Стэфан Грабоўскі (24 чэрвеня 1767, вёска Асташына Наваградскага павета — 4 чэрвеня 1847) — ваенны і дзяржаўны дзеяч, генерал. Адзін з кіраўнікоў паўстання Т. Касцюшкі[3].

Стэфан Грабоўскі
Stefan Graboŭski. Стэфан Грабоўскі (1801).jpg
Стэфан Грабоўскі. Невядомы мастак, XIX ст.
POL COA Oksza.svg
Окша[d]
 
Дзейнасць інжынер у грамадзянскім будаўніцтве
Нараджэнне 24 чэрвеня 1767(1767-06-24)
Смерць 4 чэрвеня 1847(1847-06-04)[1][2] (79 гадоў)
Дынастыя Род Грабоўскіх
Бацька Тамаш Марыян Грабоўскі
Маці Дарота з Отэнгаўзенаў
 
Ваенная служба
Прыналежнасць Chorągiew królewska króla Zygmunta III Wazy.svg Рэч Паспалітая
Royal Standard of the Tsar of Poland (1815–1830).svg Царства Польскае
Званне дывізійный генерал[d]
Бітвы
 
Узнагароды
ордэн Белага арла ордэн Святога Станіслава ордэн Святога Станіслава

БіяграфіяПравіць

Прадстаўнік шляхецкага роду Грабоўскіх герба «Окша», сын Тамаша Марыяна, генерал-маёра літоўскага войска, і Дароты з Отэнгаўзенаў. Стрыечны брат Паўла Яна Грабоўскага.

Пасля сканчэння Рыцарскай школы ў Варшаве харужы ў войску Вялікага Княства Літоўскага. У вайну Расіі з Рэччу Паспалітай (1792) падпалкоўнік, вызначыўся ў баях пад Мірам і Брэстам.

Па перамозе Таргавіцкай канфедэрацыі далучыўся да падрыхтоўкі паўстання ў Вільні, у часе вызвалення якой ад расійскай залогі (красавік 1794) падыход яго аддзела змусіў расійскія войскі пакінуць ваколіцы горада. Браў удзел у баях пад вёскамі Солы і Паляны ў складзе паўстанцкага войска пад камандай Я. Ясінскага. Удзельнічаў у абароне Вільні ў ліпені 1794[3]. У канцы жніўня 1794 уэначаліў рэйд 2-тысячнага аддзела паўстанцаў на Меншчыну[3] і Магілёўшчыну (Араны — Койданаў — Пухавічы — Бабруйск — Любань). У дарозе да яго далучалася дробная шляхта і сяляне[4]. Аднак пасля Любанскай бітвы (4 верасня 1794) вымушаны быў капітуляваць[3].

Улады Расійскай імперыі выслалі С. Грабоўскага ў Кастрамскую губерню(руск.) бел.[3]. Волю атрымаў дзякуючы амністыі паўстанцам ад Паўла I.

У расійскую-французскую вайну (1812) перайшоў на бок Напалеона[3]. Абіраўся берасцейскім маршалкам, дзе сабраў войска. У званні генерал-маёра ўзначальваў Ваенны камітэт Камісіі часовага ўраду Вялікага Княства Літоўскага. Па адступленні войскаў Напалеона змагаўся супраць антыфранцузскай кааліцыі разам з Ю. Панятоўскім. Пад Лейпцыгам трапіў у палон.

Дзякуючы падтрымцы Адама Чартарыйскага з захаваннем ваеннага звання ўвайшоў у склад найвышэйшай адміністрацыі Герцагства Варшаўскага. З 1825 міністр-сакратар Царства Польскага[3]. Бараніў інтарэсы свайго края. 3 1826 генерал дывізіі. Браў удзел у руска-турэцкай вайне (18261829)[3]. У 1832-39 член Дзяржаўнага савета Расіі[3].

3 1839 у адстаўцы[5].

У шлюбе з Н. Гладкоўскай нашчадкаў не пакінуў.

Зноскі

  1. Stefan Grabowski // CERL ThesaurusConsortium of European Research Libraries. Праверана 9 кастрычніка 2017.
  2. Stefan Grabowski // маёмасць
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 3,7 3,8 Грабовский Стефан // Биографический справочник. — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. — С. 168. — 737 с.
  4. ЭнцВКЛ, 2005, с. 550
  5. ЭнцВКЛ, 2005, с. 551

ЛітаратураПравіць

СпасылкіПравіць