Адкрыць галоўнае меню

Яўген Уладзіміравіч Клумаў (4 (16) снежня 1876, Масква — 10 лютага 1944, Малы Трасцянец) — беларускі акушэр-гінеколаг, Герой Савецкага Саюза (1965), кандыдат медыцынскіх навук, прафесар, удзельнік Мінскага падполля.

Яўген Уладзіміравіч Клумаў
Евгений Владимирович Клумов
Klumau.jpg
Марка Белпошты «125 гадоў з дня нараджэння Клумава», 2001
Дата нараджэння 16 снежня 1878(1878-12-16)
Месца нараджэння
Дата смерці 13 лютага 1944(1944-02-13) (65 гадоў)
Месца смерці
Грамадзянства
Род дзейнасці гінеколаг, акушэр, хірург
Навуковая ступень кандыдат медыцынскіх навук
Узнагароды і прэміі
Медаль «Залатая Зорка»
Ордэн Леніна
Commons-logo.svg Яўген Уладзіміравіч Клумаў на Вікісховішчы

БіяграфіяПравіць

Яўген Уладзіміравіч нарадзіўся 19 снежня 1878 года ў сям’і адваката. У сям’і клумавых было сямёра дзяцей: Леў, Канстанцін, Яўген, Сафія, Надзея, Вера, Уладзімір.

Скончыў медыцынскі факультэт Маскоўскага ўніверсітэта[1], У 1902 годзе — ардынатар Нова-Екацярынінскай бальніцы ў Маскве.

Удзельнічаў у руска-японскай вайне ў якасці хірурга шпіталя Чырвонага Крыжа ў Маньчжурыі.

Яго жонка Галіна Мікалаеўна – родная пляменніца рускага пісьменніка Уладзіміра Караленкі.

Пасля заканчэння вайны пераехаў у Беларусь, дзе з 1910 г. напрацягу дзесяці гадоў працаваў у вёсцы Суткова Рэчыцкага павета Мінскай губерні і ў Лоеве, атрымаўшы разнастайную практыку (лячыў хваробы, выконваў хірургічныя аперацыі, прымаў роды, выдаляў хворыя зубы)[1].

Стварыў у вёсцы Суткова бальніцу, у якой выдатна наладзіў лячэнне хворых. Прымаў актыўны ўдзел у ліквідацыі разнастайных эпідэмій.

У 1913 г. яму давялося аперыраваць студэнта з нажавым раненнем у сэрца. Расповед пра жывое сэрца на далоні доктара жыў на Лоеўшчыне больш за паўстагоддзя – і менавіта там пачуў яго народны пісьменнік Іван Шамякін. Яўген Клумаў стаў правобразам доктара Савіча ў яго знакамітым рамане, які так і называўся – «Сэрца на далоні».

У 1914 г. пераехаў у Мінск. З пачатку ваенных дзеянняў 1-й сусветнай, а затым і грамадзянскай войнаў працаваў хірургам мінскага шпіталя Чырвонага Крыжа, а потым у палявым франтавым шпіталі Чырвонай Арміі[1].

Пасля адраснага запыту былой Мінскай губернскай бальніцы з 1921 г. працаваў у Мінске ў гінекалагічным аддзяленні 1-й Савецкай (цяпер 3-й клінічнай) бальніцы. У 1927 годзе Я. У. Клумаў узначаліў аддзяленне. У 19321941 гг. кіраваў 2-й гінекалагічнай клінікай Беларускага медыцынскага інстытута і адначасова праводзіў вялікую навукова-даследчыцкую працу. Таксама выкладаў у мінскім медыцынскім інстытуце і на курсах удасканалення ўрачэй. З 1935 года — кандыдат медыцынскіх навук, з 1938 года — прафесар.

З пачаткам Вялікай Айчыннай вайны сям’я Клумава не паспела эвакуявацца — адправіўшыся пешшу на ўсход па Магілёўскай шашы, яны дайшлі да Мар’інай Горкі, калі даведаліся, што нямецкія войскі перарэзалі дарогу[1].

З 1942 г. прафесар працягнуў сваю працу ў 3-й клінічнай бальніцы. Як патрыёт сваёй радзімы, ён звязаўся з падполлем (падпольны псеўданім — Самарын) і стаў акаазваць дапамогу падпольшчыкам і партызанам. Клумаў і іншыя ўрачы бальніцы выдавалі фальшывыя спраўкі, якія спасалі людзей ад угона ў Германію, перадавалі лекі партызанам. Ён дапамог абсталяваць два палявых партызанскіх шпіталя.

У кастрычніку 1943 года Е. У. Клумаў і яго жонка былі арыштаваны і дастаўлены ў канцэнтрацыйны лагер у Мінску, абсталяваны на Шырокай вуліцы. Гітлераўцы прапанавалі прафесару працаваць на Рэйх, але ён адмовіўся. Калі па іх прыйшлі з загадам грузіцца ў машыны, жонка заплакала. Клумаў узяў яе за руку і сказаў: «Галя, мы пражылі не самае кепскае жыццё, і гэта – не самы кепскі спосаб яго скончыць». Яны загінулі разам 13 лютага 1944 года ў душагубцы, што везла іх у газавую камеру.

Дата гібеліПравіць

У большасці крыніц у якасці даты гібелі Я. У. Клумава ўказаны дзень 10 студзеня 1944 г., зрэдку — сакавік 1944 г. 16 студзеня 2014 г. у праграме беларускага тэлебачання канала АНТ «Цана вызвалення» (аўтар і вядучы — Вячаслаў Бандарэнка) быў прадэманстраваны дзённік мінскай падпольшчыцы Л. М. Кашачкінай, з якога вынікае, што Я. У. Клумаў загінуў у аўтамабілі-душагубцы на шляху з канцлагера на мінскай вуліцы Шырокай у Малы Трасцянец раніцай 13 лютага 1944 г.

УзнагародыПравіць

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 8 мая 1965 года за мужнасць і гераізм, праяўленыя ў барацьбе з нямецка-фашысцкімі захопнікамі ў гады Вялікай Айчыннай вайны, і ў сувязі з 20-годдзем Вялікай Перамогі прафесару Клумаву Яўгену Уладзіміравічы нададзена высокае званне Героя Савецкага Саюза

ПамяцьПравіць

Яго імя прысвоена 3-й клінічнай бальніцы, на будынку якой усталявана мемарыяльная дошка, вуліцы і завулку у Мінску, Трасцянецкай СШ.

ЛітаратураПравіць

  • БЭ ў 18 тамах., Т.8. Мн., 1999, С.350
  • Поцелуев В.Рядовой мінского подполья // Героі огненных лет. — М.: Московскій рабочій, 1980. — С. 677—681.
  • Севярынец, Г. Доктар Клумаў. Сэрца на далоні // Наша гісторыя, №1, 2019, с. 4-19. ISBN 2617-2305

Зноскі

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 В. Давыдова, А. Симуров, А. Щербаков. Мятежный професор // Люди легенд. Очерки о партизанах и подпольщиках — Героях Советского Союза. Вып. 5., М., Политиздат, 1975. стр. 98-100

СпасылкіПравіць