Шаміль Басаеў, Абдалах Шаміль Абу-Ідрыс (14 студзеня 1965, Дышнэ-Ведзяно, Чачэна-Інгушская АССР — 10 ліпеня 2006, Етажава, Інгушэція) — чачэнскі паўстанец, лідар сепаратысцкага руху, адзін з лідараў самаабвешчанай рэспублікі Ічкерыя. Меў званне брыгаднага генерала, пазней генералісімуса (пасмяротна). Удзельнічаў у ваенных дзеяннях супраць расійскай федэральнай улады Расійскай Федэрацыі, арганізаваў дыверсійныя і тэрарыстычныя акты на тэрыторыі Расіі. Занесены ў спіс тэрарыстаў некалькіх краін, ААН і Еўрапейскага саюза.

Шаміль Салманавіч Басаеў
Shamil Basaev.jpg
Шаміль Басаеў падчас тэракту ў Будзёнаўску, 19 чэрвеня 1995
Дата нараджэння 14 студзеня 1965(1965-01-14)
Месца нараджэння Дышнэ-Ведзяно, Вядзенскі раён, Чачэна-Інгушская АССР, РСФСР, СССР
Дата смерці 10 ліпеня 2006(2006-07-10) (41 год)
Месца смерці Экажава, Назранаўскі раён, Рэспубліка Інгушэція, Расія
Прыналежнасць Flag of the Soviet Union.svg СССР
КГНК
Чачэнская Рэспубліка Ічкерыя ЧРІ
Гады службы Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік 19831985
Чачэнская Рэспубліка Ічкерыя 19912006
Званне генерал арміі ЧРІ
генералісімус ЧРІ
(пасмяротна)
падпалкоўнік войскаў КНК
Камандаваў

Атрад «Ваўкі»
(19921993)
Гагрынскі фронт УС Абхазіі
(19921993)
Корпус войскаў КНК
(19921993)
Абхазскі батальён
(1993 — 10 чэрвеня 1995)
Усходні фронт УС ЧРІ
(10 чэрвеня 1995 — красавік 1996)
УС ЧРІ
(красавік — чэрвень 1996)
Цэнтральны фронт УС ЧРІ
(чэрвень — жнівень 1996)
Намеснік галоўнакамандуючага УС ЧРІ
(17 ліпеня 1998 — ?)
ІММБ
(19982006)
Маджлісуль Шура
(19992006)
Рыядус-Саліхійн

(20012006)
Бітвы/войны
Узнагароды і прэміі
Commons-logo.svg Шаміль Салманавіч Басаеў на Вікісховішчы
Шаміль Басаеў
Shamil Basaev2.jpg
Сцяг Старшыня ўрада Чачэнскай Рэспублікі Ічкерыя
1 студзеня — 3 ліпеня 1998
Прэзідэнт Аслан Масхадаў
Кіраўнік урада Шаміль Басаеў
Віцэ-прэзідэнт Ваха Арсанаў
Сцяг Віцэ-прэзідэнт Чачэнскай Рэспублікі Ічкерыя
27 чэрвеня — 10 ліпеня 2006
Прэзідэнт Доку Умараў
Кіраўнік урада Доку Умараў
Віцэ-прэзідэнт Шаміль Басаеў
Нараджэнне 14 студзеня 1965(1965-01-14)[6][7][8]
Смерць 10 ліпеня 2006(2006-07-10)[10][11][…] (41 год)
Бацька Салман Ісрапілавіч Басаеў
Маці Нура Басаева
Жонка

1) абхазка
2) Індзіра Джэнія ці Анжэла Джэнія, абхазка
3) ?
4) ?, кубанская казачка

5) Эліна Эрсеноева
Дзеці 2 сыны, дачка
Веравызнанне Іслам суніцкага толку
Партыя
Дзейнасць ваенны, генерал, палітык, warlord
Званне Генерал арміі, падпалкоўнік і Генералісімус[16]
Камандаваў Military of Abkhazia[d], Confederation of Mountain Peoples of the Caucasus[d], Узброеныя фарміраванні Чачэнскай Рэспублікі Ічкерыя[d], Ісламская міжнародная міратворчая брыгада і Riyad-us Saliheen Brigade of Martyrs[d]
Бітвы
Узнагароды
Commons-logo.svg Шаміль Басаеў на Вікісховішчы

Першая чачэнская вайнаПравіць

26 лістапада 1994 атрад Ш. Басаева адыграў асноўную ролю ў разгроме рускіх танкавых падраздзяленняў і атрадаў прарасійскай апазіцыі падчас няўдалага штурму Грознага. З лістапада 1994 па сакавік 1995 г. Ш. Басаеў быў адным з кіраўнікоў абароны Грознага. Нягледзячы на ​​адступленне асноўных чачэнскіх сіл у канцы студзеня, атрад Басаева трымаў абарону ў паўднёвым прыгарадзе Грознага Чарнарэчча да пачатку сакавіка. 13 лютага 1995 года прымаў удзел у перамовах з прадстаўнікамі расійскага камандавання ў станіцы Сляпцоўская (Інгушэція). 3 чэрвеня 1995 года ў выніку ракетна-бомбавага ўдару быў знішчаны дом дзядзькі Ш. Басаева Хасмагамеда Басаева, у выніку чаго загінулі 12 сваякоў Ш.Басаева разам з сястрой Зінаідай і 7 дзяцьмі.

14 чэрвень 1995 Шаміль Басаеў на чале атрада колькасцю каля 200 байцоў ажыццявіў захоп бальніцы з закладнікамі ў г. Будзёнаўск Стаўрапольскага края з мэтай прымусіць расійскія ўлады спыніць баявыя дзеянні ў Чачні і пачаць перамовы. Па сцвярджэнні некаторых крыніц, тэракт у Будзёнаўску быў актам помсты за гібель родных Ш. Басаева. З прычыны аперацыі Басаева ў Будзёнаўску загінулі не менш за 128 чалавек.

Пасля тэлефонных перамоў з кіраўніком расійскага ўрада Віктарам Чарнамырдзіным, чачэнскі атрад на чале з Басаевым пакінулі Будзёнаўск. У калоне з сямі аўтобусаў знаходзілася больш за 70 баевікоў і каля 130 закладнікаў з ліку добраахвотнікаў. У адным з аўтобусаў знаходзілася 16 прадстаўнікоў расійскіх СМІ і 9 дэпутатаў Дзярждумы. У 30 км ад г. Маздок калона была заблакавана бронетэхнікай, па загадзе намеснік міністра расійскага МУС Анатоля Кулікова: кіраўніцтва Паўночнай Асеціі адмовілася прапусціць калону праз сваю тэрыторыю, таму ў Чачню калона прыбыла праз Дагестан. У Хасавюрце мясцовыя жыхары арганізавалі байцам Басаева ўрачыстую сустрэчу.

Зноскі

  1.   абаронца Белага дому
  2.   на баку Азербайджана
  3. Шаблон:Сцягафікацыя/Канфедэрацыя горскіх народаў Каўказа на баку КНК
  4. 4,0 4,1 4,2   на баку Чачні
  5. 5,0 5,1   на баку вахабітаў
  6. http://www.bbc.co.uk/2/hi/europe/4727935.stm
  7. Schamil Bassajew // Munzinger-Archiv — 1913. Праверана 9 кастрычніка 2017.
  8. Bibliothèque nationale de France Chamil Salmanovitch Bassaïev // data.bnf.fr: платформа адкрытых дадзеных — 2011.
  9. The Chechen's Story: From Unrivaled Guerrilla Leader to the Terror of Russia // The New York Times / D. BaquetManhattan, NYC: The New York Times Company, A. G. Sulzberger, 2004. — ISSN 0362-4331; 1553-8095; 1542-667X Праверана 8 сакавіка 2021.
  10. http://english.pravda.ru/accidents/21/96/382/14918_basayev.html
  11. http://www.tandfonline.com/doi/pdf/10.1080/17440570601073301
  12. http://www.britannica.com/EBchecked/topic/1239048/Shamil-Basayev
  13. http://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=5546089
  14. http://usatoday30.usatoday.com/news/world/2006-07-11-russia-basayev_x.htm
  15. http://www.nytimes.com/2006/07/21/world/europe/21russia.html?partner=rssnyt&emc=rss
  16. (unspecified title) Праверана 20 сакавіка 2018.

СпасылкіПравіць

Шаблон:Міжнародны тэрарызм