Аляксандр Рыгоравіч Лукашэнка

прэзідэнт Рэспублікі Беларусь (з 1994)
(Пасля перасылкі з Аляксандр Лукашэнка)

Алякса́ндр Рыго́равіч Лукашэ́нка (30 або 31 жніўня 1954, Копысь, Віцебская вобласць, БССР) — першы Прэзідэнт Беларусі (1994—2020, з 23 верасня 2020 — дэ-факта), дэ-факта галоўнакамандуючы Узброенымі сіламі Рэспублікі Беларусь. Старшыня Вышэйшага савета Саюзнай дзяржавы Беларусі і Расіі (1997). Прэзідэнт Нацыянальнага алімпійскага камітэта Беларусі (з 1997).

Аляксандр Рыгоравіч Лукашэнка
руск.: Александр Григорьевич Лукашенко
Президент Республики Беларусь Александр Лукашенко.jpg
сцяг
Прэзідэнт Беларусі
20 ліпеня 1994 — 23 верасня 2020
Прэм’ер-міністр Вячаслаў Кебіч (1994)
Міхаіл Чыгір (19941996)
Сяргей Лінг (19962000)
Уладзімір Ярмошын (20002001)
Генадзь Навіцкі (20012003)
Сяргей Сідорскі (20032010)
Міхаіл Мясніковіч (20102014)
Андрэй Кабякоў (20142018)
Сяргей Румас (20182020)
Раман Галоўчанка2020)
Папярэднік пасада зацверджаная;
Мечыслаў Грыб як Старшыня Вярхоўнага Савета Беларусі
Старшыня Вышэйшага савета Саюзнай дзяржавы
з 26 студзеня 2013
2-і Прэзідэнт Нацыянальнага алімпійскага камітэта Беларусі
з 15 мая 1997
Папярэднік Уладзімір Рыжанкоў
 
Партыя КПСС (19791991)
Адукацыя
Дзейнасць палітык, настаўнік, эканаміст, гісторык, ваенны
Веравызнанне атэізм
Нараджэнне 30 жніўня 1954(1954-08-30)[1][2][…] (66 гадоў)
Маці Кацярына Трафімаўна Лукашэнка
Жонка Галіна Радзівонаўна Лукашэнка
Дзеці Мікалай Аляксандравіч Лукашэнка, Віктар Аляксандравіч Лукашэнка і Дзмітрый Аляксандравіч Лукашэнка
 
Сайт president.gov.by
 
Ваенная служба
Прыналежнасць Савецкая армія, КДБ СССР, Узброеныя Сілы Беларусі
Род войскаў Пагранічныя войскі КДБ СССР, танкавыя войскі
Званне падпалкоўнік[d]
 
Аўтограф SigAlexanderLukashenko.svg
 
Узнагароды

Пасля выбараў 2020 года абвясціў сябе Прэзідэнтам Беларусі, заступіўшы на свой шосты тэрмін. На фоне масавых пратэстаў статус Прэзідэнта Беларусі застаецца нявызначаным.

Біяграфія

Дзяцінства і юнацтва

Выхоўваўся без бацькі. Скончыў гістарычны факультэт Магілёўскага педагагічнага інстытута (1975).

Прафесійная дзейнасць

Працаваў настаўнікам, быў сакратаром камітэта камсамола СШ № 1 горада Шклова. Служыў у пагранічных войсках (19751977) — інструктар палітаддзела в/ч 2187 Заходняй пагранічнай акругі (Брэст). У 1977—1978 — сакратар камітэта камсамола Магілёўскага гархарчторга, інструктар Савета дэпутатаў Кастрычніцкага райвыканкама г. Магілёва. У 1978—1980 — адказны сакратар Шклоўскай раённай арганізацыі Усесаюзнага таварыства «Знание». З 1979 член КПСС (да жніўня 1991). У 1980—1982 ва Узброеных сілах СССР — намеснік камандзіра танкавай роты в/ч 04104 (Магілёўская вобласць) па палітчасці. У 1982—1983— намеснік старшыні калгасу «Ударнік» (Шклоўскі раён, Магілёўская вобласць), 1983—1985— намеснік дырэктара Шклоўскага камбіната будаўнічых матэрыялаў. Скончыў Беларускую сельскагаспадарчую акадэмію (1985). У 1985—1987— сакратар парткома калгасу імя Леніна (Шклоўскі раён, Магілёўская вобласць), 1987—1994 — дырэктар саўгаса «Гарадзец» (Шклоўскі раён, Магілёўская вобласць).

Дэпутацкая дзейнасць

З 1990 — народны дэпутат ВС БССР XII склікання ад Шклоўскай выбарчай акругі.

У чэрвені 1993 абраны старшынёй часовай камісіі Вярхоўнага Савета па вывучэнні дзейнасці камерцыйных структур, створаных пры органах дзяржаўнага кіравання («камісія па барацьбе з карупцыяй»). У снежні таго ж году зачытаў з парламенцкай трыбуны антыкарупцыйны даклад (які дададў яму папулярнасці). Калі факты з дакладу былі перададзеныя ў пракуратуру, камісія павінна была спыніць працу. Кабінет апячаталі і паставілі ахову, Лукашэнка ж хацеў зрабіць камісію пастаяннай і імкнуўся прайсці ў памяшканне 29 чэрвеня, ужо будучы кандыдатам у прэзідэнты Беларусі. Завязалася патасоўка, работнікамі Галоўнага ўпраўлення дзяржаўнай аховы былі ўжытыя меры фізічнага ўздзеяння супраць яго, вынікам непрацяглага інцыдэнту для Аляксандра Лукашэнкі сталі ранкі і драпіны, а яго новы касцюм, у якім ён часта выступў перад выбаршчыкамі, прыйшоў у непрыдатнасць[4].

Першы прэзідэнцкі тэрмін (1994—2001)

У 1-ым туры прэзідэнцкіх выбараў (23.6.1994) А. Лукашэнка набраў 2,64 млн. (44,82 %) галасоў выбаршчыкаў «за» і 3,1 млн «супраць». В. Кебіч — 1,02 млн. (17,32 %) «за» і 4,75 млн «супраць». З. Пазняк — 757 тыс. (12,82 %) «за» і 5,02 млн «супраць». У 2-ім туры (10.7.1994) А. Лукашэнка абраны прэзідэнтам Рэспублікі Беларусь, набраў 4,2 млн. (81 %) галасоў «за», канкурэнт В. Кебіч набраў 0,7 млн. (14,2 %) галасоў выбаршчыкаў. На пазачарговай сесіі Вярхоўнага Савета XII склікання (20.7.1994) прынёс прысягу, у прамове спаслаўся на словы Аўраама Лінкольна аб тым, што сапраўдная дэмакратыя — улада народа, ад народа і для народа, казаў пра адзіна магчымую дыктатуры — дыктатуру Закона, пра тое, што ўсё яго спадзяванні звязаныя з дасягненнем грамадзянскай згоды ў грамадстве.

 
Інаўгурацыя А. Лукашэнкі (1994)

Ініцыіраваў рэспубліканскі рэферэндум (14.5.1995) па пытаннях аб дзяржаўнай сімволіцы Беларусі, наданні рускай мове статусу другой дзяржаўнай мовы, эканамічнай інтэграцыі з Расіяй. Па ўсіх пытаннях атрымаў падтрымку выбаршчыкаў. Удзельнічаў у падпісанні (29.3.1996) дагавора паміж Расіяй, Беларуссю, Казахстанам і Кыргызстанам аб паглыбленні інтэграцыі ў эканамічнай і гуманітарнай абласцях. Разам з прэзідэнтам Расійскай Федэрацыі Б. Ельцыным падпісаў Дагавор аб стварэнні Супольнасці Беларусі і Расіі (2.4.1996). Ініцыіраваў рэспубліканскі рэферэндум (24.11.1996) па пытаннях паправак у Канстытуцыю, уласнасці на зямлю, змене даты свята «Дзень незалежнасці», стаўленні выбаршчыкаў да захавання смяротнага пакарання. Па выніках рэферэндума, прыняцці паправак да Канстытуцыі, быў пачаты новы адлік 5-гадовага тэрміна прэзідэнцтва А. Лукашэнкі. Неаднаразова выступаў за наданне вынікам рэферэндуму заканадаўчага статусу.

Другі прэзідэнцкі тэрмін (2001—2006)

Падчас наступных прэзідэнцкіх выбараў (2001), ініцыятыўная група грамадзян па вылучэнні А. Лукашэнкі кандыдатам у прэзідэнты Рэспублікі Беларусь (кіраўнік Мікалай Чаргінец) была 18.6.2001 зарэгістраваная Цэнтральнай камісіяй Рэспублікі Беларусь па выбарах і правядзенню рэспубліканскіх рэферэндумаў. Ініцыятыўная група ўнесла 14.8.2001 у Камісію 395 821 подпісаў за кандыдата А. Лукашэнку, якія былі прызнаныя сапраўднымі[5]. Па выніках выбараў А. Лукашэнка абраны на другі тэрмін, 20.9.2001 прыведзены да прысягі. У 2004 на рэферэндуме (17.10.2004), паводле афіцыйных дадзеных, 77,3 % выбаршчыкаў падтрымалі выключэнне з Канстытуцыі абмежавання колькасці прэзідэнцкіх тэрмінаў і дазволілі А. Лукашэнку ўдзельнічаць у наступных прэзідэнцкіх выбарах.

Трэці прэзідэнцкі тэрмін (2006—2010)

19 сакавіка 2006 года ў трэці раз быў абраны прэзідэнтам Рэспублікі Беларусь, набраўшы 83 % галасоў. АБСЕ ў чарговы раз выбары прызнаны не былі[6]. Выбары суправаджаліся масавымі пратэстамі пад кіраўніцтвам кандыдатаў у прэзідэнты А. У. Мілінкевіча і А. У. Казуліна.

У пачатку 2008 года на пасяджэнні Савета бяспекі Беларусі пад старшынствам Аляксандра Лукашэнка было прынята прынцыповае рашэнне аб будаўніцтве ў Беларусі атамнай электрастанцыі з двума энергаблокамі па 1000 МВт кожны. Мэтай будаўніцтва АЭС заяўлена забеспячэнне краіны таннай энергіяй і павышэнне нацыянальнай энергетычнай бяспекі. Паводле меркавання спецыялістаў, увядзенне АЭС у строй можа дазволіць зэканоміць каля 1 мільярда долараў у год на імпарце прыроднага газу[7].

У 2009 г. атрымаў званне ганаровага доктара Кіеўскага нацыянальнага універсітэта імя Тараса Шаўчэнкі[8].

У 2010 г. атрымаў званне ганаровага доктара Бакінскага славянскага ўніверсітэта[9].

Чацвёрты прэзідэнцкі тэрмін (2010—2015)

 
Аляксандр Лукашэнка на адкрыцці «Славянскага базара» ў 2014 годзе

19 снежня 2010 года адбыліся выбары Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь. 20 снежня ЦВК абвясціла, што Аляксандр Лукашэнка пераабраны на чацвёрты тэрмін, атрымаўшы 79,65 % галасоў. Вынікі галасавання не былі прызнаны астатнімі кандыдатамі на пасаду Прэзідэнта, а таксама ЗША і Еўрасаюзам, але былі прызнаны місіяй СНД на чале з С. Лебедзевым, якая прысутнічала на выбарах [10]. Выбары суправаджаліся масавымі акцыямі пратэсту. ЗША асоба адзначылі, што яны:

«Рашуча асуджаюць дзеянні ўрада Беларусі па падрыве дэмакратычнага працэсу, а таксама непрапарцыйнае выкарыстанне сілы супраць палітычных актывістаў, прадстаўнікоў грамадзянскай супольнасці і журналістаў»[11][12]

21 студзеня 2011 года Аляксандр Лукашэнка афіцыйна заняў пасаду прэзідэнта Рэспублікі Беларусь у чацвёрты раз[13].

У 2011 годзе ў Беларусі пачаўся фінансавы крызіс, была аб’яўлена дэвальвацыя беларускага рубля, пачаліся рэзкія павелічэнні коштаў. Гэта выклікала акцыі пратэсту па ўсёй краіне. У 2014 годзе ў Беларусі адбыўся валютна-фінансавы крызіс. Па выніках парламенцкіх выбараў 2012 года, як і ў мінулыя разы, у парламент увайшлі толькі прыхільнікі Лукашэнкі.

Пяты прэзідэнцкі тэрмін (2015—2020)

Як заўважыў палітолаг Андрэй Казакевіч, на выбарах у 2015 годзе Аляксандр Лукашэнка не даваў папулісцкіх і фінансавых абяцанняў. Але ў 2015 годзе была надзвычай напружаная сітуацыя ва Украіне, і на гэтым фоне наяўнасць нейкай «стабільнасці» ўжо была значным пасланнем для насельніцтва. Таксама былі істотныя чаканні зменаў. У прынцыпе, змены і адбываліся, асабліва ў знешняй палітыцы. Былі чаканні эканамічных рэформаў, лібералізацыі. Наступны адыход ад лібералізацыі пачаўся ў Беларусі прыкладна з 2018 года[14].

2 красавіка 2015 года Аляксандрам Лукашэнкам быў выдадзены Дэкрэт Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь № 3 «Аб папярэджанні сацыяльнага ўтрыманства» (больш вядомы як Дэкрэт аб дармаедстве). 12 студзеня 2017 года ён падпісаў дэкрэт № 1, які ўнёс змены ў дэкрэт «Аб папярэджанні сацыяльнага ўтрыманства», удакладніўшы спіс тых, хто не павінен плаціць падатак за неўдзел у фінансаванні дзяржрасходаў.

17 лютага 2017 года ў Мінску адбыўся «Марш абураных беларусаў» супраць прэзідэнцкага Дэкрэта № 3 і эканамічнай палітыкі ўлад, затым пратэсты пад назвай «Маршы недармаедаў» перакінуліся на іншыя буйныя гарады краіны. Акцыя пратэсту. 9 сакавіка на нарадзе аб актуальных пытаннях развіцця краіны Лукашэнка агучыў рашэнне на працягу года не спаганяць збор з «дармаедаў». Пры гэтым грошы тым, хто ўжо сплаціў збор, ён пойдзе ў залік на наступны год, але калі ў 2016 годзе «дармаед» знойдзе працу, тады грошы за 2015 год яму вернуць[15].

21 сакавіка Лукашэнка заявіў, што ў Беларусі «затрымалі дзясяткі баевікоў», якія «трэнаваліся ў лагерах з зброяй». У той жа дзень Лукашэнка сказаў, што «не адмяняў і не прыпыняў» дэкрэт № 3, які «ўзарваў апазыцыйную клааку»[16]. У перыяд з 21 сакавіка па 3 красавіка былі затрыманыя 35 чалавек, якіх абвінавацілі ў навучанні і падрыхтоўцы да масавых беспарадкаў, а пасля 20 з іх яшчэ і ў стварэнні незаконнага ўзброенага фарміравання (гл. Справа «Белага легіёна»)[17]. 25 сакавіка ў Мінску акцыя пратэсту, прымеркаваная да Дня Волі, была жорстка падаўлена з прыцягненнем вялікай колькасці супрацоўнікаў АМАП і спецтэхнікі[18].

16 чэрвеня 2017 года стала вядома, што справа КДБ спыніў крымінальны пераслед па справе аб масавых беспарадках[19]. 30 чэрвеня вызвалены апошнія фігуранты. 27 лістапада спынены крымінальны пераслед усіх удзельнікаў справы «Белага легіёна»[17].

7 ліпеня 2017 года Міністэрства па падатках і зборах абвясціла, што пачынае вяртаць «дармаедам» збор, заплачаны за няўдзел у фінансаванні дзяржаўных выдаткаў у 2015 г. Намеснік міністра па падатках і зборах Святлана Шаўчэнка нагадала, што 9 сакавіка А. Лукашэнка правёў нараду, на якой «было вызначана, што вяртанне збору будзе ажыццяўляцца тым асобам, якія ўжо прыступілі да працы»[20].

Прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка 25 студзеня 2018 года падпісаў Дэкрэт № 1, якім прадугледжаны меры па садзейнічанні занятасці насельніцтва. Дакумент накіраваны ў першую чаргу на актывізацыю работы органаў улады па максімальным садзейнічанні грамадзянам у працаўладкаванні, стымуляванні працоўнай занятасці і самазанятасці насельніцтва. У новы Дэкрэт не ўвайшлі нормы аб спагнанні з працаздольных непрацуючых грамадзян збору на фінансаванне дзяржрасходаў. Пры гэтым асобы, якія раней прызнаваліся плацельшчыкамі гэтага збору, вызвалены ад яго выплаты[21].

15 сакавіка 2018 года на сустрэчы з суддзямі Канстытуцыйнага Суда Аляксандр Лукашэнка закрануў пытэнне канстытуцыйнага рэферэндума, заявіўшы, што «патрэбныя напрацоўкі». Таксама ён адзначыў, што, з яго пункта гледжання, частка функцый павінна перайсці ад прэзідэнта да іншых галін улады, асабліва трэба ўзмацніць ролю выканаўчай улады[22].

Але ў час Паслання народу і парламенту 2018 года Лукашэнка заявіў, што нават не думаў пра рэферэндум аб змене Канстытуцыі[23]:

  Нам зараз не да рэферэндума. Нам галоўнае выстаяць, а не каб муць падняць у краіне.  

Такі разварот звязвалі з нядаўняй перамогай у Арменіі пратэстнага руху супраць вылучэння былога прэзідэнта Сержа Саргсяна на пасаду прэм’ер-міністра[23].

13 жніўня 2018 года Аляксандр Лукашэнка здзейсніў паездку ў Аршанскі раён, праблемам развіцця якога ён даручаў ураду надаць асаблівую ўвагу ў красавіку 2017 года. Сітуацыя на Аршанскім інструментальным заводзе выклікала рэзкую крытыку прэзідэнта ў бок якасці працы мясцовых органаў улады, кіраўніцтва галін і прадпрыемстваў[24]. 14 жніўня 2018 года на нарадзе Лукашэнка загадаў адправіць у адстаўку міністра прамысловасці Віталя Воўка і міністра архітэктуры і будаўніцтва Анатоля Чорнага[25]. 16 жніўня яны былі афіцыйна вызвалены ад сваіх пасад, строгая вымова была аб’яўлена старшыні Віцебскага абласнога выканаўчага камітэта Мікалаю Шарснёву, Дзяржаўны сакратар Савета Бяспекі Беларусі Станіслаў Зась і Старшыня Дзяржаўнага ваенна-прамысловага камітэта Алег Двігалёў папярэджаны аб няпоўнай службовай адпаведнасці, Аляксандр Пазняк вызвалены ад пасады старшыні Аршанскага райвыканкама[26].

18 жніўня Аляксандр Лукашэнка змяніў кіраўніцтва ўрада. Прэм’ер-міністрам стаў Сяргей Румас, заменены чатыры з пяці намеснікаў прэм’ера, а таксама прызначаны новыя міністры архітэктуры і будаўніцтва, прамысловасці, сувязі і інфарматызацыі, эканомікі і старшыня ДВПК[27].

На перыяд, калі Сяргей Румас узначальваў урад, прыпалі вострыя эканамічныя канфлікты з Расіяй, у т.л. канфлікт вакол падатковага манеўру Расіі і расійска-беларускі нафтавы канфлікт (2020). Адбылося «прасяданне» эканомікі праз пандэмію каранавіруса. 3 чэрвеня 2020 года ўрад быў адпраўлены ў адстаўку. 4 чэрвеня Прэм’ер-міністрам Беларусі прызначаны Раман Галоўчанка.

Палітычныя аналітыкі адзначылі, што да наступнай прэзідэнцкай кампаніі А. Лукашэнка не сфарміраваў ніякай станоўчай праграмы, было канстатавана, што ўладам не спадабалася нават памяркоўная лібералізацыя, і яны яе згарнулі, а тое, над чым працавалі папярэднія 6 гадоў у адносінах з Захадам, было знішчана[14].

Пасля выбараў 2020 года

23 верасня 2020 года абвясціў сябе Прэзідэнтам Беларусі, заступіўшы на свой шосты тэрмін, нягледзячы на масавыя пратэсты ў Беларусі.

6 лістапада 2020 года супраць яго, роўна як шэрагу іншых афіцыйных асобаў Беларусі, уведзены персанальныя санкцыі Еўрапейскага саюза.[28][29]

Сям’я

Жанаты, мае трох сыноў. Жонка — Галіна Радзівонаўна Лукашэнка. Падчас перапісу насельніцтва Беларусі 2009 і 2019[30] назваў роднай мовай беларускую, указаў, што дома размаўляе па-рознаму: ад беларускай мовы — да рускай і на трасянцы таксама.

Узнагароды

Ганаровы акадэмік Расійскай Акадэміі сацыяльных навук (1995). Лаўрэат Міжнароднай прэміі імя М. Шолахава (1997). Узнагарожданы «Залатой зоркай» Міжнароднай федэрацыі аматарскага самба (1999), ордэнам Хасэ Марці «за выдатныя заслугі ва ўмацаванні сяброўства з кубінскім народам і салідарнасць з ім» (верас. 2000), ордэнам «За заслуги перед Отечеством» II ступені (Расія, 2001).

Ацэнкі

Паводле афіцыйных ацэнак, як кіраўнік дзяржавы А. Лукашэнка паслядоўна трымае курс на кансалідацыю грамадства, дзяржаўны ўплыў на эканамічныя і сацыяльныя працэсы, вывад краіны з эканамічнага і сацыяльна-палітычнага крызісу, развіццё нацыянальнай культуры і навукі, паляпшэнне дабрабыту народа, умацаванне беларускай дзяржаўнасці. Яму належьшь ініцыятыва выпрацоўкі новага стратэгічнага кірунку на развіццё сацыяльна арыентаванай рыначнай эканомікі[31].

Народны пісьменнік Беларусі Васіль Быкаў назваў Лукашэнку «тыповым стварэннем позняга бальшавізму»[32].

Беларускі палітык і журналіст С. Навумчык адзначае, што, пачынаючы з 1994 года, партыі і грамадскія рухі, якія апаніравалі А. Лукашэнку, актыўна і паслядоўна знішчаліся дзяржаўным апаратам пры энергічнай дапамозе прапаганды і спецслужбаў[33].

Палітычны аглядальнік В. Карбалевіч заўважыў, што А. Лукашэнка ўвайшоў у гісторыю як кансерватар, захавальнік сацыяльнага статус-кво. У афіцыйны прапагандысцкі канструкт гэтая ідэалагема ўвайшла пад назвай «стабільнасць»[34].

Палітычны аналітык А. Фядута лічыць, што А. Лукашэнка збудаваў усё на што здольны ўжо ў 1994 годзе, маючы на ўвазе прэзідэнцкую «вертыкаль»[35].

Востра крытыкуюць А. Лукашэнку беларускія і заходнія грамадскія і палітычныя супольнасці за парушэнні палітычных свабодаў, у тым ліку свабоды слова і сходаў, што прычынілася асуджэнню і палітычнай ізаляцыі краіны на Захадзе[36]. Заходнія краіны не прызналі выбары 2008 года адпаведнымі стандартам АБСЕ для дэмакратычных выбараў[37].

У 2010 і 2011 гадах па тэлеканале НТВ паказаны пяцісерыйны дакументальны фільм-расследаванне «Крестный батька», дзе А. Лукашэнка падвергся вострай крытыцы за эканамічныя і палітычныя злоўжыванні, стан здароўя і г.д.

Палітык А. Дабравольскі ў 2019 годзе выказаў меркаванне, што за час прэзідэнцтва перад А. Лукашэнкам паўстала невырашальная праблема, калі чалавек падцягнуў пад сябе ўсё, а іншыя прызвычаіліся да таго, што яны ні да чаго не здольныя, і калі выявіш ініцыятыву, атрымаеш па руках[38].

Вобраз у музыцы

Вобраз Аляксандра Лукашэнкі з’яўляецца тэмай для твораў як у папулярнай музыцы Беларусі, так і сярод выканаўцаў замежных краін. Вобраз першага Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь у папулярнай музыцы мае як пазітыўную, так і негатыўную эмацыйную афарбоўку.

Сярод музычных твораў, у якіх вобраз Лукашэнкі мае пазітыўныя канатацыі, можна вылучыць песню невядомага аўтара «Аляксандр Рыгоравіч — інтэлігент»[39]. У дадзеным творы галоўны герой акрэслены словамі: «Здаровы як леў, мацней Шварцнегера, не п’е віно, а толькі квас, а па начах чытае Гегеля, хоць скажу вам без прыкрас: ён усіх разумнейшы ў сто тысяч разоў!». Дзіцячая музычная студыя «Зорачка» пры Акадэмічным ансамблі песні і танцу Узброеных сіл Беларусі ў 2008 годзе ўпершыню выканала песню «Наш прэзідэнт» аўтарства кіраўніка гэтага калектыву Наталлі Монцік[40]. У песні Прэзідэнт акрэслены як «Адказны за мір, за радасць у жыцці…».

Адначасова даволі пашыраным у музычных творах з’яўляецца вобраз Аляксандра Рыгоравіча Лукашэнкі, дзе ён мае адмоўныя якасці. Вобраз Лукашэнкі з’яўляецца адным з галоўных у творчасці гарадзенскага панк-гурта Deviation. У гонар Лукашэнкі быў названы альбом гэта гурта «Lukashenka… über аlles», а таксама песня «Спасіба, Лукашэнка»[41]. У апошнім альбоме гурта «Чарговы дзень пад акупацыяй» у песні «Секс з прэзідэнтам» выкарыстоўваецца фрагмент запісу, у якім узгадваецца асоба Лукашэнкі[42]. У 2005 годзе польскія гурты Ascetoholix, Pięć Dwa Dębiec, Mezo, Duże Pe i Owal запісалі песню «Jest nas wielu», у якой выразілі надзею на змену палітычнага рэжыму ў Беларусі: «Гэтыя гукі выклікаюць жах Лукашэнкі; Беларусь будзе наступнай!»[43]. У 2006 годзе польскі гурт Big Cyc выканаў песню «Dyktator», у якой называе Лукашэнка «тыранам» і «лепшым вучнем калгасных школаў», а Беларусь «дыктатурай у ценю крат», якую гурт заспяваў па-польску і па-беларуску[44][45]. Расійскі рэпер Асаі падчас канцэрту ў Мінску 28 лістапада 2011 года выканаў сваю песню «Столько жизни», ужыўшы выраз «Містэр Лукашэнка, адпраўляйцеся ў пекла»[46].

У фларыстыцы

У гонар Лукашэнкі быў названы сорт гладыёлусаў.[47]

Гл. таксама

Палітыка — Партал:Палітыка
Беларусь
 

Гэты артыкул — частка серыі:
Палітычная сістэма
Беларусі

Дзяржаўны лад


Канстытуцыя Беларусі


Прэзідэнт Беларусі



Савет Міністраў


Нацыянальны сход


Судовая сістэма



Адміністрацыйная сістэма


Выбары


Зноскі

  1. http://www.nndb.com/lists/504/000063315/
  2. Alyaksandr Hrygorevich Lukashenka // Encyclopædia Britannica Праверана 9 кастрычніка 2017.
  3. Aleksandr Lukaschenka // Munzinger-Archiv — 1913. Праверана 9 кастрычніка 2017.
  4. belsat.eu
  5. Сведения о количестве избирателей, поставивших в подписных листах свои подписи в поддержку предложения о выдвижении кандидатами в Президенты Республики Беларусь и о результатах проверки достоверности этих подписей — Эл.рэсурс rec.gov.by
  6. OSCE Press release — Belarusian election severely flawed due to arbitrary use of state power and restrictions on basic rights
  7. Информационно-аналитический центр при Администрации Президента Республики Беларусь
  8. Лукашенко стал почетным доктором Киевского национального университета (руск.) . Naviny.by (5 лістапада 2009). Праверана 23 верасня 2018.
  9. Лукашенко присуждено звание Почетного доктора Бакинского славянского университета (руск.) . БелТА (4 чэрвеня 2010). Праверана 23 верасня 2018.
  10. Місія АБСЕ не прызнала выбары свабоднымі, у адрозненне ад місіі СНД // KP.RU — Беларусь<
  11. ЗША не прызнаюць вынікі прэзідэнцкіх выбараў у Беларусі // KP.RU — Беларусь
  12. БЕЛАПАН. ЗША не прызналі вынікі прэзідэнцкіх выбараў у Беларусі
  13. Лукашэнка заступіў на чацвёрты тэрмін.
  14. 14,0 14,1 svaboda.org
  15. АА, КМ, Алег Грузьдзіловіч Лукашэнка загадаў не спаганяць «падатак на дармаедзтва» да канца году. Рэакцыі (бел.) . Радыё Свабода (9 сакавіка 2017). Праверана 9 сакавіка 2017.
  16. Затрыманы Дундукоў служыць у эліце МНС. Яго затрымалі на памежным пункце з Украінай
  17. 17,0 17,1 Справа «Белага легіёна», якая пачалася з ліста «фрау А.» Лукашэнку, спынена
  18. svaboda.org
  19. Памылка ў зносках: Няправільны тэг <ref>; для зносак svabodaВый няма тэксту
  20. В Беларуси начали возвращать сборы не участвующим в финансировании госрасходов гражданам
  21. president.gov.by
  22. Лукашенко об изменении Конституции: Часть функций должна перейти от президента другим ветвям власти
  23. 23,0 23,1 Лукашэнка: «Пра рэфэрэндум аб зьмене Канстытуцыі нават ня думаў». Палітоляг: «Армэнія моцна астудзіла яго»
  24. Лукашенко поехал инспектировать Оршанский район
  25. Пять вопросов после президентского разноса
  26. Службовыя асобы прыцягнуты да адказнасці за невыкананне даручэнняў Прэзідэнта
  27. Румас стаў прэм’ер-міністрам, абнавіліся чатыры віцэ-прэм’еры
  28. COUNCIL IMPLEMENTING DECISION (CFSP) 2020/1650 of 6 November 2020 implementing Decision 2012/642/CFSP concerning restrictive measures against Belarus
  29. ЕС ввел санкции против Лукашенко, его сына Виктора и еще 14 деятелей режима. NEWSru, 6 ноября 2020.
  30. belta.by
  31. Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш.. — Мн.: БелЭн, 1999. — Т. 9: Кулібін — Малаіта. — 560 с. — ISBN 985-11-0155-9 (т. 9), ISBN 985-11-0035-8. С. 363
  32. Як Лукашэнка хваліў Гітлера
  33. svaboda.org
  34. 25 год Лукашэнкі — svaboda.org
  35. svaboda.org
  36. Гл. Belarus: Amnesty International Concerns in 2006 і іншыя матэрыялы арганізацыі «Міжнародная Амністыя» і інш.
  37. Назіральнікі заяўляюць, што парламенцкія выбары ў Беларусі не дасягнулі адпаведнасці з абавязальніцтвамі АБСЕ, нягледзячы на невялікія паляпшэнні
  38. belsat.eu
  39. «Аляксандр Рыгоравіч — інтэлігент» (аўдыё)(руск.) 
  40. Аўтарка песні «Наш прэзідэнт»: «Песня Лукашэнку спадабалася, калі я яшчэ здаровая…»
  41. Вітаўт Мартыненка, Анатоль Мяльгуй. 222 альбомы беларускага года і не толькі...: Праз рок-прызму. — Мінск: Медысонт, 2006. — С. 281-282. — 448 с. — ISBN 985-6530-38-5.
  42. http://belarus.indymedia.org/17288
  43. Беларусь — апошні бастыён еўрапейскага камунізму вачыма студэнтаў(польск.) 
  44. http://muzyka.onet.pl/newsy/rock/big-cyc-o-bialoruskim-dyktatorze,1,4564789,wiadomosc.html Big Cyc пра беларускага дыктатара(польск.) 
  45. http://muzyka.dlastudenta.pl/artykul/Dyktator_Big_Cyca_po_bialorusku,20281.html Дыктатар Big Cyca па беларуску(польск.) 
  46. Рэперу забаранілі выступаць у Беларусі за «адпраўку Лукашэнка ў пекла»(руск.) 
  47. У Беларусі растуць гладыёлусы «Аляксандр Лукашэнка»(руск.) 

Літаратура

  • Біяграфія Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь // Афіцыйны інтэрнэт-партал Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь — Эл.рэсурс president.gov.by
  • Лукашенко Александр Григорьевич // Кто есть кто в Республике Беларусь: Электронный справочник; БДГ on-line. — Эл. ресурс bdg.by

Спасылкі

  • http://president.gov.by/by/ — Афіцыйны інтэрнэт-партал прэзідэнта Рэспублікі Беларусь