Успышка хваробы COVID-19, выкліканай новым каранавірусам (2019-nCoV), пачалася ў сярэдзіне снежня 2019 года ў горадзе Ухань у цэнтральным Кітаі са з’яўлення і фіксацыі сярод мясцовых жыхароў, звязаных з рынкам жывёл і морапрадуктаў у г. Ухань, пнеўманіі невядомага паходжання. Пасля кітайскія навукоўцы вылучылі новы каранавірус — 2019-nCoV, які не меней за 70 % падобны генетычнай паслядоўнасцю на вірус SARS-CoVа, які выклікае цяжкі востры рэспіраторны сіндром (вядомы таксама як атыповая пнеўманія). Пасля яны склалі карту і выявілі генетычную паслядоўнасць геному новага віруса[2][3][4][5].

Карта распаўсюджвання віруса да 2 сакавіка[1]

7 лютага 2020 года каранавірусу 2019-nCoV прысвоена скарочаная назва — NCP (Novel Coronavirus Pneumonia)[6].

Праявы каранавіруса падобныя да іншых вострых вірусных захворванняў. Ён суправаджаецца павышанай тэмпэратурай, ліхаманкай і цяжкасцямі дыхання, у хворага могуць з’яўляцца кашаль, млявасць, пагаршэнне агульнага стану; можа выклікаць бранхіт і пнеўманію[7]. Тое, што ў здаровых дарослых інфекцыя праяўляецца слаба, навукоўцы лічаць адной з галоўных прычын яе хуткага пашырэння. У дзяцей COVID-19 у большасці выпадкаў наогул працякае практычна бессімптомна. Гэтыя катэгорыі людзей, самі не хварэючы відавочнай формай, могуць стаць пераносчыкамі[8][9].

11 сакавіка 2020 года СААЗ абвясціла, што ўспышка набыла характар ​​пандэміі[10].

Па дадзеных на 24 сакавіка пацверджана 395 753 выпадкаў заражэння ў 196 краінах і тэрыторыях, 17 235 смяротных зыходаў. Рэгіёны, найбольш падвергліся пандэміі па колькасці тых, хто захварэў, — мацерыковы Кітай, Еўропа (Італія, Іспанія, Германія, Францыя, Швейцарыя), ЗША, Іран, Рэспубліка Карэя. У верасні колькасць ахвяр каранавіруса ў свеце перавысіла мільён[11].

Прычыны ўзнікненняПравіць

Многія першыя хворыя былі звязаны з рынкам кітайскага горада Уханя, на якім прадаюцца морапрадукты, а таксама птушкі, змеі, кажаны і сельскагаспадарчыя жывёлы. Меркавалася, што каранавірус мутаваў у арганізме жывёлы, пасля чаго атрымаў магчымасць заразіць чалавека. Спачатку лічылася, што гэта былі морапрадукты (але гэтая версія была вельмі ненадзейнай, бо хвароба пачынаецца з пнеўманіі, значыць, можна думаць пра паветраныя шляхі перадачы). Пазней эксперты прыйшлі да высновы, што 2019-nCoV, напэўна, з’яўляецца гібрыдам каранавіруса, знойдзенага ў лятучых мышэй. На наступным этапе даследчыкі выявілі, што вірус, верагодна, перадаўся людзям ад змей[12].

Улады Кітая правялі расследаванне з мэтай высветліць паходжанне каранавіруса. Удалося ўсталяваць, што нулявы пацыент быў заражаны зусім не на рынку Уханя, як перш лічылася. У сапраўднасці рынак аказаўся толькі месцам, адкуль пачалося масавае распаўсюджванне COVID-19. Пацвердзіўся той факт, што першапачаткова носьбітамі віруса былі кажаны. Менавіта ад іх каранавірус, які муціраваў, перадаўся чалавеку[13].

ЭпідэміялогіяПравіць

 
Распасюджанне хваробы ў Кітаі.

Станам на 26 студзеня 2020 года, паводле афіцыйнай інфармацыі Кітая, зарэгістравана больш за 2033 выпадкаў заражэння вірусам. Сімптомы хваробы ва ўсіх хворых з’явіліся паміж 8 снежня 2019 года і 2 студзеня 2020 года. 7 заражаных былі класіфікаваны як цяжка хворыя. 11 студзеня 2020 г. адзін з пацыентаў, 61-гадовы мужчына, памёр, а 15 студзеня 2020 года другі хворы, 69-гадовы мужчына, памёр ад наступстваў віруснай інфекцыі. Агулам, на той момант, загінула 80 чалавек[14].

Першыя паведамленні пра ўспышкі хваробы з’явіліся 31 снежня 2019 года[15], а першыя клінічныя праявы ў тых, хто захварэў з’явіліся раней — 8 снежня 2019 года[16]. Рынак ва Уханi быў закрыты 1 студзеня 2020 года, а людзей з клінічнымі праявамі ізалявалі. Пасля быў праведзены маніторынг больш за 700 чалавек, у тым ліку больш за 400 медыцынскіх работнікаў, якія кантактавалі з падазронымі выпадкамі захворванняў[17]. Што тычыцца прымянення дыягнастычнага ПЛР-тэсту пацвердзілася наяўнасць каранавiруса 2019-nCoV у 41 чалавека ў раёне Ухань. Пазней паведамлялася пра сужэнцаў, адзін з якix на рынку не быў, але ўсё адно захварэў, тады як яшчэ трое іншых членаў гэтай жа сям’і працавалі на гэтым рынку[18][19]. 9 студзеня 2020 года ў горадзе ад новай хваробы памёр 61-гадовы чалавек[20]. 16 студзеня ўлады Кітая абвясцілі, што напярэдадні памёр яшчэ адзін 69-гадовы мужчына ва Уханi, у якога таксама пацвердзілася захворванне[21][22][23].

16 студзеня ўлады Кітая абвясцілі, што напярэдадні памёр яшчэ адзін 69-гадовы мужчына ва Ухані, у якога таксама пацвердзілася захворванне[21][22][23].

Першы выпадак за межамі Кітая стаў вядомы 13 студзеня 2020 года. Гэта была 61-гадовая жанчына, якая прыляцела з Уханя 8 студзеня 2020 года ў Бангкок (Тайланд). Колькасць выпадкаў за межамі Кітая павялічылася да трох выпадкаў на 18 студзеня 2020 гады (два ў Тайландзе, адзін у Японіі).

З таго факту, што за межамі Кітая былі зарэгістраваныя некалькі выпадкаў захворвання, эпідэміёлагі прыйшлі да высновы, што колькасць людзей, інфікаваных у горадзе, павінна быць значна (на 1-2 парадкі) большая за афіцыйна зарэгістраваны 41 выпадак. Паводле ацэнак экспертаў-вірусолагаў, колькасць людзей, інфікаваных ва Ухані, складае ад 1700 чалавек на 17 студзеня 2020 года.

Той факт, што некалькі супрацоўнікаў бальніцы, якія займаліся лячэннем хворых, таксама захварэлі, ясна паказаў, што вірус можа перадавацца ад чалавека да чалавека.

У аэрапортах Сінгапура і Ганконга былі прынятыя меры бяспекі, пасажыраў, якія прыбываюць з Уханя, спецыяльна даглядалі на прадмет падвышанай тэмпературы і апытвалі пра сімптомы пнеўманіі. Розныя аэрапорты ў Тайландзе, Паўднёвай Карэі, Малайзіі і на Філіпінах прынялі аналагічныя меры.

З 18 студзеня 2020 года адпаведныя меры кантролю таксама дзейнічалі ў трох асноўных аэрапортах ЗША — міжнародным аэрапорце Сан-Францыска (SFO), міжнародным аэрапорце Лос-Анджэлеса (LAX) і міжнародным аэрапорце імя Джона Кэнэдзі ў Нью-Ёрку (JFK).

20 студзеня 2020 года кітайскія ўлады раптам паведамілі пра рэзкае павелічэнні ліку новых выпадкаў захворвання выкліканага каранавірусам 2019-nCoV адразу на 140 новых пацыентаў, некаторыя з якіх выяўлены за межамі Уханя ў Шэньчжэні і ў Пекіне. Таксама паведамлялася пра яшчэ адну смерць, выкліканую вірусам, і пра першы выпадак захворвання ў Паўднёвай Карэі.

Кітайскія ўлады афіцыйна пацвердзілі, што былі выпадкі перадачы інфекцыі ад чалавека да чалавека.

21 студзеня 2020 года ў амерыканца, які вярнуўся з Уханя ў ЗША 15 студзеня 2020 года ў Сіэтл, была дыягнаставана першая інфекцыя 2019-nCoV за межамі Азіі.

Былі выказаны сур’ёзныя апасенні, што надыходзячы кітайскі Новы год можа значна спрыяць распаўсюджванню віруса. Сотні мільёнаў кітайцаў традыцыйна наведваюць гэтае свята ў Кітаі і за яго межамі, каб адпачыць, адсвяткаваць і сустрэцца са сваякамі.

17 студзеня група мікрабіёлагаў з Імперскага каледжа Вялікабрытаніі апублікавала ацэнку дынамікі распаўсюджвання захворвання, паводле якой да 12 студзеня 2020 гады адбылося 1723 выпадкі заражэння (даверчы інтэрвал 95 %, 427—4471). Гэтыя разлікі засноўваліся на ўдакладненай статыстыцы і мадэлі першапачатковага распаўсюджвання аналагічнага каранавіруса ў Тайландзе і ў Японіі. Яны таксама прыйшлі да высновы, што «нельга выключаць магчымасць хуткай самастойнай перадачы віруса ад чалавека чалавеку»[24]. Па меры з’яўлення новых выпадкаў заражэння, пазней былі ўнесены карэктывы: «у адпаведнасці з новымі дадзенымі пра дынаміку росту колькасці людзей, якія маюць сімптомы заражэння 2019-nCoV, мяркуецца наяўнасць больш за 4000 выпадкаў у горадзе Ухань»[25][26]. Група вірусолагаў з універсітэтаў Ганконга прыйшла да гэтай жа высновы, што і папярэднія даследчыкі, з дадатковымі ўдакладненнямі адносна хуткасці распаўсюджвання захворвання на транспарце Кітая.

30 студзеня на пасяджэнні камітэта па надзвычайных сітуацыях СААЗ ўспышка новага каранавiруса была прызнана надзвычайнай сітуацыяй у галіне грамадскай аховы здароўя міжнароднага значэння. Станам на 17 сакавіка пацверджана 197 425 выпадкаў заражэння ў 164 краінах і тэрыторыях, 7953 смяротных выпадкаў[27].

Як адзначыў генеральны дырэктар СААЗ Тэдрас Аданом Гебрэесус за два тыдні ў канцы лютага — пачатку сакавіка колькасць выпадкаў новай інфекцыі па-за межамі Кітая вырасла ў 13 разоў, а колькасць закранутых краін павялічылася ўтрая. У пачатку сакавіка вядома было ўжо пра больш за 118 тысяч выпадкаў хваробы ў 114 краінах, а 4291 чалавек памёр[28].

14 лютага агенцтва РІА Навіны са спасылкай на агенцтва Сіньхуа паведаміла, што ўжытая кітайскімі лекарамі методыка пералівання плазмы перахварэлых каранавірусам COVID-19 даказала сваю эфектыўнасць для лячэння заражаных пацыентаў[29].

11 сакавіка Сусветная арганізацыя аховы здароўя абвясціла ўспышку новага тыпу каранавіруса COVID-19 пандэміяй[30].

23 сакавіка кіраўнік Сусветнай арганізацыі аховы здароўя Тэдрас Гебрэесус заявіў, што пандэмія хваробы COVID-19, выкліканай новым каранавірусам, паскараецца. На гэты дзень было зарэгістравана ўжо больш за 300 тысяч выпадкаў захворвання на COVID-19 амаль ва ўсіх краінах. Т. Гебрэесус адзначыў, што хваробе спатрэбілася 67 дзён, каб былі зарэгістраваныя першыя 100 тысяч выпадкаў, 11 дзён для наступных 100 тысяч і толькі чатыры дні для апошніх 100 тысяч[31][32].

За 24 сакавіка ў свеце ад новага віруса памёр 2381 чалавек. Гэта быў першы дзень за перыяд пандэміі, калі дзённая лічба ахвяр перавысіла дзве тысячы. Рубеж 1000 быў пяройдзены 5 дзён таму. Рубеж 500 — 10 дзён таму. 19 сакавіка было зарэгістравана 1080 смерцяў, выкліканых наступствамі Covid-19. 14 сакавіка іх было 404[33].

Па стане на раніцу 10 ліпеня колькасць выпадкаў каранавіруса ў свеце, паводле Сусветнай метрыкі, складае 12 389 559 чалавек. Напярэдадні захварэлі 222 825 чалавек, гэта найбольш за ўвесь час назіранняў. За суткі памерлі 5 404 чалавекі (усяго 556 601)[34].

РаспаўсюджваннеПравіць

Краiна Заражаныя Смерцi Вылечана Крынiцы
  ЗША 265001 6766 11983
  Італія 119827 14681 19758 [35]
  Іспанія 117710 11009 30513 [36]
  Германія 89126 1198 13597 [37][38]
  Кітай 81620 3322 76571 [39][40]
  Францыя 58417 5377 10935 [41]
  Іран 53183 3294 17935 [42]
  Вялікабрытанія 38168 3605 191 [43]
  Турцыя 20921 425 484 [44]
  Швейцарыя 19702 604 5657
  Бельгія 16770 1143 2872 [45]
  Нідэрланды 16627 1651 - [46]
  Канада 12360 178 2177 [47][48]
  Аўстрыя 11464 168 2022 [49]
  Паўднёвая Карэя 10062 174 6021 [50]
  Партугалія 9886 246 68 [51]
  Бразілія 8066 327 127 [52]
  Ізраіль 7428 39 403
  Швецыя 6122 351 106 [53][54]
  Аўстралія 5358 28 636 [55]
  Нарвегія 5296 54 - [56]
  Расія 4731 43 333 [57]
  Ірландыя 4273 120 10 [58]
  Чэхія 4091 53 72 [59]
  Данія 4077 161 1283 [60]
  Чылі 3737 22 427 [61]
  Эквадор 3368 145 65 [62]
  Малайзія 3333 53 827 [63][64]
  Польшча 3266 65 56
  Румынія 3183 133 283 [65]
  Філіпіны 3018 136 52 [66][67]
  Японія 2617 63 472 [68]
  Люксембург 2612 31 80 [69][70]
  Індыя 2547 62 163 [71]
  Пакістан 2458 35 126 [72]
  Саудаўская Аравія 2039 25 351 [73]
  Інданезія 1986 181 134 [74]
  Тайланд 1978 19 581 [75][76]
  Грэцыя 1613 59 53 [77]
  Фінляндыя 1608 19 10 [78]
  Мексіка 1510 50 634 [79]
  Паўднёва-Афрыканская Рэспубліка 1505 9 31 [80]
  Дамініканская Рэспубліка 1488 68 16 [81]
  Панама 1475 37 10 [82]
  Перу 1414 55 537 [83]
  Ісландыя 1364 4 336 [84]
  Аргенціна 1265 36 248 [85]
  Алжыр 1171 105 62
  Сербія 1171 31 54 [86]
  Калумбія 1161 19 55 [87]
  Сінгапур 1114 5 266 [88][89]
  Харватыя 1079 8 92 [90]
  Катар 1075 3 93 [91]
  ААЭ 1024 8 96 [92][93]
  Украіна 942 23 19 [94]
  Славенія 802 15 10 [95]
  Эстонія 1018 12 26 [96]
  Ганконг[Комм. 1] 714 4 128 [97]
Diamond Princess[Комм. 2] 672 10 603 [98]
  Егіпет 576 36 121
  Ірак 547 42 143
  Бахрэйн 499 4 272 [99]
  Арменія 489 3 30 [100]
  Балгарыя 485 14 30 [101]
  Новая Зеландыя 476 1 56 [102]
  Марока 450 26 13 [103]
  Ліван 438 10 32 [104][105]
  Літва 771 10 1 [106]
  Венгрыя 623 26 43 [107]
  Казахстан 525 5 36 [108]
  Латвія 509 1 3 [109]
  Беларусь 440 5 41 [110]
  Малдова 353 4 22 [111]
  Андора 334 6 6 [112]
  Боснія і Герцагавіна 323 6 8 [113]
  Славакія 314 0 7 [114]
  Уругвай 304 1 0
  Кітайская Рэспубліка[Комм. 3] 298 2 39 [115]
  Коста-Рыка 295 2 3
  Туніс 278 8 1 [116][117]
  Іарданія 246 1 18 [118]
  Паўночная Македонія 241 4 3 [119][120]
  Узбекістан 263 2 25 [121]
  Кувейт 235 0 64
  Сан-Марына 223 21 6
  Буркіна-Фасо 207 11 21 [122]
  Албанія 197 10 33 [123]
  Азербайджан 182 4 15 [124]
  Фарэрскія астравы 181 0 93 [125]
  В’етнам 174 0 21 [126]
  Кіпр 162 5 15
  Аман 152 0 23 [127]
  Мальта 149 0 2
  Гана 141 5 2
  Сенегал 130 0 18
  Бруней 120 1 25 [128]
  Куба 119 3 4
  Шры-Ланка 113 1 9 [129]
  Венесуэла 113 2 39
  Афганістан 110 4 2
  Кыргызстан 144 1 3
  Камбоджа 102 0 13 [130]
  Маўрыкій 102 2 0
  Кот-д’Івуар 101 0 3
  Палесціна 97 1 18 [131]
  Нігерыя 97 1 3 [132]
  Гандурас 95 1 0 [133][134]
  Камерун 91 2 2
  Грузія 90 0 16 [135]
  Рэспубліка Косава 88 1 1
  Чарнагорыя 82 1 0
  Балівія 74 [136]
  Трынідад і Табага 74 2 1
  ДР Конга 65 6 2
  Джэрсі 61 1 0
  Турэцкая Рэспубліка Паўночнага Кіпра 61 1 29
  Руанда 60 0 0
  Ліхтэнштэйн 56 0 0
  Парагвай 56 3 5 [137]
  Бангладэш 48 5 11 [138]
  Манака 42 0 1 [139]
  Гернсі 39 0 0 [140]
  Кенія 38 1 1
  Макаа[Комм. 1] 37 0 10 [141]
  Гватэмала 34 1 10 [142]
  Востраў Мэн 32 0 0 [143]
  Ямайка 30 1 2
  Уганда 30 0 0
  Замбія 28 0 0
  Барбадас 26 0 0
  Мадагаскар 26 0 0
  Тога 25 1
  Сальвадор 19 0 0
  Малі 18 0 0
  Мальдывы 16 0 11
  Эфіопія 16 0 0
  Танзанія 14 0 0
  Джыбуці 12 0 0
  Экватарыяльная Гвінея 12 0 0
  Манголія 12 0 0
  Дамініка 11 0 0
  Грэнландыя 10 0 3 [125]
  Багамы 10 0 0
  Нігер 10 1 0
  Эсваціні 9 0 0
  Гвінея 8
  Гаяна 8 1 0
  Гаіці 8 0 0
  Лаос 8 0 0
  Мазамбік 8 0 0
  М’янма 8 0 0
  Намібія 8 0 2
  Сейшэльскія Астравы 8 0 0
  Сурынам 8 0 0 [144]


  Бермуды 17
  Новая Каледонія 15
  Сен-Мартэн 11
  Кюрасаа 8 1
  Кайманавы астравы 8 1
  Антыгуа і Барбуда 7
  Габон 7 1
  Грэнада 7
  Зімбабвэ 7 1
  Бенін 6
  Ватыкан 6
  Эрытрэя 6
  Ангола 5
  Каба-Вердэ 5 1
  Маўрытанія 5
  Мантсерат 5
  Непал 5 1
  Сен-Бартэльмі 5
  Сірыя 5
  Судан 5 1
  Фіджы 5
  Рэспубліка Конга 4
  Цёркс і Кайкас 4
  Бутан 3
  Гамбія 3 1
  Ліберыя 3
  Лівія 3
  Сент-Люсія 3
  Самалі 3
  Сінт-Мартэн 3
  ЦАР 3
  Чад 3
  Беліз 2
  Брытанскія Віргінскія астравы 2
  Гвінея-Бісау 2
  Сент-Кітс і Невіс 2
  Ангілья 1
  Папуа — Новая Гвінея 1
  Усходні Тымор 1
  Сент-Вінсент і Грэнадзіны 1 1
  Рэюньён 183 1
  Марцініка 81 1
  Маёта 63
  Гібралтар 56 14
  Гуам 51 1
  Аруба 46
  Французская Палінезія 30
  Гвіяна 28
  Амерыканскія Віргінскія астравы 19
  Гвадэлупа 102 2
  Пуэрта-Рыка 100 2
  Нікарагуа 2 1
Усяго 660445 30642 141479

КаранцінПравіць

 
Вымярэнне тэмпературы наведвальнікаў чыгуначнай станцыі Уханя.

КітайПравіць

Транспартныя сувязі ў правінцыі Хубэй прыпынілі дзесяць гарадоў[145]: першым аб увядзенні абмежаванняў на выезд і ўезд у горад заявіў горад Ухань, пазней да яго дадаліся яшчэ дзевяць гарадоў — Хуаншы, Эньшы, Чыбі, Сяньтао, Хуанган, Чжыцзян, Эчжоу, Цяньцзян і Сяньнін.

У горадзе Ухань (паняцце горад у Кітаі ўжываецца не колькі да самога гораду, колькі да адміністрацыйнай адзінкі, куды звычайна акрамя самога горада ўваходзяць і іншыя размешчаныя зблізку яго населеныя пункты, у тым ліку сельскія; насельніцтва самага Ухань каля 9 млн чалавек; і 12 млн чал. з прыгарадамі) эфектыўны каранцін пры ўездзе і выездзе з горада быў паўнавартасна ўведзены з 23 студзеня з 10:00 раніцы. Авіясувязь, чыгуначны транспарт, грамадскія аўтобусы, сістэма метро і міжгароднія аўтобусы цалкам прыпыненыя да далейшага паведамлення[146]. Жыхары Уханя атрымалі ўказанне не пакідаць горад. Бібліятэкі, музеі і тэатры адмянілі мерапрыемствы і спектаклі.

Ва Ухані створаны каардынацыйны цэнтр па стрымліванні эпідэміі. Эпідэміёлагі з групамі, якія складаюцца з медыцынскіх спецыялістаў, заявілі, што ўспышка ва Ухані, па меншай меры, у 10 разоў больш па памерах, чым успышка атыповай пнеўманіі, паклікаўшы людзей трымацца далей ад Уханя, як толькі магчыма[147][148][149][150].

Пасля ўвядзення каранціну ўзніклі праблемы з лагістыкай, якія выклікалі перабоі ў пастаўках харчовых прадуктаў, лекаў і тавараў першай неабходнасці. Фіксуецца значны (у 6—10 разоў) рост коштаў на прадукты харчавання[151] і медыкаменты, недахоп прадуктаў, які выклікае цісканіну і чэргі ў гандлёвых кропках. Ёсць праблемы з перамяшчэннем па горадзе на грамадскім транспарце, праблемы з дастаўкай і цяжкасці для медыцынскага персаналу, дабіраліся да бальніц і лабараторый[152].

У іншых гарадскіх акругах, акрамя Уханья, таксама было абвешчана пра закрыццё ўезду і выезду ў Хуанган (насельніцтва 6 млн чал.), Эчжоу (насельніцтва за 1 млн чал.) І аб увядзенні каранцінных мерапрыемстваў на ўсёй тэрыторыі названых населеных пунктаў.

23 студзеня а 23:00 (UTC + 8) урад Кітая абвясціў аб закрыцці Чыбі (насельніцтва за 0,5 млн чал.), якое ўступіла ў сілу ў 00:00 24 студзеня[153][154][155].

Астатні светПравіць

В’етнам стаў другой краінай у свеце, у якой быў уведзены Каранцін. Гэта было зроблена 13 лютага 2020 гады пасля 6 выпадкаў заражэння вірусам у камуне Шанлой, размешчанай у правінцыі Віньфук, у 40 кіламетрах ад Ханоя[156].

1 лютага 2020 года Прэзідэнт Расіі Уладзімір Пуцін распарадзіўся прыцягнуць да эвакуацыі расійскіх грамадзян з Кітая самалёты ПКС Расіі. Рэйсы былі здзейснены 3 і 4 лютага пяццю самалётамі[157][158]. Вывезеныя грамадзяне Расіі, Беларусі, Арменіі, Украіны і Казахстана былі змешчаныя ў карантын тэрмінам на два тыдні на тэрыторыі санаторыя «Горадабудаўнікі» у пасёлку Вінзілі[159] Цюменскай вобласці[160][161].

На каранцін у водах Японіі зачынены круізных лайнер Diamond Princess, на якім былі выяўленыя выпадкі захворвання. Экіпажу і пасажырам было забаронена пакідаць судна. Аднак каранцін прывёў да росту колькасці заражаных на борце[162][163]. Па дадзеных на 22 лютага, заражаныя 634 чалавекі, з якіх 27 знаходзяцца ў цяжкім стане. Таксама памерла двое пажылых пасажыраў. Разам з тым, 11 чалавек паправіліся[164][165]. 19 лютага каранцін быў адменены, аднак як мінімум у адзінаццаці пасажыраў (усе грамадзяне ЗША) было выяўлена заражэнне[166].

 
Праверка тэмпературы цела пасажыраў на борце самалёта ў аэрапорце «Барыспаль», Кіеў.

Кабмін Украіны ўвёў каранцін на ўсёй тэрыторыі краіны. Каранцін будзе дзейнічаць 3 тыдні — з 12 сакавіка да 3 красавіка. У прыватнасці каранцін прадугледжвае закрыццё навучальных устаноў, забарона масавых сходаў больш за 200 чалавек і закрыццё авіязносін з некаторымі краінамі. Паведамляецца, што таксама будзе зачынена большая частка КПП: з 219 застанецца 49. Урад выдзеліў 100 млн грн на закупку тавараў індывідуальнай абароны ў прыватных унутраных кампаніях[167][168].

23 лютага прэзідэнт Рэспублікі Карэя Мун Чжэ Ін заявіў аб павышэнні ўзроўню эпідэміялагічнай пагрозы ў краіне з трэцяга «аранжавага» да найвышэйшага — чацвёртага «чырвонага» ўзроўню. Па дадзеных на 2 сакавіка, лік заражаных каранавірусам ў Рэспубліцы Карэя склала 4335 чалавек, памерлі 26 пацыентаў, ачунялі 30 чалавек, яшчэ больш за 6000 чалавек чакаюць вынікі аналізаў. 309 выпадкаў з агульнага ліку заражаных звязаныя з рэлігійнай сектай Сінчхончжы, у якой ёсць аддзялення ў кітайскай правінцыі Хубэй. На каранцін змешчана больш за 9000 членаў секты[169].

25 лютага 2020 года Міжнародная федэрацыя настольнага тэніса паведаміла, што ў сувязі з успышкай эпідэміі COVID-19 у Карэі правядзенне каманднага чэмпіянату свету па настольным тэнісе ў Пусане перанесена з сакавіка 2020 года на канец чэрвеня 2020 года[170][171].

22 сакавіка Лівійская нацыянальная армія на чале з фельдмаршалам Халіфа Хафтарам абвясціла аб прыпыненні баявых дзеянняў на паўночным захадзе краіны, каб дазволіць краіне засяродзіцца на барацьбе з пандэміяй COVID-19. Разам з ёй, яе апанент Урад нацыянальнага адзінства аб’явіў каменданцкую гадзіну ў начны час, уведзена забарона на вяселлі і пахаванні, зачыненыя рэстараны, кафэ і іншыя забаўляльныя ўстановы[172].

НаступствыПравіць

РэакцыяПравіць

22 студзеня 2020 года г. Ухань быў змешчаны ў карантын, увесь грамадскі транспарт спынены, горад зачынены на ўезд і выезд. Горада Хуанган, Эчжоу, Чыбі і Чжыцзян, прылеглыя да Уханя, таксама былi змешчаны пад аналагічны каранцін з 24 студзеня 2020 года[173][174].

У сувязі з успышкай віруса было праведзена экстранае пасяджэнне надзвычайнага камітэта Сусветнай арганізацыі аховы здароўя. 23 студзеня 2020 года генеральны дырэктар СААЗ Тэдрас Аданам Гебрэісус заявіў, што камітэт па надзвычайных сітуацыях СААЗ падзяліўся ў меркаваннях аб тым, ці ўяўляе сабой успышка новага каранавiруса асаблівую небяспеку, у сувязі з чым пакуль надзвычайнае становішча ў галіне грамадскага аховы здароўя міжнароднага значэння не аб’яўляецца.

З-за распаўсюджвання віруса мясцовыя ўлады з 23 лютага зачынілі для наведвання базіліку Сан-Марка ў Венецыі і кафедральны сабор Нараджэння Панны Марыі ў Мілане. Такое рашэнне было прынята з мэтай абмежаваць навала людзей у грамадскіх месцах. Каранавірус у Італіі выяўлены ў 152 чалавек, памерлі ад яго наступстваў адзінаццаць. У краіне ізаляваны больш за дзесяць камун, у якіх выяўленыя інфікаваныя. На транспарце ўводзяцца санітарныя кардоны, адмяняюцца грамадскія мерапрыемствы і заняткі ў навучальных установах. Прыпынена правядзенне Венецыянскага карнавала[175]. З-за масавай раскупкі насельніцтвам прадметаў першай неабходнасці, паліцы ў некаторых прадуктовы крамах апусцелі[176].

Эканамiчныя наступствыПравіць

 
Паліцы ў аўстралійскім супермаркеце пасля масавай раскупкі насельніцтвам, выкліканай панікай ад пандэміі.

Выказваліся апасенні, што новы вірус можа нанесці ўрон кітайскай эканоміцы як першай найбуйнейшай у свеце аналагічна курынаму грыпу ў 2003 годзе. Вірусная эпідэмія 2003 года нанесла ўрон значна больш значным у эканамічным плане рэгіёнах Кітая — правінцыі Гуандун і ваколіцам Пекіна, на якія прыходзілася 15 % ВУП Кітая, у той час як вірус 2019—2020 гг. на 23 студзеня прысутнічаў толькі ў правінцыі Хубэй (1 % ВУП[177]).

На аўторак 21 студзеня аб’ёмы таргоў на фондавых біржах у Ганконгу, Шанхаі і Шэньчжэне знізіліся на 2—3,5 %[177]. Да 27 студзеня, на фоне росту колькасці хворых, падзенне закранула FTSE 100 і еўрапейскія біржы (кітайскія біржы былі зачыненыя на новы год).

На Лонданскай фондавай біржы мацней за ўсё ўпалі акцыі горназдабыўных кампаній з-за боязі зніжэння патрэбаў Кітая ў металах і карысных выкапняў. Зніжэння падвергліся акцыі гасцінічных холдынгаў, авіякампаній і рытэйлераў класа люкс (35 % продажаў гэтых тавараў прыпадае на Кітай, а 25 студзеня вызначаўся Кітайскі Новы год[177]), кошт нафты на міжнародных рынках знізіўся на 3 %. У той жа час падскочылі цэны на больш бяспечныя актывы накшталт золата і дзяржаўных аблігацый[178].

27 студзеня 2020 года сваю мяжу з Кітаем для пешаходаў і аўтамабілістаў закрыла Манголія, таксама згорнутыя адукацыйная дзейнасць і масавыя мерапрыемствы. Пры гэтым Улан-Батарская чыгунка, у апошні раз абнавіўшы расклад руху міжнародных цягнікоў у пачатку студзеня 2020 года, аб спыненні рэйсаў у i з Кітая не абвяшчала.

28 студзеня Расійскі саюз туріндустрыі афіцыйна закрыў уезд арганізаваных турыстычных груп з Кітая[179].

30 студзеня BMW падоўжыла навагоднія вакацыі свайго найбуйнейшага філіяла ва ўсім свеце — трох заводаў у мегаполісе Шэньян з 10 тыс. супрацоўнікаў да 10 лютага. Volkswagen прыпыніў да 10 лютага сумесную вытворчасць з Shanghai Automotive Group і First Automotive Works. Volvo падоўжыў вакацыі да 9 лютага для ўсіх сваіх кітайскіх заводаў[180]. 1 лютага Apple паведаміла аб часовым закрыцці ўласных офісаў, крам і сэрвісных цэнтраў у Кітаі да 9 лютага[181].

ЗноскіПравіць

  1. Карта распаўсюджвання віруса
  2. The continuing epidemic threat of novel coronaviruses to global health — the latest novel coronavirus outbreak in Wuhan, China, Hui, David S.; Azhar, Esam EI; Madani, Tariq A.; Ntoumi, Francine; Kock, Richard; Dar, Osman; Ippolito, Giuseppe; Mchugh, Timothy D.; Memish, Ziad A.
  3. Undiagnosed pneumonia - China (HU) (01): wildlife sales, market closed, RFI Archive Number: 20200102.6866757. International Society for Infectious Diseases. Праверана 13 студзеня 2020.
  4. Pinghui, Zhuang Wuhan pneumonia: how search for source unfolded (англ.)  (15 студзеня 2020). Архівавана з першакрыніцы 15 студзеня 2020. Праверана 16 студзеня 2020.
  5. Wuhan seafood market pneumonia virus isolate Wuhan-Hu-1, complete genome. National Center for Biotechnology Information. Праверана 20 студзеня 2020.
  6. Уведомление Национальной комиссии здравоохранения КНР о предварительном присвоении названия новой коронавирусной пневмонии (9 лютага 2020).
  7. svaboda.org
  8. ria.ru
  9. nashaniva.by
  10. ВОЗ объявила пандемию коронавируса в мире (руск.) . RT на русском. Праверана 11 сакавіка 2020.
  11. nashaniva.by
  12. Китайский коронавирус оказался гибридным и передался людям от змей // Вести.ру, 23.01.2020
  13. tvr.by
  14. По материалам немецкоязычной Википедии
  15. Pneumonia of unknown cause – China. Disease outbreak news. World Health Organization (5 студзеня 2020). Архівавана з першакрыніцы 7 студзеня 2020. Праверана 6 студзеня 2020.
  16. Schnirring, Lisa Report: Thailand's coronavirus patient didn't visit outbreak market (англ.)  (14 студзеня 2020). Архівавана з першакрыніцы 14 студзеня 2020. Праверана 15 студзеня 2020.
  17. Schnirring, Lisa China releases genetic data on new coronavirus, now deadly (англ.)  (11 студзеня 2020). Архівавана з першакрыніцы 11 студзеня 2020. Праверана 12 студзеня 2020.
  18. Schnirring, Lisa Second family cluster found in Wuhan novel coronavirus outbreak (англ.)  (15 студзеня 2020). Праверана 16 студзеня 2020.
  19. Wee, Sui-Lee. China Identifies New Virus Causing Pneumonialike Illness (en-US), The New York Times (2020-01-08). Праверана 14 студзеня 2020.
  20. Qin, Amy. China Reports First Death From New Virus (en-US), The New York Times (2020-01-10). Праверана 11 студзеня 2020.
  21. 21,0 21,1 Schirring, Lisa Japan has 1st novel coronavirus case; China reports another death (англ.)  (16 студзеня 2020). Архівавана з першакрыніцы 20 студзеня 2020. Праверана 16 студзеня 2020.
  22. 22,0 22,1 Kyodo News China announces 2nd death from new coronavirus. Праверана 16 студзеня 2020.
  23. 23,0 23,1 武汉市卫生健康委员会 (16 студзеня 2020). Архівавана з першакрыніцы 20 студзеня 2020. Праверана 16 студзеня 2020.
  24. Gallagher, James. New Chinese virus 'will have infected hundreds' (2020-01-18). Праверана 23 студзеня 2020.
  25. Lisa Schnirring | News Editor | CIDRAP News | Jan 22, 2020 WHO decision on nCoV emergency delayed as cases spike (англ.) . CIDRAP. Праверана 23 студзеня 2020.
  26. "Estimating the potential total number of novel Coronavirus cases in Wuhan City, China (Report 2)
  27. COVID-19 CORONAVIRUS OUTBREAK (17 сакавіка 2020).
  28. svaboda.org
  29. Врачи в Китае нашли эффективный способ лечения коронавируса.
  30. zviazda.by
  31. who.int
  32. svaboda.org
  33. nashaniva.by
  34. nashaniva.by
  35. Ministero della Salute Covid-19 - Situazione in Italia (італ.) . Праверана 17 сакавіка 2020.
  36. El mapa del coronavirus en España: 4.858 muertos y más de 64.000 casos (ісп.) .
  37. COVID-19: Fallzahlen in Deutschland und weltweit
  38. Coronavirus: Echtzeit-Karte zeigt Zahl der Infektionen in Deutschland, Europa und weltweit
  39. 3g.dxy.cn.
  40. news.qq.com.
  41. Santé Publique France Infection au nouveau Coronavirus (SARS-CoV-2), COVID-19, France et Monde (фр.) . Праверана 29 сакавіка 2020.
  42. Official: 11,679 Iranians survived coronavirus , Islamic Republic News Agency (28 March 2020).
  43. Number of coronavirus (COVID-19) cases and risk in the UK (англ.) . Праверана 28 сакавіка 2020.
  44. COVID-19 - Yeni Koronavirüs Hastalığı (тур.) . Праверана 28 сакавіка 2020.
  45. Coronavirus COVID-19 (англ.) . Праверана 17 сакавіка 2020.
  46. Current information about the novel coronavirus (COVID-19)
  47. 2nd case of coronavirus now confirmed in Toronto. Праверана 28 лютага 2020.
  48. B.C., Ontario on ‘high alert,’ as first Vancouver-area case of coronavirus confirmed. Праверана 28 лютага 2020.
  49. Neuartiges Coronavirus (2019-nCov) (ням.) . Праверана 18 сакавіка 2020.
  50. List - Press Release - News Room (англ.) . Праверана 11 сакавіка 2020.
  51. Todos os Direitos reservados ao Ministério da Saúde Ponto de Situação Atual em Portugal (парт.) . Праверана 28 сакавіка 2020.
  52. Brasil confirma primeiro caso do novo coronavírus (парт.) . Праверана 28 лютага 2020.
  53. The spread of the new coronavirus — Currently in Sweden (English). SVT Datajournalistik. Sveriges Television (Swedish Television).
  54. Han Lin Yap Coronavirus i Sverige.
  55. Coronavirus statistics (англ.)  (17 сакавіка 2020). Праверана 17 сакавіка 2020.
  56. Live: Corona-viruset sprer seg i Norge og verden.
  57. Коронавирус COVID–19. Оперативные данные (руск.) . Праверана 18 сакавіка 2020.
  58. Department of Health Latest updates on COVID-19 (Coronavirus) (англ.) . Праверана 11 сакавіка 2020.
  59. Ministerstvo zdravotnictví České republiky COVID-19: Aktuální počty onemocnění koronavirem v ČR (чэшск.) . Праверана 18 сакавіка 2020.
  60. COVID-19 update: statistics and charts (англ.) . Sundhedsstyrelsen (Danish Health Authority). Праверана 4 красавіка 2020.
  61. Ministerio de Salud Casos confirmados en Chile COVID-19 (ісп.) . Праверана 11 сакавіка 2020.
  62. Coronavirus Ecuador (ісп.) . Gobierno de la República de Ecuador.
  63. Covid-19 (Maklumat Terkini). Ministry of Health (Malaysia).
  64. Covid-19: 159 new cases reported, death toll at 27 , The Star (28 March 2020).
  65. Informare COVID – 19 – Grupul de Comunicare Strategică, 16 martie, ora 18.00 (рум.) . Праверана 17 сакавіка 2020.
  66. Department of Health UPDATES ON NOVEL CORONAVIRUS DISEASE (COVID-19) (англ.)  (27 сакавіка 2020). Праверана 27 сакавіка 2020.
  67. Зафиксирована первая смерть от коронавируса за пределами Китая (руск.) . Lenta.ru. Праверана 2 лютага 2020.
  68. 新型コロナウイルスに関連した患者等の発生について(3月27日公表分) (яп.) . Ministry of Health, Labour and Welfare (Japan) (27 сакавіка 2020).
  69. Coronavirus: COVID-19. Government of Luxembourg.
  70. Памылка ў зносках: Няправільны тэг <ref>; для зносак JHU няма тэксту
  71. Update on Novel Coronavirus: one positive case reported in Kerala. Праверана 28 лютага 2020.
  72. COVID-19 Health Advisory Platform by Ministry of National Health Services Regulations and Coordination. Праверана 26 сакавіка 2020.
  73. Coronavirus: Saudi Arabia confirms 99 new cases, death toll reaches 4 , Al Arabiya (28 March 2020).
  74. Info Infeksi Emerging Kementerian Kesehatan RI (індан.) . Праверана 28 сакавіка 2020.
  75. โรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 (COVID-19) (тайск.) . Department of Disease Control (Thailand).
  76. Thailand reports 109 new coronavirus cases and one death , Straits Times (28 March 2020).
  77. Γραφείο Τύπου (грэч.) . Праверана 11 сакавіка 2020.
  78. FINNISH INSTITUTE FOR HEALTH AND WELFARE Coronavirus COVID-19 – Latest Updates (англ.) . Праверана 11 сакавіка 2020.
  79. Se registran 132 casos nuevos de Covid-19 en México; suman 717 (ісп.)  . Праверана 28 сакавіка 2020.
  80. National Institute for Communicable Diseases COVID-19 UPDATE (англ.)  (16 сакавіка 2020). Праверана 17 сакавіка 2020.
  81. Aumentan a 28 los fallecidos por coronavirus en República Dominicana (ісп.) , El Nacional (28 March 2020).
  82. Casos de Coronavirus COVID-19 en Panamá (ісп.) . Ministerio de Salud de la República de Panamá.
  83. Gobierno del Perú Coronavirus en el Perú (ісп.) . Праверана 28 сакавіка 2020.
  84. COVID-19 á Íslandi - Tölfræði (18 сакавіка 2020). Праверана 18 сакавіка 2020.
  85. Nuevo coronavirus COVID-19 - Informe diario (ісп.) . Праверана 28 сакавіка 2020.
  86. COVID-19. Ministry of Health (Serbia).
  87. Instituto Nacional de Salud Coronavirus (COVID - 2019) en Colombia (ісп.) . Праверана 17 сакавіка 2020.
  88. Updates on Covid-19 local situation. Ministry of Health (Singapore).
  89. 70 new coronavirus patients in Singapore, of which 41 are imported cases , The Straits Times (28 March 2020).
  90. Priopćenje za medije Stožera civilne zaštite Republike Hrvatske od 17. ožujka 2020. u 19 sati (харв.)  (17 сакавіка 2020). Праверана 18 сакавіка 2020.
  91. Covid-19. Ministry of Public Health (Qatar).
  92. China coronavirus: UAE confirms four members of Chinese family first cases in Middle East. Праверана 28 лютага 2020.
  93. Watch: How the first coronavirus case in UAE was cured. Праверана 28 лютага 2020.
  94. Оператівна інформація про пошірення коронавірусної інфекції COVID-19 (укр.) . moz.gov.ua (16 сакавіка 2020). Праверана 16 сакавіка 2020.
  95. Koronavirus COVID-19 (славенск.) . Праверана 11 сакавіка 2020.
  96. Болезнь Коронавирус COVID-19
  97. Together, We Fight The Virus!. Hong Kong: Department of Health.
  98. 新型コロナウイルス感染症の現在の状況と厚生労働省の対応について(令和2年3月26日版) (яп.) .
  99. Covid-19 Updates. Ministry of Health (Bahrain).
  100. NCDC Armenia (арм.) . Праверана 28 сакавіка 2020.
  101. Актуални новини. Ministry of Health (Bulgaria).
  102. Ministry of Health COVID-19 Three new cases, linked to overseas (англ.) . Праверана 17 сакавіка 2020.
  103. Le Portail Officiel du Coronavirus au Maroc (фр.) . Ministère de la santé.
  104. الجمهورية اللبنانية - وزارة اﻹعلام - الموقع الرسمي لمتابعة أخبار فيروس الكورونا في لبنان (ар.) . Праверана 28 сакавіка 2020.
  105. LIVE: Coronavirus in Lebanon | Number of Infections, News, Resources & Guides. Праверана 28 сакавіка 2020.
  106. Lietuvos Respublikos sveikatos apsaugos ministerija Koronavirusas (COVID-19) (літ.) . Праверана 11 сакавіка 2020.
  107. Tájékoztató oldal a koronavírusról Aktualis. koronavirus.gov.hu.
  108. Ситуация с коронавирусом официально (руск.) . www.coronavirus2020.kz. Праверана 22 сакавіка 2020.
  109. COVID-19 infekcijas uzliesmojums (лат.) . Праверана 17 сакавіка 2020.
  110. Официальный Минздрав (руск.) . Официальный канал Министерства здравоохранения Республики Беларусь в Телеграм (4 красавіка 2020). Праверана 4 красавіка 2020.
  111. Agenția Națională pentru Sănătate Publică Situația epidemiologică prin infecția cu Coronavirusul de tip nou (COVID-19) (mo). Праверана 17 сакавіка 2020.
  112. Actualitat coronavirus (катал.) . Govern d'Andorra.
  113. Koronavirus u BiH (басн.) . Klix.
  114. Koronavírus na Slovensku - COVID-19 (славацк.) . Праверана 17 сакавіка 2020.
  115. Taiwan Centers for Disease Control (англ.) . Праверана 28 сакавіка 2020.
  116. covid-19.tn.
  117. الجديد, لندن ــ العربي التحديث اليومي لتفشّي كورونا عربياً وحالات التعافي - تغريدات (ар.) .
  118. Jordan News Agency (Petra) (англ.) . Праверана 17 сакавіка 2020.
  119. Страница за состојбата со КОВИД-19 на Министерството за здравство. Ministry of health (North Macedonia).
  120. Real-time Coronavirus condition in North Macedonia (mk-MK).
  121. Коронавирусная инфекция (COVID-19) (руск.) . Міністерство здравоохраненія Республікі Узбекістан. Праверана 27 сакавіка 2020.
  122. COVID-19 : Le Burkina enregistre 207 cas confirmés au total et deux nouveaux décès (фр.)  (28 сакавіка 2020). Праверана 29 сакавіка 2020.
  123. Coronavirus Albania | Statistika (алб.) . Agjencia Kombëtare e Shoqerisë së Informacionit.
  124. Azərbaycanda cari vəziyyət – Koronavirus (az-AZ). Праверана 19 сакавіка 2020.
  125. 125,0 125,1 Памылка ў зносках: Няправільны тэг <ref>; для зносак Dan няма тэксту
  126. Thống kê tình hình dịch bệnh COVID-19. Праверана 18 сакавіка 2020.
  127. Covid-19 cases in Oman. Праверана 27 сакавіка 2020.
  128. COVID-19. healthinfo.gov.bn.
  129. Epidemiology Unit. Ministry of Health (Sri Lanka).
  130. COVID-19 Map Cambodia. Ministry of Health of Cambodia (28 сакавіка 2020).
  131. فايروس كورونا (COVID-19) في فلسطين (ар.) . Праверана 5 красавіка 2020.
  132. NCDC Covid-19 Page. Nigeria Centre for Disease Control.
  133. Coronavirus COVID-19 En Honduras (ісп.) . Gobierno de la República de Honduras.
  134. Se reportan 27 nuevos casos de COVID-19 en Honduras; 95 contagiados en total (es-HN).
  135. Prevention of Coronavirus Spread in Georgia (англ.) . Праверана 11 сакавіка 2020.
  136. Comunicados Oficiales (ісп.) . Праверана 28 сакавіка 2020.
  137. CONTADOR OFICIAL COVID-19 EN PARAGUAY. Ministry of Public Health and Social Welfare (Paraguay).
  138. Coronavirus: 4 more, including 2 physicians, test positive in Bangladesh , Dhaka Tribune (27 March 2020).
  139. CORONAVIRUS : neuf nouveaux cas positifs révélés à Monaco / Actualités / Coronavirus (Covid-2019) / Action Gouvernementale / Portail du Gouvernement - Monaco (27 сакавіка 2020).
  140. COVID-19 Coronavirus - Testing results (англ.)  (27 сакавіка 2020). Праверана 28 сакавіка 2020.
  141. Special webpage against Epidemics. Праверана 29 сакавіка 2020.
  142. Coronavirus (ісп.) . Ministerio de Salud Pública (Guatemala).
  143. Latest updates (англ.) . Праверана 28 сакавіка 2020.
  144. COVID-19.
  145. Десять китайских городов приостановили транспортное сообщение // 24.01.2020
  146. В России рассказали о происхождении смертельного вируса // Лента. Ру, 23 января 2020
  147. 武漢肺炎疫情疑遭隱瞞 中國網友指患者多到躺地上 | 兩岸 | 重點新聞 | 中央社 CNA (zh-Hant-TW). www.cna.com.tw. Праверана 23 студзеня 2020.
  148. SARS virologist warns Wuhan virus could infect more, as China moves to restrict travel in more cities . Праверана 24 студзеня 2020.
  149. 武漢肺炎》抗煞專家待1天逃離武漢 估疫情SARS十倍起跳 - 國際 - 自由時報電子報 (zh-Hant-TW). 自由電子報 (23 студзеня 2020). Праверана 24 студзеня 2020.
  150. 管轶:去过武汉请自我隔离. www.caixin.com. Праверана 24 студзеня 2020.
  151. 武汉一线 | 菜价上涨,市民称白菜35一颗_七环视频_澎湃新闻-The Paper. www.thepaper.cn. Праверана 24 студзеня 2020.
  152. 环球时报 武汉公共交通暂停运营 医护人员反映出行遇到困难. news.sina.com.cn (23 студзеня 2020). Праверана 24 студзеня 2020.
  153. 武漢肺炎湖北再封第4城 赤壁市宣布公共運輸暫停 | 兩岸 | 重點新聞 | 中央社 CNA (zh-Hant-TW). www.cna.com.tw. Праверана 23 студзеня 2020.
  154. 湖北黃岡:城鐵站、火車站離開黃岡市區通道暫時關閉. www.hkcna.hk. Праверана 24 студзеня 2020.
  155. hermesauto Wuhan virus: China locks down Huanggang, imposes tough travel restrictions in 3 other cities (англ.) . The Straits Times (23 студзеня 2020). Праверана 24 студзеня 2020.
  156. Демидова, Ольга. Во Вьетнаме из-за коронавируса закрыли на карантин коммуну , Deutsche Welle (2020-02-13). Праверана 14 лютага 2020.
  157. Самолёты ВКС привлечены к эвакуации россиян из районов Китая, наиболее поражённых коронавирусом / kremlin.ru, 1 февраля 2020
  158. Для эвакуации россиян из Китая задействуют пять самолётов ВКС / РИА «Новости», 1 февраля 2020
  159. Вокруг санатория в Тюмени, куда везут граждан из Китая, выстроили два периметра безопасности
  160. Первый самолёт ВКС вылетел для эвакуации россиян из Уханя
  161. Эвакуированных из Китая поместят на карантин в Тюменской области
  162. Еще десятки человек заразились коронавирусом на изолированном лайнере. lenta.ru. Праверана 12 лютага 2020.
  163. До 175 возросло число заразившихся коронавирусом на круизном лайнере в Японии. ТАСС. Праверана 12 лютага 2020.
  164. https://bnonews.com/index.php/2020/02/the-latest-coronavirus-cases/
  165. https://www.worldometers.info/coronavirus/
  166. [1]
  167. Kitsoft Кабінет Міністрів України - Ми працюємо на випередження, - Прем’єр-міністр (укр.) . www.kmu.gov.ua. Праверана 12 сакавіка 2020.
  168. Карантин в Украине из-за коронавируса вводится 12 марта | РБК Украина. www.rbc.ua. Праверана 13 сакавіка 2020.
  169. Южная Корея объявила наивысший уровень эпидемиологической угрозы из-за коронавируса // Коммерсантъ, 23.02.2020 (руск.) . Праверана 28 лютага 2020.
  170. СРОЧНО: Чемпионат Мира отложен из-за коронавируса (руск.) . Праверана 28 лютага 2020.
  171. 2020 World Table Tennis Championships postponed due to COVID-19. Праверана 28 лютага 2020.
  172. В Ливии приостановили боевые действия из-за коронавируса // Vласть, 22 марта 2020
  173. 湖北黃岡:城鐵站、火車站離開黃岡市區通道暫時關閉. www.hkcna.hk. Праверана 23 студзеня 2020.
  174. hermesauto Wuhan virus: China locks down Huanggang, imposes tough travel restrictions in 3 other cities, after Wuhan lockdown (англ.) . The Straits Times (23 студзеня 2020). Праверана 23 студзеня 2020.
  175. В Италии из-за коронавируса закрыли достопримечательности // Российская газета, 23.02.2020
  176. https://youtu.ru/a0q8jIhTsoM
  177. 177,0 177,1 177,2 World financial markets rocked by China coronavirus (2020-01-23).
  178. Global markets slide on back of coronavirus concerns in China (2020-01-27).
  179. [2]
  180. Немецкие автоконцерны приостанавливают производство в КНР (2020-01-30).
  181. Apple временно закрыла магазины в Китае из-за коронавируса (2020-02-01).


Памылка ў зносках: тэгі <ref> існуюць у групе з назвай "Комм.", але не знойдзена адпаведнага тэга <references group="Комм."/>, або закрываючы тэг </ref> адсутнічае