Адкрыць галоўнае меню

Саламон Барысавіч Юдовін (Шлоймэ Барухавіч); (27 кастрычніка 1892 (5.12.1894[2][3]), Бешанковічы, Лепельскі павет, Віцебская губерня — 5 снежня 1954, Ленінград) — расійска-яўрэйскі і савецкі графік, мастак, этнограф, паходзіў з беларускіх яўрэяў, прадстаўнік «Яўрэйскага рэнесансу» («Яўрэйскага адраджэння») і мадэрну.

Саламон Барысавіч Юдовін
ідыш: שלמה יודאווין
Фатаграфія
Паштовая марка Беларусі, прысвечаная С. Б. Юдовіну
Імя пры нараджэнні: Шлоймэ Барухавіч Юдовін
Дата нараджэння: 27 кастрычніка 1892(1892-10-27)
Месца нараджэння:
Дата смерці: 5 снежня 1954(1954-12-05)[1] (62 гады)
Месца смерці:
Паходжанне: з мяшчан
Падданства: Flag of Russia.svg Расійская імперыя
Грамадзянства: Flag of the Soviet Union.svg СССР
Род дзейнасці: мастак
Жанр: графіка, кніжная графіка
Вучоба: у школе-майстэрні Ю. М. Пэна,
у Пецярбургскай Рысавальнай школе Таварыства заахвочвання мастацтваў(руск.) бел.,
у прыватных пецярбургскіх студыях М. Бернштэйна і М. В. Дабужынскага
Стыль: «Яўрэйскі рэнесанс»,
мадэрн
Уплыў: М. Шагал, Э. Лісіцкі, Н. Альтман(руск.) бел.
Commons-logo.svg Працы на Вікісховішчы

БіяграфіяПравіць

Дзяцінства і юнацтваПравіць

Саламон Барысавіч (Шлоймэ Барухавіч) Юдовін нарадзіўся ў мястэчку Бешанковічы пад Віцебскам (у 50 км на захад) у яўрэйскай сям'і. Бацька будучага мастака быў рамеснікам, маці - хатняй гаспадыняй[4].

У 1906 годзе ў васьмігадовым узросце Шлоймэ Юдовін быў прыняты ў віцебскую Школу малявання і жывапісу І. Пэна[5].

У 1910 годзе дзякуючы дапамозе свайго дзядзькі С. Ан-скага(руск.) бел. пераехаў у Пецярбург, вучыўся ў мастацкай школе Таварыства заахвочвання мастацтваў(руск.) бел. (якое ўзначальваў М. К. Рэрых[5], і адначасова з 1911 года да 1913 года навучаўся ў прыватных пецярбургскіх студыях М. Бернштэйна[5], а затым у школе Таварыства заахвочвання мастацтва ў М. В. Дабужынскага[5].

Удзел у экспедыцыях С. Ан-скагаПравіць

 
1914. Кравец, Валынская губерня, г. Крэмэнэць. Фота С. Юдавіна.

С. Юдовіна з юнацтва прыцягваў рух «Яўрэйскага рэнесансу», які быў часткай агульнага авангарднага руху ў мастацтве Расіі. Гэты рух шмат у чым і сфармаваў яго мастацкія цікавасці. Удзельнікі «Яўрэйскага рэнесансу» бачылі сваю галоўную задачу ў вывучэнні і мастацкім асэнсаванні яўрэйскай нацыянальнай спадчыны: яўрэйскіх звычаяў і традыцыйнага яўрэйскага побыту. Юдовін цалкам падзяляў мэты руху «Яўрэйскага рэнесансу», і таму з энтузіязмам прыняў прапанову ўдзельнічаць у фальклорна-этнаграфічных экспедыцыях па яўрэйскай мяжы аселасці па гарадах і мястэчках паўднёва-заходняй Украіны (Падольская, Валынская і Кіеўская) губерні, арганізаваных у 1912—1914 гадах Яўрэйскім гісторыка-этнаграфічным таварыствам(руск.) бел. (ЯГЭТ)[6][7][8] пад кіраўніцтвам С. Ан-скага(руск.) бел. на сродкі Уладзіміра Гінцбурга[9] — сына барона Г. Гінцбурга(руск.) бел.[5].

Захаванне традыцый народнага мастацтва яўрэяў Расійскай імперыі было асноўнай мэтай гэтых экспедыцый, у якіх Юдовін выконваў абавязкі сакратара, мастака і фатографа. Ён замалёўваў і фатаграфаваў усё, што адносіцца да іудаікі(руск.) бел. — прадметы яўрэйскага побыту, рытуальныя прыналежнасці, надмагіллі (мацэвы), роспісы сінагог, яўрэйскіх арнаментаў, вывучаў мастацкія асаблівасці яўрэйскага рытуальнага і дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва. Як фотамастак Юдовін працаваў у тэхніцы піктарыялізму(руск.) бел. (фотаімпрэсіянізму(руск.) бел.), імкнучыся ператварыць фатаграфіі ў творы мастацтва шляхам уздзеяння на іх у працэсе здымкі і праяўлення[6][5][10].

Далейшае жыццёПравіць

У 1922 годзе скончыў Віцебскі мастацка-практычны інстытут. У 1923 годзе пераехаў у Ленінград. У час Вялікай Айчыннай вайны жыў у Яраслаўлі.

ТворчасцьПравіць

С. Юдовін працаваў у галіне станковай, кніжнай графікі, экслібрыса. У творчасці мастака дамінаваў тарцовы дрэварыт (ксілаграфія).

У 1920-я гады зрабіў серыі гравюр «Стары Віцебск», «Мястэчка», «Грамадзянская вайна», аб'яднаныя ім ў вялікі цыкл «Былое».

Сярод яго работ:

  • цыкл гравюр «Абарона Петраграда ў дні наступлення Юдэніча» (1933),
  • гравюры «Новабудоўлі Беларусі», «Героі Балтыкі» (1942), «Ленінград у дні Вялікай Айчыннай вайны» (1942—1947), «Някрасаўскія мясціны» (1944), «Ленінград сёння» (1949)
  • ілюстрацыі да твораў П. Паўленкі, В. Форш, Л. Фейхтвангера, А. Дадэ

і іншыя.

Персанальныя выстаўкі С. Б. Юдовіна адбыліся ў Віцебску (1926), Яраслаўлі (1944), Ленінградзе (1956), Іерусаліме (1991). Творы Юдовіна экспанаваліся на міжнароднай дэкаратыўнай выстаўцы ў Мілане ў 1927 годзе, выстаўцы кніжнага знака ў Лос-Анжэлесе ў 1928 г. і інш.

У 2015 годзе ў Нью-Ёрку адбылася выстаўка «Shtetl: Graphic Works and Sketches of Solomon Yudovin (1920—1940)», дзе былі паказаны гравюры даваеннага часу, фатаграфіі і замалёўкі мастака, выкананыя ім у фальклорна-этнаграфічных экспедыцыях 1912—1914 гадоў па гарадах і мястэчках у мяжы яўрэйскай аселасці.

ПамяцьПравіць

У 1999 годзе РУП «Белпошта» выпусціла паштовую марку «С. Б. Юдовін. Віцебск. Касцёл Св. Антонія». Тыраж — 90 000 асобнікаў.

Зноскі

  1. RKDartists Праверана 23 жніўня 2017.
  2. Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.18 Кн.1: Дадатак: Шчытнікі — ЯЯ / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 2004. — Т. 18. — 472 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0295-4.
  3. Энцыклапедыя літаратуры і мастацтва Беларусі: У 5-і т., Т. 5. Скамарохі — Яшчур / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ ім. П. Броўкі, 1987. — Т. 5. — 703 с. — 10 000 экз.
  4. Артыкул «Юдовин Соломон» у Электроннай яўрэйскай энцыклапедыі
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 5,5 Юдовин Соломон Борисович — артыкул з Расійскай яўрэйскай энцыклапедыі
  6. 6,0 6,1 Соломон Юдовин
  7. Еврейское историко-этнографическое общество // Еврейская энциклопедия Брокгауза и Ефрона. — СПб., 1908—1913.
  8. ЕИЭО
  9. Сям’я Гінцбургаў
  10. Старые фотографии

ЛітаратураПравіць

  • Бродский В. Я., Земцова А. М. монография «Соломон Борисович Юдовин». Л., 1962;
  • Е. М. Юдовин На волнах моей памяти. Воспоминания, JKDesign, Хайфа, 2010;
  • «Гравюра на дереве» Гр. Сорокина, 1941. Издательство «Изокомбинат»;
  • Александрова И. А. Петербург — Петроград — Ленинград в произведениях русских и советских художников. Каталог выставки. Ленинград. Художник РСФСР. 1980
  • Шматаў В. Ф. Белоруская станковая графiка. Мінск. Беларусь. 1978
  • Никифоровская И. В. Художники осаждённого города. Ленинградские художники в годы Великой Отечественной войны. Л. Искусство. 1985
  • Matthew Cullerne Bown. A Dictionary of Twentieth Century Russian And Soviet Painters. 1900-1980s. Izomar Limited. London. 1998
  • Галушкина А. С. и др. Выставки советского изобразительного искусства. 1917—1932 гг. Справочник. Т.1-3. М. Советский художник. 1965—1973
  • Яков Бердичевский. Народ книги. К истории еврейского библиофильства в России. Киев. Дух и литера. 2009
  • Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.18 Кн.1: Дадатак: Шчытнікі — ЯЯ / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 2004. — Т. 18. — 472 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0295-4.
  • Энцыклапедыя літаратуры і мастацтва Беларусі: У 5-і т., Т. 5. Скамарохі — Яшчур / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ ім. П. Броўкі, 1987. — Т. 5. — 703 с. — 10 000 экз.
  • Церашчатава В. В. Радзіма Юдовіна // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Віцебская вобласць / АН БССР; Рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш.. — Мн.: БелСЭ, 1985. — С. 123. — 496 с. — 8 000 экз.