Адкрыць галоўнае меню

Аляксандр Паўлавіч Вайтовіч

Аляксандр Паўлавіч Вайтовіч (5 студзеня 1938, в. Рачкевічы, Капыльскі раён, Мінская вобласць) — беларускі навуковец, грамадскі і палітычны дзеяч. Доктар фізіка-матэматычных навук (1979), прафесар (1985), член-карэспандэнт (1986), акадэмік (1996) НАН Беларусі, сапраўдны член Еўрапейскай акадэміі навук, мастацтваў і славеснасці (1995). Прэзідэнт Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі у 1997—2000 гг.

Аляксандр Вайтовіч
Аляксандр Вайтовіч
Старшыня Савету Рэспублікі Нацыянальнага сходу РБ
19 снежня 2000 — 28 ліпеня 2003
Прэзідэнт: Аляксандр Лукашэнка
Папярэднік: Павел Шыпук
Пераемнік: Генадзь Навіцкі
Прэзідэнт Нацыянальнай Акадэміі навук Беларусі
май 1997 — студзень 2001
Папярэднік: Леанід Сушчэня
Пераемнік: Віктар Іпацьеў (в.а.)
 
Адукацыя:
Навуковая ступень: доктар фізіка-матэматычных навук
Дзейнасць: фізік
Месца працы:
Нараджэнне: 5 студзеня 1938(1938-01-05) (81 год)
Дзеці: сын
 
Узнагароды: Ордэн «Знак Пашаны»
Ордэн Францыска Скарыны

БіяграфіяПравіць

Скончыў Беларускі дзяржаўны універсітэт (1960). З 1960 г. працаваў у Інстытуце фізікі АН БССР, з 1980 г. загадчык лабараторыі, у 1984—1988 гг. намеснік дырэктара па навуковай рабоце гэтага інстытута. У 1992—1993 гг. намеснік дырэктара па навуковай рабоце, у 1993—1997 гг. дырэктар Інстытута малекулярнай і атамнай фізікі НАН Беларусі, адначасова ў 1992—2007 гг. загадчык лабараторыі гэтага інстытута. З мая 1997 г. па снежань 2000 прэзідэнт НАН Беларусі, са снежня 2000 па ліпень 2003 Старшыня Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь. У 1998—2003 гг. старшыня падкамітэту па Дзяржаўных прэміях Рэспублікі Беларусь у галіне навукі і тэхнікі, у 1997—2003 гг. галоўны рэдактар ​​часопіса «Даклады Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі». З 2007 загадчык лабараторыі Інстытута фізікі ім. Б. І. Сцяпанава Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі.

Навуковая дзейнасцьПравіць

Працы па лазернай фізіцы і оптыцы, дынаміцы нелінейных сістэм, фізіцы нанапамерных структур. Прапанаваў і развіў метад селекцыі частот лазераў, заснаваны на адрозненні параметраў насычэння асяроддзяў. Выявіў якасна новыя палярызацыйныя з’явы ў газавых лазерах ў магнітным полі. Устанавіў ролю працэсаў вымушанага камбінацыйнага рэзананснага рассейвання ў актыўным асяроддзі ў фарміраванні характарыстык лазера ў магнітным полі. Прапанаваў і развіў рэзанансныя фазава-палярызацыйныя метады квантавай электронікі і лазернай спектраскапіі, паказаў эфектыўнасць гэтых метадаў для селекцыі частот ў рознага тыпу лазерах і для павышэння адчувальнасці ўнутрырэзанатарнай лазернай спектраскапіі. Стварыў палярызацыйную дынаміку нелінейных сістэм і паказаў, у прыватнасці, што час фарміравання палярызацыі генераванага выпраменьвання з’яўляецца характэрнай канстантай лазера, якая ў пэўных выпадках істотным чынам уплывае на дынаміку. Вызначыў і вывучыў у лазерах з’явы спантанага парушэння палярызацыйнай (люстраной) сіметрыі аж да атрымання поўнай кіральнай чысціні. Знайшоў новыя актыўныя асяроддзі на аснове крышталяў з прымеснымі і ўласнымі радыяцыйнымі цэнтрамі афарбоўкі. Прапанаваў плёнкавыя структуры з прасторава арганізаванай сеткай нанамерных крышталяў і вывучыў іх ўласцівасці.

Дзяржаўная прэмія Рэспублікі Беларусь 1996 за цыкл работ «З’явы анізатрапіі ў лазерах і прынцыпы палярызацыйна лазернай спектраскапіі». Прэмія НАН Беларусі і Сібірскага аддзялення РАН ім. акадэміка В. А. Капцюга 1999 за цыкл работ «Лазерная спектраскапія высокага дазволу і яе фундаментальныя прыкладанні».

Аўтар каля 250 навуковых прац, у тым ліку 2 манаграфій, даведніка, 25 вынаходніцтваў.

Узнагароджаны ордэнамі Знак Пашаны (1981), Францыска Скарыны (1998), медалём.

Асноўныя працыПравіць

  • Магнитооптика газовых лазеров. Мн.: Наука и техника, 1984.
  • Лазеры с анизотропными резонаторами. Мн.: Наука и техника, 1988 (совм. с В. Н. Севериковым).
  • Наука и общество на рубеже тысячелетий. Мн.: Право и экономика, 2001.

Палітычная дзейнасцьПравіць

Старшыня Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь (19.12.2000 — 28.07.2003 г.), Старшыня Міжпарламенцкай Асамблеі ЕўрАзЭС (2001—2002), намеснік Старшыні Міжпарламенцкай Асамблеі СНД (2001—2002), удзельнік прэзідэнцкіх выбараў у Беларусі 2006 года, лідар Міжнароднага грамадскага руху «Супрацоўніцтва і прагрэс» (з студзеня 2007 года), старшыня рэспубліканскага грамадскага аб’яднання (РГА) «Прававая ініцыятыва» (з лютага 2007 года);

ПублікацыіПравіць

Зноскі

СпасылкіПравіць