Іосіф Солтанавіч, або Солтан (свецкае імя Ілья; ? — 1521 або 1522) — рэлігійны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага; епіскап смаленскі, мітрапаліт кіеўскі, галіцкі і ўсяе Русі1507).

Мітрапаліт Іосіф II
Мітрапаліт Іосіф II
Іосіф Солтан, гравюра XIX ст.
Мітрапаліт Кіеўскі, Галіцкі і ўсяе Русі
1507 — 1522
Царква Канстанцінопальская праваслаўная царква
Абшчына Кіеўская мітраполія
Папярэднік Мітрапаліт Іона II
Пераемнік Мітрапаліт Іосіф III
Епіскап Смаленскі
1494 — 8 лютага 1509
Папярэднік Іакім
Пераемнік Варсанофій

Прафесія святар
Імя пры нараджэнні Ілья Солтан
Нараджэнне 1450
Смерць 1521 або 1522
Дынастыя Солтанавічы

БіяграфіяПравіць

Сын лагойскага баярыны Солтана, які атрымаў ад князя Аляксандра Чартарыйскага зямлю ў Ганявічах у Лагойскім княстве, такім чынам, належаў да роду Солтанавічаў (Салтановічаў) — меў братоў Міхаіла і Грыньку, а таксама сёстраў Марыну і Ганну.

Прыняў манаства з імем Іосіф. У пачатку XVI ст. епіскап смаленскі. Блаславіў заснаванне Супрасльскага Дабравешчанскага манастыра і перадаў яму ў 1503 годзе Супрасльскі абраз Маці Божай.

У вайну Маскоўскай дзяржавы з Вялікім Княствам Літоўскім (1500—1503) захаваў пры аблозе Смаленску вернасць вялікаму князю Аляксандру. За гэта ў 1504 годзе атрымаў ад апошняга тры маёнткі ў Бельскім павеце: Тапілец, Бацюты і Пышчава, у 1507 годзе ад Жыгімонта Старога — сяло Капусцінскае.

Атрымаў прызначэнне на мітрапаліта кіеўскага, галіцкага і ўсяе Русі, зацверджанае ў 1509 канстанцінопальскім патрыярхам Пахоміем. 25 снежня 1509 склікаў у Вільні (тут знаходзілася яго рэзідэнцыя) сабор духавенства Кіеўскай мітраполіі, на якім прынялі 15 правілаў, галоўным чынам датычна паляпшэння маральнага стану царквы.

У 1511 пры дапамозе гетмана К. Астрожскага атрымаў ад Жыгімонта Старога грамату, якая гарантавала незалежнасць грэчаскага духавенства ад свецкай улады ў кіраванні і судаводстве[1]. У 1514 склікаў новы сабор, на якім усталявалі свята прападобнага Елісея Лаўрышаўскага (паводле легенды, заснавальнік Лаўрышаўскага манастыра ў XIII ст.).

Адзін з першых фундатараў царквы Св. Барыса і Глеба ў Навагрудку[2]. Пры Я. Солтане манастыры і прыходскія цэрквы ў Вільні, Віцебску, Гродна, Кіеве, Кобрына, Мінску, Мсціславе, Навагрудку, Пінску, Смаленску, Супраслі, Тураве і іншыя атрымалі ад буйных свецкіх феадалаў шэраг маёнткаў і іншых ахвяраванняў.

У 1521 разам з К. Астрожскім дамогся ад Жыгімонта Старога пастановы пра паляпшэнне становішча праваслаўнага насельніцтва Галіцыі (у складзе Каралеўства Польскага). У тэстаменце перадаў пад апеку К. Астрожскага ўсю мітрапаліцкую маёмасць да абрання новага мітрапаліта.

Зноскі

КрыніцыПравіць