Стэнлі Бен Прузінер

Стэнлі Бен Прузінер (англ.: Stanley B. Prusiner, нар. 28 мая 1942, г.Дэ-Мойн, штат Аёва, ЗША) — амерыканскі неўролаг, біяхімік і вірусолаг, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне ў 1997 годзе за даследаванні прыёнаў.

Стэнлі Бен Прузінер
англ.: Stanley B. Prusiner
Prusiner 1.JPG
Дата нараджэння 28 мая 1942(1942-05-28)[1][2][3] (79 гадоў)
Месца нараджэння
Грамадзянства
Род дзейнасці урач, вірусолаг, біяхімік, выкладчык універсітэта, неўролаг
Навуковая сфера неўралогія[d] і біяхімія
Месца працы
Навуковая ступень прафесар
Альма-матар
Член у
Узнагароды

прэмія Альберта Ласкера за фундаментальныя медыцынскія даследаванні (1994)

Нобелеўская прэмія па фізіялогіі і медыцыне

прэмія Вольфа па медыцыне (1995)

медаль Бенджаміна Франкліна[d] (1998)

міжнародная прэмія Фонда Гайрднера (1993)

прэмія Пауля Эрліха і Людвіга Дармштэтэра[d] (1995)

Нацыянальны навуковы медаль ЗША

прэмія Луізы Грос-Хорвіц (1997)

Dickson Prize in Medicine[d] (1993)

Keio Medical Science Prize[d] (1996)

Potamkin Prize[d] (1991)

стыпендыя Аляксандра фон Гумбальта[d]

прэмія Макса Планка[d] (1992)

Bristol-Myers Squibb Award for Distinguished Achievement in Neuroscience Research[d] (1994)

прэмія Шарля-Леапольда Маера[d] (1996)

Richard Lounsbery Award[d] (1993)

медаль сэра Ханса Крэбса[d] (1999)

Robert J. and Claire Pasarow Foundation Award for Distinguished Contributions to Neuropsychiatric Research[d] (1995)

Metlife Foundation Award for Medical Research in Alzheimer's Disease[d] (1991)

прэмія Гумбальта[d]

замежны член Лонданскага каралеўскага таварыства[d]

Commons-logo.svg Стэнлі Бен Прузінер на Вікісховішчы

БіяграфіяПравіць

Стэнлі Прузінер нарадзіўся ў Дэ-Мойне, штат Аёва, сын Марыям (у дзявоцтве Spigel) і Лоўрэнс Прузінераў, архітэктар. Ён правёў сваё дзяцінства ў Дэ-Мойне і Цынцынаці, штат Агая, дзе ён наведваў Walnut Hills High School. Прузінер атрымаў ступень бакалаўра навук па хіміі ва ўніверсітэце Пенсільваніі, а потым атрымаў ступень доктара медыцыны ў Школе медыцыны ўніверсітэта Пенсільваніі.[7] Пасля Прузінер праходзіў стажыроўку ва ўніверсітэце Каліфорніі ў Сан-Францыска. Пазней Прузінер перайшоў у Нацыянальныя інстытуты аховы здароўя ЗША, дзе ён вывучаў глутаміназы ў E.coli ў лабараторыі графа Штатмена.

Пасля трох гадоў у Нацыянальных інстытутах аховы здароўя ЗША, Прузінер вярнуўся ва ўніверсітэт Каліфорніі ў Сан-Францыска для завяршэння рэзіндэнтуры ў неўралогіі. Пасля завяршэння рэзіндэнтуры ў 1974 годзе, Прузінер паступіў ва ўніверсітэт Каліфорніі ў Сан-Францыска на неўралагічнае аддзяленне. З таго часу Прузінер займаў розныя пасады як ва ўніверсітэце Каліфорніі ў Сан-Францыска, так і ў Каліфарнійскім універсітэце ў Берклі.

Прафесар Каліфарнійскага ўніверсітэта.

Прузінер быў абраны ў Нацыянальную акадэмію навук ў 1992 годзе, і ў яе кіруючы савет у 2007 годзе. Ён таксама з'яўляецца членам Амерыканскай акадэміі мастацтваў і навук (1993), Каралеўскага таварыства (1996), Амерыканскага філасофскага таварыства (1998), Сербскай акадэміі навук і мастацтваў (2003) і Інстытута медыцыны.

У 2009 годзе вучоны наведваў Беларусь, быў у музеі гісторыі і культуры яўрэяў Беларусі.

Продкі вучонага жылі ў XVIII стагоддзі ў гарадах Мінск, Шклоў, Магілёў, Пружаны і Мір. У канцы XIX стагоддзя прадзед Стэнлі, юрыст Вульф Прузінер, які пражываў у Маскве, быў вымушаны з'ехаць у Амерыку з-за высялення яўрэяў з Масквы.[8]

Навуковая дзейнасцьПравіць

Адкрыў прыёны — інфекцыйныя агенты бялковай прыроды, якія выклікаюць пашкоджанні галаўнога мозга (энцэфалапатыі) чалавека і жывёл, у т.л. скрэйпі (сверб) авечак і губчатую энцэфалапатыю ("шаленства") буйнай рагатай жывёлы.

Вызначыў амінакіслотную паслядоўнасць прыёнавага бялку і індэтыфікаваў яго ген.

У цяперашні час Прузінер узначальвае навукова-даследчую лабараторыю ва Універсітэце Каліфорніі ў Сан-Францыска, дзе займаецца даследаваннем прыёнавых хвароб, хваробы Альцгеймера і таупаціі.[9]

УзнагародыПравіць

Зноскі

  1. Stanley B. Prusiner // Encyclopædia Britannica Праверана 9 кастрычніка 2017.
  2. Stanley B. Prusiner // Brockhaus Enzyklopädie Праверана 9 кастрычніка 2017.
  3. Stanley Prusiner // Munzinger Personen Праверана 9 кастрычніка 2017.
  4. (unspecified title) Праверана 3 ліпеня 2019.
  5. 5,0 5,1 (unspecified title) Праверана 4 сакавіка 2021.
  6. NNDB — 2002.
  7. Stanley B. Prusiner - Autobiography. NobelPrize.org. Праверана 2 студзеня 2007.
  8. Знаменитые гости Музея истории и культуры евреев Беларуси
  9. UCSF Prusiner Lab site Архівавана 28 жніўня 2008.
  10. Franklin Laureate Database - Benjamin Franklin Medal 1998 Laureates. Franklin Institute. Праверана 14 лютага 2013.(недаступная спасылка)
  11. http://www.nsf.gov/news/news_summ.jsp?cntn_id=117875

ЛітаратураПравіць

  • Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.13: Праміле — Рэлаксін / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 2001. — Т. 13. — С. 125. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0216-4 (Т. 13).

СпасылкіПравіць