Барысаглебская царква (Накрышкі)

Свята-Барыса-Глебская царква — праваслаўны храм у вёсцы Накрышках Дзятлаўскага раёна Гродзенскай вобласці. Знаходзіцца на паўночнай ускраіне вёскі.

Праваслаўны храм
Барысаглебская царква
Накрышкі. Царква Святых Барыса і Глеба.jpg
53°29′26″ пн. ш. 25°13′09″ у. д.HGЯO
Краіна Беларусь
Вёска Накрышкі
Канфесія Праваслаўе
Епархія Навагрудская
Благачынне Дзятлаўскае
Архітэктурны стыль класіцызм
Заснавальнік Францішка Стравінская
Будаўніцтва 17901821 гады
Статус Ахоўная шыльда гісторыка-культурнай каштоўнасці Рэспублікі Беларусь. Гісторыка-культурная каштоўнасць Беларусі, шыфр 413Г000703шыфр 413Г000703
Стан дзейнічае

ГісторыяПравіць

Храм закладзены ў 1790 годзе як уніяцкі памешчыцай Францішкай Стравінскай з роду Валадковічаў з бутавага каменю замест колішняй драўлянай святыні, якая стаяла да 1788 года на захадзе ад цяперашняй. Узвядзеннем царквы кіраваў святар Мікалай Міхайлавіч Бароўскі. Царква была дабудавана і асвечана ў 1821 годзе[1].

У 1860 годзе была адкрыта царкоўнапрыходская школа. У 1881 годзе на сродкі прыхаджан быў пастаўлены новы іканастас, асвечаны ў 1883 годзе. Будынак адрамантаваны ў 1885—1886 гадах малодшым інжынерам Іванам Трубнікавым[2].

 
Выгляд збоку, 1900.

У 1902 годзе царкву наведаў з архіпастырскім візітам епіскап Гродзенскі і Брэсцкі Іаакім. У сустрэчы архірэя ўдзельнічалі 200 дзяцей і хор з 60 чалавек. У 1907 годзе айцец Міхаіл Дзяканаў заснаваў праваслаўнае брацтва. У прыходзе дзейнічалі два вучылішчы, дзве царкоўнапрыходскія школы і дзве школы граматы; ўзведзены плябаніі для святара і псаломшчыка, адрамантавана царква[1].

Будынак пацярпеў у часе Першай сусветнай вайны. Дзякуючы айцу Канстанціну Гайдукевічу царкоўнае начынне ў 1915 годзе было эвакуявана ў Расію. Да канца вайны плябанія і гаспадарчыя пабудовы знаходзіліся ў паўразбураным стане, а ў царкоўнай рызніцы захоўвалася толькі адно старое ўбранне[1].

Настаяцелем царквы ў 1924—1931 гадах быў Антон Сокал-Кутылоўскі. Навучанне ў прыходскай школе адбывалася на польскай мове, аднак намаганнямі святара ў вёсцы Хвінявічы адкрылася прыватная беларускамоўная школа.

У Другую сусветную вайну царкву адрамантавалі: замянілі цагляныя хоры на драўляныя, памянялі кроквы, перакрылі дах гонтам. На яе гарышчы дзейнічаў партызанскі лазарэт[3].

Пасля вайны храм дзейнічаў. У канцы 1980-х гадоў да яго быў прыбудаваны прытвор. У 2010 годзе царква была занесена ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь як аб’ект гісторыка-культурнай спадчыны рэгіянальнага значэння.

АрхітэктураПравіць

Храм вырашаны ў архітэктуры позняга класіцызму. Кампактны прамавугольны ў плане аб’ём накрыты двухсхільным дахам з вальмай над алтарнай часткай, вільчык якога па цэнтры адзначаны цыбулепадобным купалам на гранёным барабане. Архітэктурная выразнасць збудавання дасягаецца спалучэннем мастацкай бутавай муроўкі сцен з атынкаванымі элементамі дэкору: шырокімі пілястрамі, карнізам і падкарнізным поясам, ліштвамі высокіх арачных праёмаў (першапачаткова былі арачныя люкарны). Да галоўнага фасада далучаны каркасны ашаляваны прытвор, над якім на галоўным фасадзе шырокая паўкруглая люкарна хораў.

 
Выгляд збоку, 2014.

У інтэр’еры пры ўваходзе хоры на 2 слупах і бакавая 2-маршавая лесвіца на іх. Драўляны 3-ярусны іканастас зроблены ў 1883 годзе.

Перад храмам у правым кутку бутавай агароджы пастаўлена таксама змураваная з бутавага каменю 1-ярусная шатровая званіца.

СвятарыПравіць

У царкве служылі святары: Мікалай Міхайлавіч Бароўскі (1788—1821), Пётр Міхайлавіч Бароўскі (1821—1847), Мікалай Пятровіч Бароўскі (1847—1878), Мікалай Міхайлавіч Вяхіраў (1878—1899), Міхаіл Пятровіч Дзяканаў (1899—1907), Канстанцін Гайдукевіч (1907—1918), Андрэй Максімавіч Кучук (1918—1924), Антон Андрэевіч Сокал-Кутылоўскі (1924—1931), Дзмітрый Ільіч Гладкоў (1931—1958), Андрэй Емяльянавіч Зянюк (1958—2010).

У 1904—1905 гадах псаломшчыкам у царкве служыў Феафан (Семяняка), будучы архіепіскап Мінскі і Беларускі[3].

Зноскі

  1. 1,0 1,1 1,2 Георгій Рой. Накрышкі (руск.) . Мінская духоўная семінарыя: часопіс «Ступені» №3 (39) (30 верасня 2010). Праверана 26 мая 2020.
  2. Кулагин А. Н. Гродненские зодчие XIX — начала XX веков (новые архивные изыскания). // Пытанні мастацтвазнаўства, этналогіі і фалькларыстыкі. Выпуск 24. — Мінск, «Права і эканоміка». — 2018. — С. 79
  3. 3,0 3,1 Георгій Рой. Вёска Накрышкі — зямля авеяная легендамі сівой старажытнасці роду Стравінскіх (руск.) . Dyatlovo.by (2 мая 2017). Праверана 26 мая 2020.

ЛітаратураПравіць

СпасылкіПравіць