Адкрыць галоўнае меню

Касцёл Святога Міхаіла Арханёла і кляштар дамініканцаў (Віцебск)

Касцёл дамініканцаў, фрагмент малюнка XIX ст.

Касцёл Святога Міхаіла Арханёла і кляштар дамініканцаў — колішні рымска-каталіцкі кляштарны комплекс у Віцебску. Дзейнічаў у XVII — 1-й пал. XIX стст. Займаў пляц плошчай 4950 м²[1] на левым беразе Дзвіны пры ўпадзенні ў яе ручая.

Комплекс складаўся з мураванага касцёла, драўлянага 1-павярховага кляштарнага корпуса на мураваным падмурку і шэрагу гаспадарчых збудаванняў[2].

ГісторыяПравіць

   
Абмерны чарцёж кляштарнага комплексу (1832)

Віцебскі дамініканскі кляштар заснаваў падкаморы Адам Кісель (з Брусілава) у 1682 годзе (магчыма, раней — у 1642[2]). У 1771 годзе (паводле іншых звестак — у 1731[1]) пачалося ўзвядзенне мураванага касцёла, якое завяршылася толькі ў XIX ст. у значна спрошчаным варыянце (вынікае з абмерных чарцяжоў, зробленых у час закрыцця кляштару)[3]. У 1811 годзе каля касцёла збудавалі новы кляштарны корпус[1].

Па здушэнні вызваленчага паўстання (18301831) у 1832 годзе расійскія ўлады ліквідавалі кляштар. Таго ж года будынак касцёла перадалі Віцебскаму гарнізоннаму батальёну[3]. У наш час кляштарныя збудаванні не існуюць (магчыма, захаваліся падмуркі).

АрхітэктураПравіць

 
Дамініканскі кляштар (справа) на акварэлі Ю. Пешкі

Касцёл — помнік архітэктуры барока[2]. Гэта была 3-нефная прамавугольная ў плане базіліка з паўкруглая алтарнай часткай і сіметрычнымі сакрысціямі па баках вімы прэзбітэрыя. Хвалістая познебарочная ў ніжняй частцы структура галоўнага фасада-нартэкса была незавершанай. Вышэй за карніз цэнтральнага нефа вежы накрывалі пакатыя шатры з трохвугольным класіцыстычным франтонам паміж імі[3].

Касцёл меў цыліндрычныя скляпенні на распалубках[2], што падтрымліваліся апорнымі слупамі ў форме латарынгскага крыжа і адпаведныя ім тонкімі спаранамі падпружнымі аркамі[3]. Інтэр'ер упрыгожвалі шэсць прысценных разбяных алтароў[4].

Апроч драўлянага кляштарнага корпуса, у склад комплексу ўваходзілі будынкі флігеля (7 жылых і 1 нежылое памяшканне), лядоўні, свірана, бровара, стайні, пуні[1] і кузні[2] (агульная плошча 4950 м²). Пры кляштары меўся агарод (1531 м²)[1].

У сілуэце ВіцебскаПравіць

Вышынныя дамінанты горада (здымак да 1867) злева направа: фрагмент Успенскай царквы і кляштара базылянаў, Фарны касцёл, Дабравешчанская царква, Ратуша, Уваскрасенская (Рынкавая) царква, Міхайлаўскі касцёл дамініканцаў і Вялікая сінагога


Зноскі

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Слюнькова И. Н. Монастыри восточной и западной традиций: Наследие архитектуры Беларуси / Рос. акад. архитектуры и строит. наук. — М.: Прогресс-Традиция, 2002. С. 291.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Кулагін А. М. Каталіцкія храмы на Беларусі: Энцыкл. даведнік / А. М. Кулагін; маст. І. І. Бокі. — 2-е выд. — Мн.: БелЭн, 2001. С. 171.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 Габрусь Т. В. Мураваныя харалы: Сакральная архітэктура беларускага барока / Т. В. Габрусь. — Мн.: Ураджай, 2001. С. 232.
  4. Тамара Габрусь. Святыні ордэна прапаведнікаў // «Наша Вера» № 4 (26), 2003.

ЛітаратураПравіць

СпасылкіПравіць