Адкрыць галоўнае меню

Іван Альгімонтавіч Гальшанскі

Iван Альгімонтавіч Гальшанскі (у хрышчэнні Пётр; узг. з 1379 — 1401) — літоўскі магнат, першы пэўна вядомы князь Гальшанскі, герба Гіпацэнтаўр (Кітаўрус), сын князя Альгімонта з Гальшан. Паплечнік вялікага князя літоўскага Вітаўта[1].

Iван Альгімонтавіч Гальшанскі
Herb Gedroyć.PNG
«Гіпацэнтаўр»
Князь кіеўскі(укр.) бел.
1397 — 1401
Папярэднік: Скіргайла
Пераемнік: Іван Барысавіч
1-ы Князь гальшанскі
Папярэднік: -
 
Нараджэнне: невядома
Смерць: 1401(1401)
Дынастыя: Гальшанскія
Бацька: Альгімонт Гальшанскі
Жонка: Агрыпіна Святаславаўна
Дзеці: гл. тэкст

БіяграфіяПравіць

Актыўны прыхільнік Вітаўта[1] ў час яго барацьбы за велікакняжацкую ўладу, двойчы суправаджаў яго ў эміграцыю ў Прусію. Першы раз гэта адбылося ў 1382 годзе, калі Вітаўт уцёк з вязніцы Ягайлы, за што апошні канфіскаваў землі Івана. Тым не менш, некалькімі гадамі пазней Іван падарыў Ягайлу залаты пояс і атрымаў свае дамены наўзамен. Другі раз Іван суправаджаў Вітаўта ў выгнанні ў 1390 годзе падчас літоўскай грамадзянскай вайны 1389—1392 гадоў.

У 1387 годзе ездзіў з пасольствам у Ноўгарад[1]. У 1390 годзе ўзначальваў пасольства, што адвозіла ў Маскву дачку Вітаўта Соф'ю, нявесту вялікага князя маскоўскага Васіля Дзмітрыевіча[1]. Набыццё такога саюзніка для Вітаўта на ўсходзе прымусіла Ягайлу пайсці на перамовы і падпісаць у 1392 годзе Востраўскае пагадненне.

3 1392 — адзін з набліжаных Вітаўта, уваходзіў у велікакняжацкую раду. 3 1396 — намеснік у Кіеве[1]. Атрымаў ад Вітаўта вялікія воласці Глуск і Парэчча на р. Пціч, Дубровіцкае княства на р. Гарынь (цяпер Украіна).

Будучы каталіком, заснаваў кіеўскую дыяцэзію(польск.) бел. лацінскага абраду[2].

Пра высокае становішча Івана Гальшанскага ў Вялікім Княстве Літоўскім сведчыць падпісанне ім некалькіх важных дамоў, у тым ліку Салінскага дагавора 1398 года і Віленска-Радамскай уніі[1].

Апошні раз Іван згадваецца ў 1402 годзе, таму лічыцца, што ён памёр у тым жа годзе.

Сям'яПравіць

Быў жанаты з Агрыпінаю (1350/2-?), дачкою Святаслава Іванавіча Смаленскага, вялікага князя смаленскага. Сястра Агрыпіны Ганна была жонкай Вітаўта[3].

Дзеці:

РадаводПравіць

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Януш Дубровіцкі
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Фёдар
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Юрый
 
 
Уладзімір
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Васіліса
 
 
Іван
 
 
 
 
 
 
 
Анастасія
 
 
 
 
 
 
 
 
Гольша
 
 
 
 
 
Андрэй Вязынскі
 
 
  Соф’я
 
 
 
 
 
 
 
Васіліса
 
 
Багдана
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Марыя
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Сямён
 
 
 
 
 
 
 
 
Альгімонт?
 
Міндоўг
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Януш
 
 
Андрэй
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Даніл
 
 
 
 
 
 
 
Юрый
 
 
Марыя
 
 
 
 
 
 
 
 
Альгімонт
 
 
 
 
 
 
 
 
Аляксандр?
 
 
 
 
 
 
 
  Павел
 
 
Соф'я
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Глеб?
 
 
Аляксандр
 
 
Ганна
 
 
Ганна
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Іван
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Васіль
 
 
Ядвіга
 
 
Фядора
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Сямён «Люты»
 
 
Юрый
 
 
Ганна
 
 
Аляксандра
 
 
Алена
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
  Юліянія
 
 
Барбара
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Аляксандр
 
 
Ульяна
 
 
Юрый
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Міхаіл
 
 
Андрэй
 
 
Сямён
 
Таццяна
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Барыс?
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
  Юліянія
 
 
Сямён Трабскі
 
NN дачка
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 


Зноскі

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 Гольшанские // Иван // Биографический справочник. — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. — С. 157. — 737 с.
  2. 2,0 2,1 2,2 Tęgowski J.(польск.) бел. Przodkowie Zofii Holszańskiej, czwartej żony Władysława Jagiełły // Genealogia. Studia i materiały historyczne. 8, 1996. S. 27-45.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 Князья Гольшанские (Ольшанские). Генеалогия русской знати. Архівавана з першакрыніцы 16 красавіка 2012. Праверана 4 студзеня 2010.

ЛітаратураПравіць

  • Wolff, J. Kniaziowie litewsko-ruscy od końca czternastego wieku. — Warszawa, 1895. — S. 94-115.
  • Tęgowski J.(польск.) бел.. Przodkowie Zofii Holszańskiej, czwartej żony Władysława Jagiełły // Genealogia. Studia i materiały historyczne. 8, 1996. — S. 27-45.
  • Jonynas, Ignas (1933). «Alšėniškiai». En Vaclovas Biržiška. Lietuviškoji enciklopedija I. Kaunas: Spaudos Fondas. pp. 347—359.
  • Lietuvos valdovai (XIII—XVIII a.): enciklopedinis žinynas. Vytautas Spečiūnas (compiler). Vilna: Moklso ir enciklopedijų leidybos institutas. 2004. p. 78. ISBN 5-420-01535-8.
  • Edvardas Gudavičius. Jonas Alšėniškis. Visuotinė lietuvių enciklopedija(руск.) бел., T. I (A-Ar). — Vilnius: Mokslo ir enciklopedijų leidybos institutas, 2001. 629 psl.
  • Stefan M. Kuczyński. Holszański Iwan Olgimuntowic… h. Hippocentaurus (zm. 1401) // Polski Słownik Biograficzny. — Wrocław — Warszawa — Kraków : Zakład Narodowy Imienia Ossolińskich, Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk, 1961. — Tom IX/4, zeszyt 43. — S. 587—588.
  • Polechow S., Butyrski M. Pieczęć kniazia Iwana Olgimuntowicza Holszańskiego // Inter Regnum et Ducatum. Studia ofiarowane Profesorowi Janowi Tęgowskiemu w siedemdziesiątą rocznicę urodzin. — Białystok, 2018. — S. 441—461.