Княства Літоўскае. Аднак кароль польскі і вялікі князь літоўскі Казімір, нягледзячы на саюзныя абавязкі паводле дамоў 1449 і 1484 гадоў, дзейснай падтрымкі Міхаілу Барысавічу не надаў, што наканавала Цвяры страту незалежнасці.

У жніўні 1485 года, будучы перакананым у невыкананасці шматлікіх просьбаў аб ваеннай дапамозе з боку Вялікага Княства Літоўскага, маскоўскі гаспадар Іван III распачаў ваенныя дзеянні і неўзабаве ўзяў Цвер у аблогу. Цвярское баярства фактычна здрадзіла вялікаму князю, у большасці перайшоўшы на бок Масквы. У ноч на 12 верасня 1485 года Міхаіл Барысавіч здолеў уцячы з абложанага горада ў Вялікае Княства Літоўскае. Такім чынам апошняя традыцыйна саюзная ВКЛ дзяржава ва Усходняй Еўропе спыніла існаванне, што неўзабаве дало магчымасць Маскве перайсці да наступальных дзеянняў супраць самога ВКЛ (вайна Маскоўскай дзяржавы з ВКЛ 1492—1494 гадоў). У 1486 годзе, атрымаўшы невялікі дапаможны атрад ад Казіміра, Міхаіл Барысавіч беспаспяхова спрабаваў вярнуць сабе трон.

Апошнія 20 гадоў жыцця Міхаіл Барысавіч правёў у Вялікім Княстве Літоўскім, дзе як кампенсацыю за страчаныя на ўсходзе ўладанні атрымаў ад караля і вялікага князя значныя грашовыя сумы, а таксама маёнтак Пячыхвосты на Валыні і вялікую латыфундыю на поўдні Слонімскага павета (Ласасіная, Бялавічы, Гошчава і іншыя). Не адыгрываў прыкметнай палітычнай ролі.

Першым шлюбам (14701483) ажаніўся з Соф'яй, дачкой кіеўскага князя Сямёна Алелькавіча, другім, паводле няпэўных звестак, з дачкой кагосьці з Радзівілаў, аднак застаўся бяздзетным. Пасля смерці Міхаіла Барысавіча яго ўладанні на Беларусі перайшлі да князя Васіля Глінскага[1].

У Нацыянальным мастацкім музеі Беларусі захоўваецца партрэт Міхаіла Барысавіча, які паходзіць з Нясвіжскай галерэі Радзівілаў. Існуе меркаванне, што падобная атрыбуцыя з'яўляецца хутчэй легендарнай, бо партрэтаваны нагадвае магнатаў пачатку XVII ст.[2]

Зноскі

ЛітаратураПравіць