Павел Ян Грабоўскі

(1759—1794) генерал-інспектар войскаў літоўскіх
(Пасля перасылкі з Павел Ежы Грабоўскі)

Павел Ян Грабоўскі (польск.: Paweł Jan Grabowski; 1759 — 4 лістапада 1794) — вялікалітоўскі дзяржаўны і ваенны дзеяч. Староста ваўкавыскі (з 1783), генерал-інспектар войскаў літоўскіх (1789—1791), генерал-лейтэнант (1794). Пасол ад Ваўкавыскага павета на Чатырохгадовы Сойм, удзельнік паўстання Т. Касцюшкі.

Павел Ян Грабоўскі
Павел Грабоўскі. Я. Б. Лампі, 1790
Павел Грабоўскі. Я. Б. Лампі, 1790
Герб «Окша»
Герб «Окша»
генерал-інспектар войскаў літоўскіх
18 жніўня 1789 — 1791
Папярэднік Ежы Францішак Грабоўскі
Нараджэнне 1759[1][2][…]
Смерць 4 лістапада 1794(1794-11-04)
Род Грабоўскія герба Окша
Бацька Ян Юрый Грабоўскі
Маці Ганна з Грушчынскіх[d]
Жонка Людвіка з Тызенгаўзаў[d][3]
Веравызнанне кальвінізм
Адукацыя
Званне генерал
Камандаваў 5-ы пяхотны рэгімент Вялікага Княства Літоўскага
Узнагароды
кавалерскі крыж ордэна Virtuti Militari ордэн Святога Станіслава
Лагатып Вікісховішча Медыяфайлы на Вікісховішчы

Павел Ян Грабоўскі — адзін з нешматлікіх прадстаўнікоў літоўскай (беларускай) шляхты XVIII ст. — пратэстант паводле веры.

Біяграфія правіць

З шляхецкага роду Грабоўскіх, сын Яна Юрыя, палкоўніка коннага рэгіменту войска Вялікага Княства Літоўскага, і Ганны з Грушчынскіх. Стрыечны брат Стэфана Грабоўскага.

У 1771—1775 гадах навучаўся ў Варшаўскай Рыцарскай школе, дзе пасябраваў з Якубам Ясінскім. У 1781 годзе як капітан 5-га палка пяхоты ўступіў у масонскую ложу «Добры пастар». У 1785 годзе абіраўся паслом на сойм. У 1785 годзе прызначаны генералам-інспектарам літоўскіх войскаў у Ваўкавыскім павеце, а ў 1788 годзе абіраўся паслом на Чатырохгадовы Сойм ад Ваўкавыскага павета. Падчас паседжанняў Сойма выказваўся за паскарэнне збору войска, уваходзіў у дэпутацыю па пытаннях украінскіх бунтаў. У 1791 годзе як дысідэнт выказваўся пра пытанні аўтаноміі праваслаўя і ўдзельнічаў у Пінскай кангрэгацыі. Член соймавай дэпутацыі па пакрыцці дэфіцыту. Падтрымаў на сойме ўхвалу Канстытуцыі 3 мая 1791 г. і стаў удзельнікам Згуртавання прыяцеляў Уставы аб кіраванні 3 мая.

15 мая 1792 года прапанаваў каралю і вялікаму князю заснаваць медаль Virtuti Militari[4]. Удзельнічаў у вайне з Расіяй, за што атрымаў гэты медаль. У 1794 годзе далучыўся да паўстання пад кіраўніцтвам Т. Касцюшкі. 16 мая быў узведзены ў ранг генерал-лейтэнанта, камандаваў войскамі ў складзе карпусоў А. Хлявінскага і К. Серакоўскага. 5 жніўня быў прызначаны камандзірам дывізі, удзельнічаў у Бітве пад Соламі. У верасні таго ж года дзейнічаў са сваім аддзелам на Палессі. Праз Гродна рушыў на Варшаву.

Загінуў пры абароне прадмесця Варшавы — Прагі[5].

Зноскі

  1. Paweł Grabowski // NUKAT — 2002.
  2. Paweł Grabowski (z Konopnicy Grabowski) // Internetowy Polski Słownik Biograficzny
  3. Pacowie : materyjały historyczno-genealogiczne / пад рэд. J. WolffСПб.: 1885. — С. 304. — 377 с.
  4. Wladysław Smolenski. Konfederacja Targowicka. — Kraków, 1903.
  5. ЭнцВКЛ 2005.

Літаратура правіць

Спасылкі правіць