Філіпа Англійская

Філіпа Англійская (англ.: Philippa of England, англ.: Philippa of Lancaster, дацк.: Philippa af England, нарв.: Filippa av England, шведск.: Filippa av England; 5 чэрвеня 1394, Пітэрбара, Нартгемптаншыр — 7 студзеня 1430, Вадстэна, Лінчэпінг) — дачка Генрыха IV, караля Англіі, і яго першай жонкі Марыі дэ Багун, малодшая сястра Генрыха V, жонка Эрыка Памеранскага, караля Даніі, Швецыі і Нарвегіі. Філіпа фактычна была кіраўніком Швецыі з 1420 года да сваёй смерці і рэгентам Даніі і Нарвегіі з 1423 па 1425 год.

Філіпа Англійская
Philippa vadstena.JPG
Coats of arms of Reine Philippa of Angleterre1.svg
каралева-кансорт[d]
26 кастрычніка 1406 — 5 студзеня 1430
Папярэднік Ядзвіга Шлезвігская[d]
Пераемнік Даратэя Брандэнбургская
каралева-кансорт Даніі[d]
28 кастрычніка 1412 — 5 студзеня 1430
Папярэднік Ядзвіга Шлезвігская[d]
Пераемнік Даратэя Брандэнбургская
Нараджэнне 4 ліпеня 1394(1394-07-04)
Смерць 5 студзеня 1430[1][2] (35 гадоў)
Месца пахавання
Род Плантагенеты і Ланкастэры
Бацька Генрых IV, кароль Англіі[3]
Маці Mary de Bohun[d][3]
Муж Эрык Памеранскі[d][4]
Дзеці child1 of Pomerania[d][3]
Веравызнанне каталіцтва
Дзейнасць кансорт
Commons-logo.svg Філіпа Англійская на Вікісховішчы

БіяграфіяПравіць

Раннія гады і шлюбПравіць

Філіпа нарадзілася ў сям’і Генрыха IV і яго першай жонкі Марыі дэ Багун ў Пітеэрбара. У 1401 годзе каралева Даніі Маргарыта ўступіла ў перамовы з Генрыхам аб магчымасці заключэння падвойнага Саюза Англіі з Кальмарскай уніяй. Гэты саюз павінен быў замацаваць шлюб Генрыха, спадчынніка англійскага трона, і Кацярыны Памеранскай, сёстры спадчынніка трона Даніі. Маргарыта не пагадзілася на дадзеную ўмову[5] і прапанавала замест гэтага шлюб Філіпы і Эрыка. У 1405 годзе Філіпа была заручаная з Эрыкам і фармальна абвешчаная каралевай Даніі.

26 кастрычніка 1406 года адбылося вяселле Эрыка і 13-гадовай Філіпы ў Лундскім саборы[6]. На нявесце была белая шаўковая туніка з плашчом, аблямаваным мехам вавёркі і гарнастая. Мяркуюць, што гэта найбольш ранні дакументаваны выпадак, калі ў сярэднія вякі нявеста была ўбрана ў асаблівае, спецыяльна прызначанае для вясельнай цырымоніі, белае адзенне[7]. Першы год шлюбу маладая пара правяла ў Кальмары. Філіпа атрымала большую частку Швецыі ў якасці вясельнага падарунка з боку жаніха. Амаль увесь час свайго валадарання яна так і пражыла ў Швецыі. Таксама было вырашана, што свае асабістыя уладанні Філіпа можа атрымаць толькі ў адным з трох каралеўстваў, а менавіта ў Швецыі. Яе фрэйлінай стала Катарына Кнудсдотэр, унучка Брыгіты Шведскай і дачка Марты Ульфсдотэр, фрэйліна каралевы Маргарыты. Філіпа аказвала заступніцтва Вадстэнскаму манастыру і была там частым госцем.

У пары за ўвесь час шлюбу з’явілася на свет толькі адно мёртванароджанае дзіця[8] у 1429 годзе.

РэгенцтваПравіць

Эрык часта знаходзіўся ў раз’ездах ў іншых краінах. Калі яго не было ў краіне, Філіпа выступала рэгентам. У Швецыі, дзе яна праводзіла амаль увесь свой час, Філіпа стала фактычным кіраўніком нават тады, калі кароль знаходзіўся ў краіне. Відавочна, Эрык адчуваў да яе вялікі давер.

Падчас знаходжання мужа за мяжой у 1423—1425 гадах Філіпа была рэгентам трох каралеўстваў Кальмарскай уніі[9]. 8 кастрычніка 1423 года яна заключыла дамовы аб валіднасці манет з некаторымі членамі Ганзейскай лігі (Любек, Гамбург, Люнебург і Вісмар). Паводле дамовы манеты з гэтых рэгіёнаў, роўныя па значэнні, лічыліся раўнацэннымі[10].

 
Каралева Філіпа камандуе абаронай Капенгагена. Ілюстрацыя «Альбома хроснага» Х. К. Андрэсан, Lorenz Frølich, 1868.

У 1426 годзе Філіпа знайшла саюзніка для Даніі ў асобе Швецыі ў вайне з Ганзай, а таксама арганізавала абарону Швецыяй Капенгагена ад нападу Ганзейскай лігі. У 1428 годзе Філіпа паспяхова кіравала абаронай Капенгагена. Яе гераічны ўчынак пасля быў апісаны Хансам Крысціянам Андэрсенам у «Альбоме хроснага»[11] (1868).

СмерцьПравіць

Каралева Філіпа памерла 5 студзеня 1430 года, знаходзячыся ў Швецыі на дыпламатычнай місіі і была пахаваная ў касцёле Ведскага манастыра, за які яна заступалася на працягу ўсяго свайго кіраваньня. Пасля яе смерці Эрык ажаніўся ў тым жа годзе са сваёй фаварыткай Сесіліяй[9], фрэйлінай Філіпы.

Філіпу апісвалі як адзіную прадстаўніцу каралеўскай сям’і, якую любілі не толькі яе падданыя, але і за мяжой трох каралеўстваў. Філіпа была любімая жыхарамі Капенгагена за барацьбу і абарону горада супраць Ганзы. Яна таксама дапамагала бедным жыхарам горада, удовам і сіротам.

Жыхары Капенгагена, куды Эрык перанёс свой двор, асуджалі Эрыка за шлюб на фрэйліне каханай каралевы. Верагодна, што інцыдэнт, які адбыўся паміж Олафам Акселем Тодам і Сесіліяй[12], выказваў агульную незадаволенасць новай жонкай караля[13] ці ж з’яўляецца пераасэнсаваннем уцёкаў Эрыка з Капенгагена ў 1439 годзе.

У кінематографеПравіць

Зноскі

  1. gravsted.dk
  2. Dansk Biografisk Lexikon
  3. 3,0 3,1 3,2 Lundy D. R. The Peerage
  4. (unspecified title) Праверана 7 жніўня 2020.
  5. POMERANIA. fmg.ac. Праверана 13 сакавіка 2016.
  6. ENGLAND, KINGS 1066-1603. The Foundation for Medieval Genealogy.
  7. The History of Matrimony (недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 17 сакавіка 2015. Праверана 20 сакавіка 2022.
  8. - Person Page 10187. www.thepeerage.com. Праверана 13 сакавіка 2016.
  9. 9,0 9,1 DENMARK KINGS. fmg.ac. Праверана 13 сакавіка 2016.
  10. Die Münzen Dänemarks (bis etwa 1625). www.danskmoent.dk. Праверана 13 сакавіка 2016.
  11. Небесное Искусство. Х.К. Андерсен. Альбом крестного. www.sky-art.com. Праверана 13 сакавіка 2016.
  12. Олаф Аксель Тод остановил Сесилию, идущую в замок, и спросил, желает ли она получить сообщение от короля. Та согласилась. На что Олаф шлепнул её по попе и сказал, что она может увести короля из Дании
  13. Kjøbenhavns Historie indtil Reformationens Indførelse.. www.eremit.dk. Праверана 13 сакавіка 2016.